Qua sông bằng bè tự chế, học sinh vùng cao thấp thỏm trước mùa lũ

Mỗi chiều tan học, khi nhiều bạn nhỏ được vui chơi, nghỉ ngơi, hai chị em Dương Thị Bảo Ngọc (lớp 3) và Dương Thị Thu Thủy (lớp 1), học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Vĩnh Yên, xã Quý Hòa (Lạng Sơn), lại lặng lẽ vo gạo, nhóm bếp, đun nước tắm trong căn lán tạm.

Học sinh liều mạng qua sông trước mùa lũ

Lán nhỏ do người dân thôn Khuổi Màn cho ở nhờ chỉ đủ kê một chiếc giường, bộ bàn ghế, căn bếp nhỏ ngăn lại bằng vách nứa. Hai chị em Bảo Ngọc còn quá nhỏ để mỗi ngày liều mình vượt sông Bắc Giang bằng bè, mảng tự chế.

"Có năm nước lũ lên, bè bị cuốn trôi, bà con không đi đâu được, học sinh phải nghỉ học dài ngày. Nhiều khi không mua được thức ăn, nước uống", bà Đặng Thu Huyền - Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Khuổi Màn - nghẹn ngào nói.

Theo bà Huyền, thôn không có con đường nào khác ngoài lối đi qua sông. Đáng chú ý, đoạn sông này từng xảy ra nhiều vụ đuối nước thương tâm, có năm một cặp vợ chồng đi chợ về bị nước cuốn tử vong. "Người dân chỉ mong có cây cầu hoặc ngầm tràn kiên cố để đi lại, làm ăn và cho con em đến trường an toàn hơn", bà nói.

Cách Khuổi Màn khoảng 20 phút đi xe, thôn Nà Kéo cũng chật vật trong cảnh bị chia cắt. Thôn có 116 hộ dân với 548 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân nơi đây gọi vui là thôn "3 không": không sóng điện thoại, không nước sạch, không Internet.

"Ở vùng lõm sóng, mỗi lần họp dân hay tuyên truyền văn bản, tôi phải đi từng nhà thông báo, còn nhắn tin có khi 2-3 ngày bà con mới nhận được thông tin", ông Hoàng Văn Chiều - Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Nà Kéo - nói.

Hằng năm, khoảng tháng 4 đến tháng 11, những cây cầu tre, cầu gỗ do người dân tự xây dựng lại bị dòng nước cuốn trôi. Thế là cả thôn thêm "một không" - không đường đi lại.

Ông Hoàng Văn Chiều cho biết chỉ vài ngày trước, sau cơn mưa đầu mùa, các cây cầu tạm trong thôn đã phải buộc thêm nhiều cây tre to cao quá đầu người để gia cố.

"Hiện thôn kết nối với ngoài xã chỉ bằng một cây cầu treo, chỉ phục vụ cho xe máy đi lại. Bà con rất mong có cầu cứng để khi vào mùa vụ được giao thương buôn bán thuận lợi hơn, nhất là khi dân chủ yếu bám rừng, trồng quế, trồng keo", ông Chiều kiến nghị.

Ngoài cây cầu treo kiên cố được xây cách đây khoảng 12 năm, nhiều đường ở thôn Nà Kéo vẫn là đường đất, trải đá, sình lầy vào mùa mưa

Xã mong có nguồn lực xây ngầm tràn

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Bế Văn Lý - Chủ tịch UBND xã Quý Hòa (Lạng Sơn) - cho biết xã chủ yếu là đồi núi, nhiều khu dân cư bị chia cắt bởi sông Bắc Giang và các khe suối.

"Ví dụ ở điểm dân cư Song Phụ (thôn Khuổi Màn) và xóm Nà Chỏn (22 hộ), bà con và học sinh đang phải đi lại bằng bè, mảng tự chế bằng cây tre tiềm ẩn nguy hiểm, đặc biệt là vào mùa mưa lũ. Đơn cử 5 năm vừa qua có 4 vụ tai nạn thương tâm chết người", ông Lý thông tin.

Theo lãnh đạo xã Quý Hòa, địa phương đã khảo sát phương án xây dựng ngầm tràn qua sông Bắc Giang nhằm phá thế chia cắt, tạo đường giao thông cho người dân đi lại, giao thương và học sinh đi học an toàn.

Dự kiến kinh phí xây ngầm tràn khoảng 5 tỉ đồng, kinh tế hơn so với xây cầu vượt sông (dài 90m, trị giá 40 tỉ đồng) và ưu việt hơn cầu treo (không vận chuyển được nông sản).

Song nguồn lực của xã còn hạn hẹp, ngoài nguồn ngân sách nhà nước do tỉnh phân bổ, xã không có nguồn thu khác. Đơn cử năm 2026, vốn đầu tư phân bổ cho xã là 2,6 tỉ đồng, địa phương đã ưu tiên cung cấp xi măng làm đường giao thông nông thôn và xây dựng, cải tạo công trình thủy lợi, trường học thiết yếu.

"UBND xã mong muốn UBND tỉnh Lạng Sơn, các nhà hảo tâm quan tâm, hỗ trợ nguồn lực để xã xây dựng ngầm tràn, giúp người dân có cây cầu mới đi lại an toàn, đặc biệt vào mùa mưa. Trước mắt, Đảng ủy và chính quyền đã giao cho các phòng chuyên môn, công an tuyên truyền đảm bảo an toàn và cấp áo phao đi qua sông", ông Lý nêu.