21 hours ago
5
Quảng Cáo
0943778078
Rối loạn sử dụng chất gây nghiện là tình trạng một người mất khả năng kiểm soát việc sử dụng rượu hoặc chất kích thích, dù chất này đang gây tác hại đến sức khỏe và cuộc sống.
Định nghĩa
Người mắc chứng rối loạn sử dụng chất gây nghiện (Substance Use Disorder - SUD) có thể tiếp tục dùng chất kích thích bất chấp hậu quả về thể chất, tinh thần, công việc, học tập hoặc các mối quan hệ. Dạng nghiêm trọng nhất của SUD là nghiện.
Triệu chứng
Triệu chứng của SUD khác nhau tùy loại chất và từng người, có thể ảnh hưởng đến thể chất, cảm xúc và đời sống xã hội.
Nguyên nhân
Nhiều yếu tố có thể góp phần gây SUD. Một số người có khuynh hướng di truyền khiến nguy cơ nghiện cao hơn.
Các yếu tố nguy cơ khác gồm:
- Áp lực xã hội hoặc bạn bè
- Hành vi hung hăng từ nhỏ
- Gia đình có người lạm dụng rượu hoặc ma túy
- Sử dụng chất gây nghiện từ sớm
- Thiếu sự giám sát của cha mẹ
- Hoàn cảnh gia đình
- Thử nghiệm ma túy
- Hút hoặc tiêm thuốc làm tăng nguy cơ nghiện
Chẩn đoán
Các chuyên gia chẩn đoán SUD dựa trên tiêu chuẩn của Cẩm nang chẩn đoán và thống kê rối loạn tâm thần DSM-5-TR. Một người cần có ít nhất hai tiêu chí trong vòng 12 tháng gồm:
- Sử dụng nhiều hơn dự định hoặc kéo dài hơn kế hoạch
- Thèm chất gây nghiện mạnh mẽ
- Muốn dừng nhưng thất bại nhiều lần
- Không hoàn thành trách nhiệm học tập, công việc hoặc gia đình
- Dành quá nhiều thời gian để tìm kiếm hoặc hồi phục sau khi sử dụng
- Từ bỏ sở thích hoặc hoạt động thường ngày
- Tiếp tục sử dụng dù ảnh hưởng đến công việc và quan hệ xã hội
- Sử dụng trong tình huống nguy hiểm như lái xe hoặc làm việc
- Tiếp tục dùng dù gây hại cho sức khỏe thể chất và tinh thần
- Tăng dung nạp, cần dùng nhiều hơn để đạt hiệu quả tương tự
- Xuất hiện triệu chứng cai khi ngừng sử dụng
Người có càng nhiều dấu hiệu trong số này thì tình trạng rối loạn sử dụng chất gây nghiện càng nặng.
Điều trị
Điều trị SUD được cá nhân hóa tùy theo loại chất, mức độ nghiêm trọng và các bệnh đi kèm.
Các phương pháp điều trị gồm:
- Điều trị cai nghiện tại bệnh viện
- Thuốc giảm triệu chứng cai
- Thuốc kiểm soát cơn thèm chất gây nghiện
- Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT)
- Tư vấn cai nghiện
- Tâm lý trị liệu
- Nhóm hỗ trợ
Người nghi ngờ bản thân hoặc người thân mắc SUD nên tìm kiếm hỗ trợ y tế sớm. Điều trị kịp thời có thể giúp hạn chế các ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và cuộc sống.
Bảo Bảo (Theo Healthline)
Các rối loạn tâm thần đi kèm
Rối loạn sử dụng chất gây nghiện thường xuất hiện cùng các bệnh lý tâm thần khác, còn gọi là chẩn đoán kép. Tại Mỹ, khoảng 17 triệu người mắc đồng thời SUD và rối loạn tâm thần trong năm 2020.
Nhiều người sử dụng chất gây nghiện để đối phó với triệu chứng tâm lý. Các bệnh thường đi kèm gồm:
- Lo âu
- Trầm cảm
- Rối loạn lưỡng cực
- Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
- Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của VnExpress có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
