Phi hành gia Trung Quốc lần đầu ở ngoài không gian một năm

Trung Quốc phóng tàu chở người Thần Châu 23 lên trạm vũ trụ Thiên Cung, trong đó một phi hành gia dự kiến ở lại làm việc một năm.

Phi hành đoàn Thần Châu 23, cất cánh từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 24/5 và bước vào trạm Thiên Cung lúc 5h13 sáng nay theo giờ Bắc Kinh (4h13 giờ Hà Nội), sẽ tiếp quản công việc từ Thần Châu 21. Việc một phi hành gia của Thần Châu 23 ở lại một năm trên trạm chưa từng có tiền lệ.

Thử nghiệm quan trọng này nhằm nghiên cứu tác động của việc sống dài hạn trong môi trường vi trọng lực, giúp Trung Quốc chuẩn bị cho những nhiệm vụ đến Mặt Trăng, thậm chí Sao Hỏa, trong tương lai. Người phát ngôn của Cơ quan vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA) cho biết, phi hành gia được chọn cho thử nghiệm sẽ được công bố sau, tùy theo tiến độ của nhiệm vụ Thần Châu 23.

Đến nay, đa số phi hành đoàn đều làm việc 6 tháng trên trạm Thiên Cung trước khi bàn giao công việc cho nhóm tiếp theo để trở về Trái Đất. Phi hành đoàn hiện tại, Thần Châu 21, đã ở trên quỹ đạo lâu hơn một tháng để thực hiện nhiệm vụ.

Phi hành đoàn Thần Châu 23 (từ trái sang phải) gồm chuyên gia tải trọng Lai Ka-ying, chỉ huy Zhu Yangzhu, phi công Zhang Zhiyuan. Ảnh: CMSA

Phi hành đoàn Thần Châu 23 gồm chỉ huy Zhu Yangzhu cùng hai phi hành gia Zhang Zhiyuan và Lai Ka-ying - người Hong Kong đầu tiên bay lên vũ trụ. Tàu chở người tiếp theo, Thần Châu 24, dự kiến phóng cuối năm nay, sẽ đưa một phi hành gia người Pakistan tới trạm Thiên Cung. Tuy nhiên, vị khách quốc tế đầu tiên đến trạm chỉ ở lại ngắn ngày, sau đó thế chỗ một phi hành gia trên tàu Thần Châu 23 ban đầu để trở về Trái Đất. Trong khi đó, phi hành gia bị thế chỗ sẽ tiếp tục ở lại trạm, nâng tổng thời gian sống trên quỹ đạo dự kiến lên thành một năm.

Theo nhà vật lý thiên văn Richard de Grijs, giáo sư tại Đại học Macquarie (Australia), những vấn đề chính với cơ thể người khi sống dài hạn ngoài vũ trụ gồm giảm mật độ xương, teo cơ bắp, phơi nhiễm bức xạ, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi về hành vi và tâm lý. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ thống tái chế nước, không khí, cũng như khả năng xử lý tình huống y tế khẩn cấp khi ở xa Trái Đất.

Grijs nhận xét, Trung Quốc đang tích lũy dần kinh nghiệm vận hành để duy trì sự hiện diện của con người trên trạm Thiên Cung và các nhiệm vụ kéo dài một năm là bước tiến quan trọng hướng tới tham vọng khám phá Mặt Trăng, thậm chí không gian sâu trong tương lai. "Một năm trên quỹ đạo sẽ đưa cả thiết bị lẫn con người vào chế độ hoạt động khác so với các nhiệm vụ Thần Châu ngắn hơn của giai đoạn trước đó", ông nói với AFP.

Tên lửa Trường Chinh 2F đưa tàu chở người Thần Châu 23 cất cánh từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 24/5. Ảnh: AFP

Thần Châu 23 là nhiệm vụ có người lái thứ 11 đến Thiên Cung - trạm nghiên cứu dài hạn và lớn nhất có người sinh sống trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Phần đầu tiên của trạm, module lõi Thiên Hòa, bay lên không gian tháng 4/2021. Hai tháng sau, tàu Thần Châu 12 chở ba phi hành gia lên Thiên Cung, đánh dấu lần đầu tiên người Trung Quốc bước vào trạm vũ trụ riêng của nước này. Năm 2022, module phòng thí nghiệm Vấn Thiên và Mộng Thiên phóng lên không gian, ghép nối với Thiên Hòa, tạo thành cấu trúc chữ T cơ bản của trạm vũ trụ. Từ đó đến nay, trạm luôn đón các phi hành đoàn luân phiên tới thực hiện nhiệm vụ khoa học và có thể mở rộng thêm trong tương lai.

Thu Thảo tổng hợp