4 hours ago
1
Nghi vấn dấu tích trận địa thời Trần
Quá trình nạo vét lòng sông Vân, đơn vị thi công phát hiện 3 cọc gỗ lớn (phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình). Ảnh: Sở VHTT Ninh Bình
Ngày 22/4, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, vào ngày 15/4/2026, trong quá trình nạo vét lòng sông Vân (đoạn qua phường Hoa Lư), công nhân điều khiển máy xúc đã phát hiện 3 cọc gỗ lớn nằm sâu dưới lớp trầm tích.
Vị trí phát hiện cách cầu Chà Là khoảng 30m về phía Bắc. Các cọc được đóng thẳng đứng dưới lòng sông, ở độ sâu đáng kể so với mực nước hiện tại. Ngay sau khi phát hiện, đơn vị thi công đã trục vớt các cọc và báo cáo cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh.
Theo khảo sát ban đầu của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, ba cọc gỗ được bố trí thành hai hàng song song theo trục Bắc – Nam, phù hợp với hướng dòng chảy của sông Vân. Khoảng cách giữa các hàng và giữa các cọc trong cùng một hàng đều xấp xỉ 2m, cho thấy dấu hiệu sắp đặt có tính toán.
Các cọc có kích thước lớn, chiều dài dao động từ 3,76m đến 4,15m, chu vi thân từ 1,16m đến 1,46m. Đặc biệt, phần đầu cọc đều được vót nhọn với chiều dài khoảng 1,10m, thể hiện kỹ thuật gia công đồng nhất và có chủ ý. Giới chuyên môn nhận định, với đặc điểm được chế tác công phu và đóng theo bố cục rõ ràng, đây không phải là gỗ tự nhiên trôi dạt mà nhiều khả năng là sản phẩm do con người tạo ra phục vụ một mục đích cụ thể.
Bước đầu, các chuyên gia cho rằng những cọc gỗ này có nhiều điểm tương đồng với hệ thống cọc từng phát hiện tại khu vực chợ Sa (Bắc Ninh), thuộc không gian chiến trường Lục Đầu Giang – nơi gắn liền với các cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông thế kỷ XIII.
Sự tương đồng về hình dáng, kỹ thuật chế tác cũng như vị trí đóng cọc tại khu vực cửa sông đã mở ra giả thiết đây có thể là một phần của hệ thống công trình quân sự cổ, tương tự mô hình từng được sử dụng trong Trận Bạch Đằng 1288.
Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình nhận định, phát hiện này là tư liệu khảo cổ có giá trị, góp phần làm sáng tỏ cấu trúc không gian lịch sử của vùng đất Hoa Lư – kinh đô xưa, đồng thời bổ sung dữ liệu cho nghiên cứu về hệ thống phòng thủ thời trung đại.
Tiếp tục nghiên cứu, làm rõ niên đại
Những chiếc cọc phát lộ tại sông Vân.
Hiện nay, toàn bộ 3 cọc gỗ đã được bàn giao cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình để bảo quản và phục vụ nghiên cứu chuyên sâu. Các cơ quan chức năng cho biết sẽ tiếp tục tiến hành giám định niên đại, phân tích chất liệu và đối chiếu tư liệu lịch sử nhằm xác định chính xác nguồn gốc, chức năng của di tích.
Dù cần thêm thời gian để có kết luận khoa học chính thức, nhiều chuyên gia nghiêng về nhận định đây là dấu tích của một công trình có liên quan đến hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông cổ, trong đó khả năng thuộc hệ thống phòng thủ thời Trần được đánh giá là cao.
Phát hiện này không chỉ mang ý nghĩa khảo cổ học mà còn góp phần mở rộng nhận thức về vai trò chiến lược của khu vực Hoa Lư trong tiến trình lịch sử dân tộc.
