Qualcomm: “AI có thể tạo ra cơ hội mới cho Việt Nam”, hướng tới 2027 ra mắt AI phone cùng Viettel và hệ sinh thái Make in Vietnam

Trong suốt một thập kỷ qua, Việt Nam đã khẳng định vững chắc vị thế của một "đại công xưởng" điện tử toàn cầu. Hàng triệu chiếc smartphone, tai nghe và vi mạch tinh vi được lắp ráp tại nước ta trước khi tỏa đi khắp thế giới. Tuy nhiên, khi vai trò sản xuất toàn cầu đã được định hình, mục tiêu tiếp theo của Việt Nam là tiến sâu hơn vào các khâu giá trị cao như nghiên cứu, thiết kế và công nghệ cốt lõi.

Smartphone AI đầu tiên của Việt Nam

Tại MWC 2026, Qualcomm và Viettel đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) để đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI-native) đầu tiên của Việt Nam, hướng tới mục tiêu thương mại hóa vào năm 2027. Nếu đi đúng lộ trình, đây có thể trở thành một trong những dấu mốc đáng chú ý nhất của ngành công nghệ Việt Nam trong thập kỷ này.

Ông Thiều Phương Nam (trái), Tổng Giám đốc Qualcomm Việt Nam, Lào và Campuchia, cùng đại diện Viettel tại lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Qualcomm và Viettel.

Điểm đáng chú ý của dự án nằm ở việc đưa AI từ một tính năng phụ trợ trở thành trung tâm vận hành của toàn bộ thiết bị, thay vì chỉ ra mắt thêm một mẫu smartphone mới.

Trong kỷ nguyên ban đầu của smartphone, màn hình cảm ứng là cuộc cách mạng. Sau đó, hệ sinh thái ứng dụng (Apps) vươn lên làm chủ đạo. Còn ở chu kỳ tiếp theo, AI được kỳ vọng sẽ trở thành lớp giao diện chủ đạo.

Chia sẻ về viễn cảnh này, ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm Technologies, kiêm Chủ tịch khu vực Đông Nam Á, Úc và New Zealand nhấn mạnh: "AI đang trở thành một nền tảng công nghệ cốt lõi trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Trong tương lai, AI sẽ đóng vai trò như một giao diện người dùng mới, giúp các thiết bị trở nên thông minh hơn và cá nhân hóa trải nghiệm cho từng người."

Trên một chiếc điện thoại AI-native đúng nghĩa, người dùng có thể giảm bớt việc phải liên tục chuyển qua lại giữa nhiều ứng dụng rời rạc. Thay vào đó, thiết bị sẽ hiểu yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, nắm bắt ngữ cảnh và hỗ trợ thực hiện nhiều tác vụ liền mạch hơn.

Khẳng định về vai trò của hãng trong dự án, ông ST Liew cho biết: "Trong hợp tác với Viettel, chúng tôi sẽ cung cấp cả giải pháp phần cứng và phần mềm, đồng thời cùng Viettel phát triển các use case AI thực tế phù hợp với thị trường Việt Nam, và trong tương lai có thể mở rộng ra toàn cầu."

Những công nghệ của Qualcomm sẽ đóng vai trò nền tảng phần cứng cho dự án. Trong khi đó, yếu tố khác biệt của thiết bị nhiều khả năng nằm ở hạ tầng AI và dữ liệu bản địa của Viettel. Chiếc smartphone này sẽ được trang bị các tác nhân AI (AI agent) và đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt do chính đội ngũ kỹ sư trong nước phát triển.

Việc kết hợp các AI agent và mô hình ngôn ngữ tiếng Việt của Viettel có thể trở thành yếu tố khác biệt của dự án. Thay vì chỉ dựa vào các nền tảng toàn cầu vốn được tối ưu cho nhiều thị trường khác nhau, thiết bị tương lai có cơ hội mang đến trải nghiệm phù hợp hơn với người dùng Việt, đặc biệt ở khả năng xử lý tiếng Việt và những nhu cầu sử dụng trong nước.

Đưa AI từ Đám mây xuống Thiết bị

Sự chuyển dịch từ Cloud AI (AI trên đám mây) sang On-device AI (AI trên thiết bị) đang là điều được thế giới công nghệ quan tâm.

Nhận định về ngã rẽ này, ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm Việt Nam, Lào và Campuchia chia sẻ: "Hiện nay, AI đang chuyển từ các mô hình lớn trên cloud sang giai đoạn AI trên thiết bị (on-device AI) và AI tại biên (edge AI). Năm 2026 được xem là một cột mốc khi AI bắt đầu được tích hợp sâu vào nhiều thiết bị."

Ở giai đoạn đầu của làn sóng AI tạo sinh, phần lớn trải nghiệm phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Cách vận hành này mang lại năng lực xử lý mạnh mẽ, nhưng cũng kéo theo những thách thức về độ trễ, chi phí hạ tầng, tiêu thụ năng lượng và quyền riêng tư.

Khi AI được đưa trực tiếp lên smartphone, nhiều tác vụ có thể xử lý ngay trên thiết bị mà không cần liên tục gửi dữ liệu lên đám mây. Điều đó đồng nghĩa phản hồi nhanh hơn, chi phí triển khai thấp hơn và thông tin cá nhân được giữ lại trên máy nhiều hơn.

Theo ông Nam, đây cũng là nền tảng để dự án hợp tác với Viettel theo đuổi những mục tiêu rộng hơn: phát triển các ứng dụng AI trên smartphone, đưa AI đến với số đông người dùng, giảm chi phí triển khai và giúp người dân Việt Nam tiếp cận công nghệ AI dễ dàng hơn.

Nếu được hiện thực hóa đúng hướng, chiếc điện thoại AI-native đầu tiên của Việt Nam sẽ không chỉ là sản phẩm dành cho nhóm yêu công nghệ, mà có thể trở thành cánh cửa đưa AI đến gần đời sống hàng ngày của hàng triệu người dùng.

Việt Nam đứng trước cơ hội lớn về hạ tầng AI

Không dừng lại ở smartphone, Qualcomm cũng đang mở rộng sự hiện diện tại Việt Nam trên nhiều mặt khác của làn sóng AI mới, từ hạ tầng tính toán, nghiên cứu phát triển cho đến hệ sinh thái startup.

Một trong những lĩnh vực được nhắc đến nhiều là data center. Theo Qualcomm, giai đoạn bùng nổ AI tiếp theo sẽ không chỉ xoay quanh các mô hình ngôn ngữ lớn, mà còn phụ thuộc vào năng lực suy luận AI (AI inference) ở quy mô lớn, nơi các mô hình đã được huấn luyện phục vụ hàng triệu người dùng mỗi ngày.

Ông Nam cho biết chiến lược của Qualcomm trong mảng này tập trung vào ba yếu tố: hiệu năng cao, tiêu thụ điện năng thấp và tối ưu chi phí vận hành. Đây là lợi thế mà hãng muốn mang từ kinh nghiệm thiết kế chip di động sang môi trường trung tâm dữ liệu.

Đáng chú ý hơn, Qualcomm đánh giá dư địa tăng trưởng của Việt Nam còn rất lớn. Theo ông, công suất data center tại Việt Nam hiện vào khoảng 45 MW, nhưng trong 3-4 năm tới có thể tăng gấp 5-6 lần nhờ nhu cầu AI ngày càng cao và nhu cầu xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn dành riêng cho người Việt. Nếu kịch bản đó diễn ra, Việt Nam sẽ không chỉ là nơi sử dụng AI, mà còn từng bước trở thành nơi vận hành hạ tầng cho nền kinh tế AI trong tương lai.

Bên cạnh hạ tầng, Qualcomm cũng tiếp tục mở rộng đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. Trung tâm AI R&D của hãng tại Việt Nam được công bố cách đây một năm, sau thương vụ mua lại MovianAI - mảng AI của VinAI. Theo ông Nam, đây là một trong năm trung tâm AI toàn cầu của Qualcomm, hiện có khoảng 100 kỹ sư, nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia AI làm việc tại Hà Nội và TP.HCM.

Ông cho biết: “Qualcomm hiện đang tiếp tục mở rộng quy mô trung tâm AI tại Việt Nam với mục tiêu biến nơi đây thành một trong những trung tâm AI lớn của Qualcomm toàn cầu.”

Việc Việt Nam được lựa chọn không phải ngẫu nhiên. Lý giải quyết định này, ông Nam nhấn mạnh: “Việt Nam có nguồn nhân lực mạnh về toán học và phần mềm. Đây là hai yếu tố quan trọng cho nghiên cứu AI.”

Trong bối cảnh AI ngày càng phụ thuộc vào thuật toán, dữ liệu và năng lực tối ưu phần mềm, đây là những lợi thế giúp Việt Nam tạo sức hút với các tập đoàn công nghệ quốc tế. Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn là thiếu nhân lực chất lượng cao. Đây cũng là lý do Qualcomm đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học và triển khai Qualcomm Academy để phát triển nguồn nhân lực AI tại Việt Nam.

Từ startup đến ô tô, AI đang mở rộng dấu ấn của Việt Nam

Ở góc nhìn hệ sinh thái, Qualcomm cho rằng Việt Nam sở hữu nhiều startup công nghệ có năng lực kỹ thuật tốt. Thông qua chương trình Qualcomm Vietnam Innovation Challenge (QVIC), công ty đã làm việc với hàng trăm startup trong nước từ năm 2019 đến nay.

Ông Nam nhận định chất lượng startup Việt Nam tương đương nhiều thị trường khác như Ấn Độ, Đài Loan hay châu Phi. Tuy nhiên, điểm cần cải thiện là khả năng đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, từ xây dựng thương hiệu, chiến lược kinh doanh cho đến mở rộng quy mô. Đây cũng là bài toán quen thuộc của công nghệ Việt Nam: giỏi tạo ra sản phẩm, nhưng cần mạnh hơn ở khả năng thương mại hóa và chinh phục thị trường toàn cầu.

Ở tầm nhìn dài hạn, Qualcomm tin rằng AI có thể mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho nhiều quốc gia đang lên, trong đó có Việt Nam.

Ông Nam nhấn mạnh: “AI là một sự thay đổi rất lớn trong công nghệ và có thể tạo ra cơ hội mới cho Việt Nam.”

Trong khi đó, ông ST Liew cho rằng tương lai sẽ là Hybrid AI - mô hình kết hợp giữa AI trên cloud, data center và AI chạy trực tiếp trên thiết bị. Khi AI xuất hiện trên smartphone, PC, ô tô, camera, thiết bị đeo và hàng tỷ thiết bị khác, cơ hội sẽ không chỉ dành cho các tập đoàn lớn mà còn mở ra cho startup, doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.

Bên cạnh đó, Qualcomm đang mở rộng hợp tác tại Việt Nam trên nhiều lĩnh vực khác. Trong mảng ô tô, công ty tiếp tục làm việc với VinFast để phát triển các hệ thống kết nối, giải trí trong xe và công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến cho các dòng xe điện toàn cầu, đồng thời công bố FPT là Trung tâm Thiết kế Ủy quyền của Qualcomm nhằm mở rộng hệ sinh thái ô tô trong nước.

Ở mảng hạ tầng mạng, Qualcomm đang hợp tác với Viettel để phát triển thiết bị 5G Open RAN và chuẩn bị cho các thế hệ mạng 6G tiếp theo. Trong khi đó, ở lĩnh vực thiết bị thông minh, Qualcomm và VNPT thông qua Trung tâm Xuất sắc VQEC đang đồng phát triển loạt sản phẩm “Make in Vietnam” như CPE, AI Box, AI PC và camera AI cho cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Song song đó, hãng cũng thúc đẩy các nền tảng AI inference tại Việt Nam cùng nhiều đối tác như Viettel, VNPT, VNG và FPT, cho thấy Việt Nam đang hiện diện ngày càng rõ nét trong chiến lược AI khu vực của Qualcomm.