Sắp xếp trường học: Để lãnh đạo quản lý bớt tâm tư khi trở lại làm giáo viên

BAN HÀNH CHÍNH SÁCH PHÙ HỢP

Một phó hiệu trưởng trường mầm non ở Bắc Ninh, có hơn 10 năm làm quản lý, sắp tới có thể sẽ trở lại làm giáo viên (GV). "Nếu nói là không tâm tư thì không phải. Bao nhiêu năm phấn đấu để được ghi nhận, đề bạt, nay lại về nơi xuất phát ban đầu không thể không suy nghĩ. Tuy nhiên đây là yêu cầu đặt ra trên cả nước, hướng tới mục tiêu lớn hơn nên tôi nghĩ tôi và nhiều đồng nghiệp sẽ vượt qua những khó khăn ban đầu", nữ hiệu phó chia sẻ.

Quy định sắp xếp nhân sự sau sáp nhập trường học

ẢNH: TUỆ NGUYỄN TẠO VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA AI

Cô Nguyễn Thu Hằng, Hiệu trưởng Trường THCS Yên Hòa (Hà Nội), cũng cho rằng: sau khi sáp nhập thì sẽ có nhiều cán bộ quản lý xuống làm nhiệm vụ của GV. Có thể là thời gian đầu khi xuống cũng có một chút bỡ ngỡ vì đã có một thời gian đứng xa bục giảng. Nhưng chắc chắn với tình yêu nghề thì các thầy cô sẽ làm tốt nhiệm vụ giảng dạy của mình.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, dù về làm GV hay phụ trách các tổ bộ môn, điều mong muốn lớn nhất là các thầy cô vẫn được tiếp tục cống hiến theo đúng chuyên môn của mình và không bị cắt giảm lớn về chế độ, chính sách mà lâu nay họ vẫn được hưởng. Bởi, từ quản lý xuống làm GV là yêu cầu mới chứ không phải họ bị giáng chức vì vi phạm hay không đạt yêu cầu trong quá trình làm việc.

Ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, khẳng định: "Quá trình sắp xếp sẽ không thay đổi các địa điểm học của các em và đội ngũ thầy cô giáo cũng sẽ được giữ nguyên trên các điểm trường như là trước khi sắp xếp. Các cán bộ quản lý là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nếu không tiếp tục quản lý hoặc theo nhu cầu cá nhân thì có thể trực tiếp tham gia công tác giảng dạy hoặc cũng có thể sắp xếp theo các vị trí công tác tại các phòng văn xã của các địa phương".

Nhân sự quản lý giảm trong khi quy mô và khối lượng công việc tăng kéo theo áp lực điều hành lớn hơn đối với bộ máy mới công tác quản trị cũng phải chú trọng hơn nhiều.

PGS-TS Đặng Thị Thanh Huyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý giáo dục (Học viện Quản lý giáo dục), cho rằng việc đưa đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư sau sắp xếp trường học trở lại giảng dạy không phải là giải pháp đơn giản. Bà phân tích nhiều hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trước đây vốn là những GV giỏi chuyên môn nhưng sau nhiều năm đảm nhiệm công tác quản lý không còn trực tiếp đứng lớp. Nhiệm vụ chính của họ là lãnh đạo, điều hành hoạt động chuyên môn, hỗ trợ GV thực hiện chương trình giáo dục chứ không phải trực tiếp giảng dạy.

"Không phải họ yếu về chuyên môn nhưng cũng giống như một lưỡi cưa để lâu không mài thì sẽ cùn đi. Muốn quay trở lại giảng dạy trong bối cảnh chương trình giáo dục đã có nhiều đổi mới sẽ là thách thức rất lớn đối với nhiều người", PGS Huyền chia sẻ và cho rằng việc bồi dưỡng để đội ngũ này có thể đứng lớp hiệu quả không thể chỉ diễn ra trong vài ngày mà cần một quá trình bài bản, lâu dài.

Về tâm tư và giải pháp về chính sách cho đội ngũ sau sắp xếp, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD-ĐT), cũng nhìn nhận, việc sắp xếp mạng lưới giáo dục không tránh khỏi ảnh hưởng đến một bộ phận cán bộ quản lý, GV và nhân viên ở các trường học. Ông Đức cho biết: "Bộ GD-ĐT đang tham mưu với các cấp có thẩm quyền để ban hành những chính sách phù hợp với quá trình sắp xếp, cũng như hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống của các cán bộ quản lý và GV tại các nhà trường".

"Đúng là việc bố trí nhân sự trong quá trình sắp xếp hệ thống là một bài toán rất khó, đòi hỏi cách nhìn, đánh giá năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phải rất chính xác, khách quan, công khai, công bằng", ông Đức nhìn nhận.

VAI TRÒ CỦA HIỆU TRƯỞNG THAY ĐỔI, YÊU CẦU NGÀY CÀNG CAO

Theo PGS Đặng Thị Thanh Huyền, kết quả của cuộc cải tổ không nên chỉ được đo bằng số lượng trường học hay đầu mối quản lý đã giảm. "Điều quan trọng nhất là học sinh (HS) có được học tốt hơn không, chất lượng giáo dục có được nâng lên không, năng lực thực chất của HS có tiến bộ hay không. Đó mới là thước đo thành công của cuộc cải tổ", bà Huyền nói và cho rằng việc sắp xếp trường học cần được đánh giá bằng các chỉ số thực chất như chất lượng đội ngũ GV, hiệu quả quản trị nhà trường, mức độ hài lòng của phụ huynh và xã hội đối với giáo dục, thay vì chỉ nhìn vào số lượng trường được sáp nhập hay tinh gọn bộ máy.

Nhiều phường, xã ở Hà Nội đã công bố quyết định sắp xếp trường học

ẢNH: UBND P.GIẢNG VÕ

TS Lê Đức Thuận, nguyên Trưởng phòng GD-ĐT Q.Ba Đình (Hà Nội), cũng nêu quan điểm, nếu chỉ giảm số lượng trường mà không thay đổi cách phân cấp, phân quyền thì rất dễ xảy ra một nghịch lý: "Bộ máy tổ chức được tinh gọn, nhưng công việc lại dồn lên người đứng đầu". Khi đó, mục tiêu tinh gọn có thể vô tình biến thành tập trung quyền lực; hiệu trưởng trở thành "nút cổ chai" của cả hệ thống, còn các cấp bên dưới có chức năng nhưng thiếu quyền quyết định.

Một trường học sau sáp nhập sẽ có nhiều điểm trường, nhiều tổ chuyên môn, hàng trăm cán bộ, GV và nhân viên. Nếu mọi việc từ chuyên môn, nhân sự, tài sản, hoạt động giáo dục đến những vấn đề phát sinh hằng ngày đều phải chờ hiệu trưởng quyết định thì dù hiệu trưởng có giỏi đến đâu, hệ thống cũng khó vận hành nhanh và hiệu quả. Vì vậy, "phân cấp, phân quyền không phải là chia bớt việc cho cấp dưới mà là thiết kế lại hệ thống ra quyết định", ông Thuận chia sẻ.

Cục trưởng Vũ Minh Đức nêu quan điểm: người lãnh đạo mới của cơ sở giáo dục, bao gồm cả hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, phải là người có phẩm chất đạo đức tốt và uy tín cao. Bên cạnh đó, phải có tư duy chiến lược và tầm nhìn để phát triển nhà trường; dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đồng thời, họ cũng phải có kiến thức và kỹ năng về quản trị chuyên môn, quản trị tài chính, quản trị nhân sự và phải có năng lực chuyển đổi số để quản lý, điều hành hoạt động của nhà trường trên cơ sở quản trị dữ liệu một cách hợp lý, hiệu quả.

"Qua đánh giá thành tích, cống hiến của hiệu trưởng trong những năm vừa qua, địa phương hoàn toàn có cơ sở để lựa chọn người đứng đầu cơ sở giáo dục mới mà chưa cần phải qua thi tuyển. Tuy nhiên, khi vận hành mô hình mới ổn định, nhiệm kỳ mới của nhà trường cũng có thể nghiên cứu việc thi tuyển hiệu trưởng", ông Đức gợi ý cách làm.

Điều hành mô hình hoạt động mới đòi hỏi hiệu trưởng phải có nhiều năng lực mới, tức là chuyển từ tư duy quản lý hành chính thông thường sang tư duy quản trị trường học, Cục trưởng Vũ Minh Đức cho biết Bộ GD-ĐT sẽ sớm triển khai kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho hiệu trưởng các nhà trường và tập trung cho các năng lực cơ bản.