2 hours ago
3
Tập đoàn T&T Group tổ chức khởi công dự án Khu công nghiệp Vàm Cống, An Giang với diện tích gần 200ha, tổng vốn đầu tư gần 4.800 tỉ đồng vào cuối tháng 3 vừa qua - Ảnh: BỬU ĐẤU
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, với kinh nghiệm "đau thương" về những siêu dự án đắp chiếu trong quá khứ, các địa phương cần đánh giá thận trọng hơn về năng lực tài chính và khả năng triển khai thực tế của các chủ đầu tư nhằm đảm bảo "Rồng châu thổ" vươn mình khỏe mạnh, không để các "siêu dự án" trở thành gánh nặng rủi ro.
Nhiều "đại bàng" nội về xây tổ
Chưa bao giờ Đồng bằng sông Cửu Long chứng kiến sự đổ bộ của các nhà đầu tư lớn đến tìm hiểu, bày tỏ ý định đầu tư các "siêu dự án" như hiện nay. Điển hình là Vingroup với đề xuất đầu tư 6,2 tỉ USD vào "siêu dự án" khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng Mekong. Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết dự án đã được UBND TP Cần Thơ phê duyệt quy hoạch chi tiết.
Tương tự, Tập đoàn Sun Group cũng đặt vấn đề đầu tư khoảng 6.000 tỉ đồng vào dự án du lịch sinh thái tại Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng cùng dự án khu dịch vụ đô thị. Tập đoàn T&T cũng bày tỏ tham vọng bứt phá khi tập trung nguồn lực vào hàng loạt dự án đô thị và năng lượng quy mô lớn tại TP Cần Thơ.
Tập đoàn Xuân Thiện đã đề xuất chuỗi "siêu dự án" có tổng vốn đầu tư lên đến gần 30 tỉ USD, trải dài từ Cần Thơ, Vĩnh Long đến Cà Mau, đang tạo nên kỳ vọng phát triển công nghiệp nặng, cảng biển, logistics, sản xuất thép và đóng tàu cho toàn vùng, đặc biệt là ý định triển khai một "siêu dự án" lấn biển với quy mô lớn ở khu vực ven biển Định An - Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long.
Ông Trần Văn Lâu, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long, cho biết Vĩnh Long có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển với lợi thế về tài nguyên, điều kiện tự nhiên và không gian phát triển. Việc nghiên cứu, khai thác hợp lý, đặc biệt là các phương án lấn biển có thể tạo quỹ đất lớn phục vụ phát triển lâu dài.
"Tỉnh đề nghị Tập đoàn Xuân Thiện phải tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật, đảm bảo công khai, minh bạch, đồng bộ trong quá trình nghiên cứu, triển khai, đồng thời cân nhắc kỹ tính khả thi, hiệu quả, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và lợi ích chung của tỉnh", ông Lâu nói.
Sự xuất hiện của các nhà đầu tư nội địa, nếu có năng lực thực chất đang được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" trong các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, logistics và cảng biển. Việc xuất hiện một nhà đầu tư trong nước đề xuất chuỗi dự án hàng chục tỉ USD cần được nhìn nhận trước hết như một cơ hội vàng để tái cấu trúc nền kinh tế vùng, thoát khỏi sự phụ thuộc thuần túy vào nông nghiệp truyền thống.
Phải chọn được nhà đầu tư có năng lực
Trong thực tế, Đồng bằng sông Cửu Long không thiếu những dự án từng được kỳ vọng tạo ra bước ngoặt phát triển, nhưng thực tế lại để lại nhiều bài học đắt giá. Đó là dự án đóng tàu của Vinashin, dự án Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 (Sóc Trăng) và gần đây nhất là dự án điện khí LNG Bạc Liêu - "siêu dự án" LNG lớn nhất Việt Nam đã được triển khai những bước đi ban đầu, nhưng vẫn còn nằm bất động nhiều năm qua.
Do vậy, theo các chuyên gia, bài toán đặt ra không chỉ là thu hút đầu tư, mà là lựa chọn đúng - để không phải đánh đổi tương lai dài hạn lấy tăng trưởng ngắn hạn. Trường hợp điển hình là dự án nhà máy đóng tàu của Vinashin tại Hậu Giang. Khởi công trong giai đoạn cao điểm của làn sóng công nghiệp hóa, dự án từng được kỳ vọng đưa ngành đóng tàu về Đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, do triển khai dàn trải, năng lực tài chính và quản trị không theo kịp tham vọng, bất ổn từ mô hình "quả đấm thép" - Tập đoàn kinh tế nhà nước - Tổng công ty đóng tàu Vinashin, dự án nhanh chóng rơi vào tình trạng đình trệ, để lại một khu đất rộng lớn bị bỏ hoang trong nhiều năm. Đây là minh chứng rõ nét cho rủi ro khi quy mô đầu tư vượt quá khả năng thực thi.
Dự án nhà máy đóng tàu tại Hậu Giang của Vinashin được khởi công năm 2007, vốn khoảng 1.700 tỉ đồng, từng được kỳ vọng sẽ đưa công nghiệp đóng tàu về Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, việc triển khai đồng thời nhiều dự án trên cả nước trong khi năng lực tài chính và quản trị không theo kịp đã dẫn đến hệ quả là nhiều dự án dở dang.
Điều đáng chú ý là mô hình phát triển "dàn hàng ngang" - mở rộng nhanh nhưng thiếu chiều sâu - đã khiến nguồn lực bị phân tán. Kết quả là không có dự án nào đủ lực để hoàn thành, trong khi hệ lụy tài chính lại lan rộng trên toàn hệ thống. Bài học này đặc biệt có ý nghĩa khi đánh giá các đề xuất đầu tư hiện nay, nơi quy mô dự án và phạm vi địa lý đều rất lớn.
Tương tự, một "siêu dự án" điện khí LNG tại Bạc Liêu quy mô 4 tỉ USD, dù được hứa hẹn là trung tâm năng lượng khu vực, vẫn đang nằm bất động sau nhiều năm do vướng mắc về cơ chế và cấu trúc tài chính. "Những dự án nêu trên cho thấy khoảng cách rất lớn giữa "ý tưởng đầu tư" và "khả năng hiện thực hóa", đặc biệt khi quy mô đầu tư vượt quá khả năng thực thi của chủ đầu tư", một chuyên gia nói.
Ông Hồ Văn Mừng (Chủ tịch UBND tỉnh An Giang):
Định hướng rõ không gian phát triển để thu hút đầu tư
Để tạo sức hút đối với các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt tại những địa bàn còn khó khăn, thời gian qua An Giang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Theo đó, địa phương tiếp tục làm tốt công tác quy hoạch, đảm bảo tính đồng bộ, định hướng rõ không gian phát triển nhằm tạo nền tảng cho thu hút đầu tư.
Cùng với đó là đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận, tìm hiểu và triển khai dự án. Địa phương tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông, góp phần nâng cao khả năng kết nối, giảm chi phí logistics và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. An Giang cũng quy hoạch thành 5 khu kinh tế với các trụ cột khác nhau, bao gồm du lịch, kinh tế biển, nông nghiệp, công nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực, mỗi khu có định hướng riêng.
Khu nào thuộc kinh tế biển sẽ tập trung phát triển kinh tế biển, khu nào là nông nghiệp thì phát triển nông nghiệp, còn khu vực công nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực thì bố trí phù hợp theo từng vùng.
PGS.TS Nguyễn Văn Sánh (nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Đồng bằng sông Cửu Long):
Không thu hút đầu tư bằng mọi giá
Thời gian qua Cà Mau chú trọng phát triển năng lượng tái tạo, thu hút được nhiều dự án điện gió - Ảnh: THANH HUYỀN
Thời gian qua, một tín hiệu vui cho Đồng bằng sông Cửu Long là có nhiều tập đoàn lớn đến tìm hiểu đầu tư "siêu dự án" tỉ đô, điều đó cho thấy tiềm năng, cơ hội của khu vực này là có, đang được quan tâm. Theo tôi, sau hợp nhất, hầu như tỉnh nào cũng có biển, trong khi cơ sở hạ tầng, cảng... đang được đầu tư hoàn thiện.
Chẳng hạn, Cà Mau có 310km bờ biển, kinh tế mở ra không gian hướng ra biển hay như Trần Đề của TP Cần Thơ là cảng trung chuyển quan trọng của vùng... nên được các tập đoàn lớn quan tâm do nhận thấy tiềm năng, lợi thế của không gian mới này. Tuy nhiên, không nên vì áp lực tăng trưởng rồi chạy đua thu hút đầu tư bằng mọi giá mà cần tính toán cân bằng giữa quản lý kinh tế - xã hội, môi trường để phát triển bền vững.
Do đó, cần chọn được các nhà đầu tư có năng lực, thực hiện được trên cơ sở các tiêu chí, tiêu chuẩn, minh bạch hóa. Ngoài ra, bên cạnh "đại bàng đáp" cũng cần chim sẻ bay theo, chia sẻ cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ, việc làm...
Ông Ngô Văn Huynh (Phó giám đốc Sở Tài chính tỉnh Cà Mau):
Phải đặt tiêu chí hiệu quả lên hàng đầu
Thời gian qua, Cà Mau có nhiều nhà đầu tư, các tập đoàn lớn đến khảo sát và tìm cơ hội đầu tư. Đến nay, toàn tỉnh có hơn 700 dự án đầu tư còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký gần 350.000 tỉ đồng. Trong đó, nổi bật là các dự án thuộc các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, thủy sản và nông nghiệp công nghệ cao... Cà Mau là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về điện gió, với hàng chục dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư.
Cà Mau không chỉ thu hút vốn, mà còn hướng đến thu hút các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, có năng lực tài chính, kinh nghiệm và công nghệ, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn để cùng tỉnh phát triển theo hướng xanh, bền vững. Địa phương cũng luôn gắn thu hút đầu tư với quy hoạch phát triển vùng và ngành nhằm tránh chồng chéo, lãng phí tài nguyên và đảm bảo các dự án bổ trợ lẫn nhau.
Địa phương cũng chủ động cải cách thủ tục, hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng không "trải thảm đỏ bằng mọi giá", mà đặt tiêu chí hiệu quả và bền vững lên hàng đầu.
