Sảy thai liên tiếp do đột biến gene

Hà NộiChị Thảo, 35 tuổi, 3 lần liên tiếp mang thai tự nhiên đều bị lưu thai, bác sĩ nghi do đột biến gene ở dòng tế bào sinh dục.

Kết quả xét nghiệm di truyền trên mẫu thai lưu lần thứ ba cho thấy phôi thai có bất thường lặp đoạn lớn trên nhiễm sắc thể số 8. Xét nghiệm nhiễm sắc thể đồ của hai vợ chồng bình thường. ThS.BS Nguyễn Lệ Thủy, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh), nhận định nhiều khả năng nguyên nhân khiến chị Thảo sảy thai liên tiếp là do khảm tế bào dòng sinh dục của vợ hoặc chồng.

Bác sĩ Thủy lý giải khảm tế bào dòng sinh dục là hiện tượng đột biến di truyền xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình phân chia tế bào ở giai đoạn phôi thai. Đột biến chỉ xuất hiện ở một nhóm tế bào mầm tạo trứng hoặc tinh trùng, tạo nên hai dòng tế bào song song trong cơ quan sinh sản, gồm một dòng bình thường và một dòng mang đột biến. Các tế bào khác của cơ thể như máu, da, hoàn toàn bình thường nên người mang đột biến vẫn khỏe mạnh.

Các xét nghiệm như nhiễm sắc thể đồ hoặc giải trình tự gene từ máu chỉ đánh giá tế bào cơ thể. Xét nghiệm không khảo sát được những tế bào nằm trong buồng trứng hoặc tinh hoàn, vì thế thường cho kết quả bình thường.

Người mang khảm tế bào dòng sinh dục có thể tạo ra một tỷ lệ nhất định trứng hoặc tinh trùng mang bất thường nhiễm sắc thể (NST). Khi thụ tinh, các giao tử này tạo ra phôi thai mang lỗi di truyền, dẫn đến sảy thai, thai lưu sớm hoặc thậm chí sinh con mắc dị tật bẩm sinh.

Theo bác sĩ Thủy, hiện chưa có thống kê về tỷ lệ mắc khảm tế bào dòng sinh dục trong cộng đồng do chẩn đoán khó khăn. Việc không thể xác định trực tiếp tế bào bất thường nằm sâu trong buồng trứng hoặc tinh hoàn khiến sàng lọc tự nhiên là bất khả thi.

Bác sĩ Thủy tư vấn vợ chồng chị Thảo thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) kết hợp sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT-SR). Kỹ thuật cho phép phân tích trực tiếp bộ gene của từng phôi, qua đó loại bỏ phôi mang đột biến và chọn lọc phôi khỏe mạnh để chuyển vào tử cung, giúp người bệnh sinh con an toàn.

Chị Thảo được kích thích buồng trứng theo phác đồ cá thể hóa, thu 11 nang noãn. Sau khi thụ tinh bằng kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), phôi thai tiếp tục được nuôi cấy trong tủ động học Timelapse tích hợp trí tuệ nhân tạo. Kết quả, vợ chồng chị có 4 phôi nang ngày 5.

Chuyên viên phôi học sử dụng tia laser tích hợp trên kính hiển vi chuyên dụng tạo một lỗ nhỏ trên màng ngoài của phôi. Sau đó, nhẹ nhàng lấy ra khoảng 5-7 tế bào ở lớp tế bào lá nuôi phôi bên ngoài (sau này sẽ phát triển thành bánh nhau) mang đi phân tích DNA. Kết quả cho thấy 3 phôi có bộ NST bình thường và một phôi bất thường.

Những phôi thai khỏe mạnh được trữ đông chờ thời điểm chuyển phôi thích hợp. Chị Thảo đậu thai ngay lần đầu chuyển phôi và hạ sinh thành công một bé trai khỏe mạnh, nặng 3 kg.

Chuyên viên phôi học đang thực hiện rửa phôi bào sau sinh thiết để mang đi xét nghiệm di truyền. Ảnh: IVF Tâm Anh

Theo bác sĩ Lệ Thủy, hơn 50% trường hợp sảy thai liên tiếp liên quan đến bất thường NST của phôi thai. Sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) được xem là giải pháp giúp can thiệp tối ưu. Mỗi tế bào của phôi thai đều chứa bộ nhiễm sắc thể và gene quyết định sự phát triển của thai nhi. Thông qua phân tích vật liệu di truyền của phôi trước khi chuyển vào tử cung, bác sĩ có thể lựa chọn những phôi có bộ NST bình thường, tăng cơ hội mang thai khỏe mạnh và giảm nguy cơ sảy thai tái diễn. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định kỹ thuật PGT-A nhằm phát hiện bất thường số lượng nhiễm sắc thể, PGT-M để sàng lọc bệnh đơn gene hoặc PGT-SR nhằm phát hiện bất thường cấu trúc NST.

Vợ chồng từng sảy thai hoặc thai lưu nhiều lần không rõ nguyên nhân, điều trị hỗ trợ sinh sản thất bại lặp lại, có tiền sử gia đình mắc bệnh di truyền hoặc từng sinh con dị tật nên đến bệnh viện để được tư vấn chuyên sâu về di truyền. Tại IVF Tâm Anh, các trường hợp này được đánh giá toàn diện về di truyền, nội tiết, miễn dịch, đông máu và sức khỏe sinh sản để tìm nguyên nhân, từ đó xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp, giảm nguy cơ sảy thai, sớm có con khỏe mạnh.

Trịnh Mai

*Tên người bệnh đã được thay đổi