12 hours ago
4
Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Phú Định trao quà chúc mừng bà Ngô Huyền Hương trong căn nhà mới - Ảnh: TRÍ ĐỨC
Cách nơi ở mới chưa đầy một cây số giờ đây đang "nhường sân" cho dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi dài 4,7km đi qua hai phường Phú Định và Chánh Hưng (khu vực quận 8 trước đây), có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỉ đồng.
"Lên bờ"... sau nửa đời bám kênh
Nhắc về tổ ấm cũ bên bờ Bắc kênh Đôi (phường Phú Định, TP.HCM), người đàn ông ngoài 70 không nén được xúc động. Ông nhớ rõ khoảng 25 năm trước, ngày quyết định "xuống tay" dùng 6 - 7 cây vàng mua căn nhà ven kênh, giấy tờ viết tay. Đó là căn nhà có bề ngang 2,5m, dài khoảng 11m, một nửa ló ra mặt kênh, được dựng bằng cừ tràm. "Mỗi khi có ghe tàu chạy qua, nửa căn nhà rung lắc dữ dội như đang trải qua một cơn địa chấn" - ông kể với giọng đầy ám ảnh.
Lúc bấy giờ, hai vợ chồng ông có 4 người con. Nhà có 4 chiếc xe máy, mỗi tối nếu để bên ngoài thì sợ mất, dắt vào trong thì chật chội, nóng nực. Ông bảo lúc đó sợ lắm: "Tối ngủ mà lỡ có cháy cũng không biết chạy đâu, chắc là nhảy luôn xuống sông"!?.
Sau này, các con dựng vợ gả chồng, rồi căn nhà có thêm những tiếng cười của cháu nhỏ, thành viên gia đình cứ theo đó mà tăng dần. Ngược lại, căn nhà dần xuống cấp. Phần cừ tràm chìm dưới nước vẫn còn chắc, nhưng phần trên bờ hay bị gãy ngang. Cứ vài năm, phần sau nhà lại bắt đầu nghiêng ngả, ông kiểm tra thì y như rằng có vài cây tràm đã mục gãy.
"Không gì chống chọi được với sức mạnh của nước, cứ mỗi 2 - 3 năm phải gia cố, thay cừ tràm một lần. Mỗi lần như vậy tốn từ 20 - 50 triệu đồng, mua được cả chiếc xe máy. Nhưng cũng phải chịu, phải kiểm tra thường xuyên, gia cố sớm, nếu không rất dễ sập nhà", ông Hoàng nhớ lại.
Chuyện sập nhà cũng không hiếm với bà con quanh đây. Những bất tiện chưa dừng lại ở đó, mỗi khi nước lên cao, "gia đình" chuột cũng theo con nước đen ngòm chui vào nhà sinh sôi nảy nở. Lũ chuột chạy rần trời, quậy khắp nhà bếp, làm đủ mọi cách vẫn không sao diệt hết.
Thế nên sau hàng chục năm sống trên nền đất chênh vênh, việc rời kênh Đôi với ông không chỉ là di dời cơ học, mà là một thay đổi lớn của cả gia đình nhiều thế hệ.
Rời nhà ông Hoàng, chúng tôi tìm đến chung cư Green River trên đường Phạm Thế Hiển. Bà Ngô Huyền Hương (56 tuổi) hồ hởi cầm thẻ cư dân xuống đón chúng tôi. Mở cửa căn hộ 2 phòng ngủ hướng tây Nam, bà Hương khoe điều bà thích nhất ở căn hộ này là thoáng mát, sạch sẽ. Thật vậy, chúng tôi cũng cảm nhận được không khí mát mẻ dù không bật điều hòa, trong khi thời tiết bên ngoài gần 39 độ C.
Sinh ra và lớn lên bên bờ kênh Đôi, ngôi nhà lớn của gia đình bà Hương có từ thời ông bà, sau này bà mua thêm căn nhỏ bên cạnh để tiện chăm sóc mẹ già.
"Ngày trước nước kênh trong xanh, hồi nhỏ còn hay nhảy xuống tắm. Rồi nước đen dần, rác rến và mùi hôi cũng theo đó mà đến" - bà Hương nhớ lại và bảo không quên những năm tháng sống ven kênh trong cảnh chật chội, nóng bức, ô nhiễm, chuột quấy phá. Ngay cả nước sinh hoạt cũng phải mua từng thùng, mãi sau mới có nước máy.
Nếu còn giải tỏa ở nơi khác, bà con cứ yên tâm, có thắc mắc gì thì hỏi để địa phương giải thích rõ ràng. Quan trọng là cán bộ phải nhạy bén, chính quyền và các đoàn thể phải sát dân, phối hợp chặt chẽ trong vận động, giải thích, ghi nhận ý kiến để kịp thời xử lý.
Ông PHƯƠNG THÁI HOÀNG
Và cuộc sống mới
Trước cửa căn hộ mới, bà Hương dán một tấm bảng nhỏ ghi "cà phê 15.000 đồng - nước ngọt 10.000 đồng". Khi chuyển lên căn hộ trên tầng cao, việc mua bán khó lòng đông khách như trước, nhưng bà vẫn muốn duy trì nghề đã gắn bó từ nhỏ cho đỡ nhớ.
"Ở dưới đất dễ làm ăn hơn thiệt, nhưng giờ mình già rồi, lo cho con cho cháu là chính. Tụi nhỏ có chỗ ở ngon lành, đi làm có tương lai hơn là mình vui rồi", bà Hương bộc bạch khi tay vẫn thoăn thoắt pha ly cà phê cho vị khách hàng xóm hiếm hoi trong buổi chiều vắng.
Còn với ông Hoàng, ngày được cán bộ bồi thường giải phóng mặt bằng đưa đi xem nhà, ông "chấm" căn này ngay từ cái nhìn đầu tiên vì sạch sẽ, kiên cố lại gần nhà cũ. Từ lúc chọn xong nhà, ông và gia đình nôn nao rời khỏi dòng kênh Đôi để đến nơi ở mới ổn định hơn, bắt đầu một chương mới của cuộc đời.
"Lúc mới nghe tin sẽ giải tỏa, tôi hoang mang lắm, không biết họ sẽ giải quyết thế nào, cho tái định cư hay đưa tiền, rồi cầm tiền đi đâu, có đủ mua nhà không... Nhưng sau nhiều đợt vận động, được giải thích rõ ràng, tôi dần yên tâm. Với căn hộ hiện tại, gia đình tôi vẫn còn dư một khoản để sửa chữa lại nhà cửa", ông Hoàng phấn khởi.
Chiều dần buông, từ góc cửa sổ thoáng đãng của nhà bà Hương hay nhiều cư dân tái định cư khác có thể ngắm trọn cảnh mặt trời lặn. Đó là một hoàng hôn nhìn từ trên cao, khác hẳn với căn nhà chật chội, nóng bức ven kênh Đôi ngày trước. Cùng với hành trình "an cư lạc nghiệp" của người dân, hành trình cải tạo kênh rạch của thành phố đang tăng tốc, đầy kỳ vọng.
Tiếp tục gặp gỡ vận động người dân
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM (chủ đầu tư dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi), dự án có hơn 1.600 trường hợp bị ảnh hưởng. Trong đó, phường Phú Định có 804 trường hợp, còn lại 800 trường hợp ở phường Chánh Hưng. Đến nay, các địa phương đã bàn giao hơn 1.450, còn khoảng 150 trường hợp chưa hoàn tất.
Các gói thầu đang được triển khai, với gói 1 đạt khoảng 35%, gói 2 đạt khoảng 55%, gói 3 chuẩn bị thi công. Khó khăn lớn nhất hiện nay là mặt bằng chưa đồng bộ và việc di dời hạ tầng kỹ thuật, song các đơn vị liên quan vẫn đang khẩn trương tháo gỡ.
Về phía địa phương, ông Trương Hoài Bảo, Phó chủ tịch UBND phường Phú Định, cho biết công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án cải tạo bờ Bắc kênh Đôi đạt kết quả khả quan. Dự án ảnh hưởng 804 hộ dân, hiện còn khoảng 70 trường hợp vướng mắc, chủ yếu do vấn đề pháp lý, thừa kế.
"Chúng tôi đã nhiều lần tiếp xúc vận động, đồng thời hướng dẫn người dân cử đại diện làm thủ tục thừa kế để sớm bàn giao mặt bằng. Phường cũng thành lập các tổ tuyên truyền gồm bí thư chi bộ, trưởng khu phố, ban quản lý dự án và lãnh đạo UBND trực tiếp gặp gỡ vận động người dân", ông Bảo nói.
Cuộc đại di dời nhà ven kênh rạch
Hành trình "lên bờ" của gia đình ông Hoàng, bà Hương không phải là câu chuyện riêng lẻ, mà là một mảnh ghép trong bức tranh lớn về nỗ lực chỉnh trang đô thị suốt 3 thập niên qua của TP.HCM.
Ông Phương Thái Hoàng hóng mát buổi chiều bên ban công căn nhà mới - Ảnh: TRÍ ĐỨC
Bắt đầu từ những năm 1993 với "siêu dự án" Nhiêu Lộc - Thị Nghè di dời hơn 9.000 căn nhà, thành phố đã bền bỉ thực hiện một cuộc đại di cư khỏi những dòng kênh đen. Qua nhiều giai đoạn thăng trầm, bằng những dự án như đại lộ Đông - Tây, Tàu Hũ - Bến Nghé đến Tân Hóa - Lò Gốm... đã có hơn 44.000 hộ gia đình được đưa thoát cảnh "lênh đênh".
Tuy nhiên, đó vẫn chưa phải đích đến cuối cùng. Hành trình phía trước còn nhiều thách thức khi khoảng 39.600 căn nhà ven kênh rạch vẫn chờ di dời. Đằng sau những con số ấy là hàng chục ngàn con người mong có một mái nhà kiên cố, một giấc ngủ yên ổn, không còn nỗi lo sập nhà xuống kênh hay triều cường mỗi tối.
