Siết lãi suất tiết kiệm

Duy trì từ 8%/năm, cá biệt lên đến 10%/năm

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ra công văn yêu cầu các NHNN chi nhánh khu vực thực hiện kiểm tra các ngân hàng thương mại (NHTM) về việc thực hiện giảm lãi suất tiết kiệm.

Lãi suất tiết kiệm và cho vay đều neo cao dù đã có nhiều động thái từ Ngân hàng Nhà nước

Ảnh: Ngọc Thắng

Trước đó, vào đầu tháng 4, NHNN đã tổ chức cuộc họp kêu gọi các NHTM thống nhất việc giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân; giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân. Ngay sau cuộc họp, nhiều NHTM đã chủ động, tích cực triển khai giảm lãi suất.

Tuy nhiên, những ngày gần đây, xuất hiện hiện tượng cá biệt một số NHTM không thực hiện nghiêm túc chỉ đạo, điều chỉnh tăng lãi suất và đã được các cơ quan báo chí, truyền thông phản ánh. Bảng lãi suất công bố chính thức của các nhà băng không có nhiều thay đổi so với đầu tháng 5, đối với kỳ hạn dưới 6 tháng gần như đụng mức kịch trần cho phép ở 4,75%/năm, từ 6 - 12 tháng từ 6 - 7%/năm. Thế nhưng trên các diễn đàn, hội nhóm trang mạng xã hội, cuộc chạy đua hút tiền gửi khá khốc liệt với mức lãi suất đưa ra trên 8%/năm ở kỳ hạn 6 tháng; 9,1%/năm đối với kỳ hạn 12 tháng. Hay thực tế người gửi mang tiền ra gửi tại quầy cũng sẽ nhận được lãi suất cao hơn mức công bố.

Chị Thanh An (ở P.Bến Thành, TP.HCM) chia sẻ giữa tuần qua chị có sổ tiết kiệm 6 tháng tại một NHTM đến kỳ đáo hạn và khi gửi lại thì kỳ hạn 6 tháng vẫn có lãi suất 8,3%/năm, nếu gửi 12 tháng thì được 8,5%/năm. Thậm chí nhân viên tín dụng cho hay nếu gửi số tiền từ 2 tỉ đồng trở lên thì lãi suất sẽ cao hơn khoảng 0,1 - 0,2% tùy theo kỳ hạn.

Tương tự, chị Kim Yến (ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) ngày 22.5 đáo hạn sổ tiết kiệm tại một phòng giao dịch trên địa bàn và cũng được áp dụng lãi suất kỳ hạn 12 tháng đến 8%/năm dù số tiền chỉ hơn 200 triệu đồng. Điều bất ngờ nhất là chính NH này đã công bố và niêm yết lãi suất cao nhất chỉ ở mức 6,5%/năm... Tình trạng các NH âm thầm nâng lãi suất tiết kiệm lên cao so với biểu lãi suất công bố trên website hay tại phòng giao dịch như trên không phải là hiếm.

Theo thống kê từ Hiệp hội Ngân hàng VN, thị trường tiền gửi từ ngày 11 - 16.5 có dấu hiệu đảo chiều so với trước đó khi lãi suất tại một số NHTM điều chỉnh tăng, chủ yếu thông qua kênh trực tuyến và các chương trình ưu đãi. Sacombank điều chỉnh mạnh lãi suất huy động qua kênh trực tuyến, tăng từ 0,2 - 1%/năm tùy kỳ hạn và số tiền gửi. NH số Cake by VPBank còn triển khai chính sách cộng thêm lãi suất tới 1,5%/năm cho khách hàng mới gửi tiết kiệm kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. OCB tăng nhẹ 0,1%/năm đối với kỳ hạn 6 - 36 tháng. Bac A Bank cũng tăng 0,25%/năm đối với kỳ hạn 13 tháng, đưa mức lãi suất lên 7%/năm cho khoản tiền gửi dưới 1 tỉ đồng…

Trong khi đó, nhóm NHTM nhà nước tiếp tục giữ mặt bằng lãi suất thấp hơn đáng kể so với nhóm cổ phần tư nhân. Cụ thể với tiết kiệm thông thường, Vietcombank, BIDV và VietinBank niêm yết khoảng 3,5%/năm cho kỳ hạn 6 -

9 tháng và khoảng 5,9 - 6%/năm cho kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Thậm chí, lãi suất của một số nhà băng lớn còn giảm nhiệt ở một số kỳ hạn. Chẳng hạn tại Vietcombank, đối với tiết kiệm linh hoạt, lãi suất giảm từ 0,2 - 0,4%/năm ở kỳ hạn 6 tháng và 12 tháng, lần lượt xuống còn 7%/năm và 7,4%/năm...

Lãi suất cho vay vẫn neo cao

Hàng loạt động thái của NHNN cho thấy cơ quan điều hành quyết tâm siết lãi suất tiết kiệm để giảm mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó, Thông tư 08 cho phép các NHTM tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào vốn huy động khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) áp dụng từ ngày 15.5 thay vì chấm dứt kể từ đầu năm.

Quy định cho tính lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước giúp các NHTM quốc doanh (nhóm Big 4 gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) hạ nhiệt tỷ lệ LDR đang tiệm cận mức trần 85%. Từ đó, hệ thống NHTM có thể mở rộng thêm hàng chục đến hàng trăm nghìn tỉ đồng mà không cần áp lực tăng tốc huy động vốn mới từ dân cư. Việc nới lỏng nhẹ van tín dụng được giới phân tích đánh giá là giải pháp tháo gỡ rào cản kỹ thuật, góp phần giảm áp lực lên lãi suất huy động và hỗ trợ ổn định thị trường tiền tệ.

Thế nhưng mặt bằng lãi suất cho vay vẫn chưa giảm. Theo chia sẻ từ anh Thành Trung (ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM), đầu tháng 4 lãi suất hợp đồng vay mua căn hộ của anh được NH điều chỉnh lên 13,6%/năm, cao hơn gần 2% so với cuối năm 2025. Bước sang tháng 5, lãi suất cho hợp đồng vẫn duy trì ở mức này và chưa có thay đổi mới. Việc điều chỉnh lãi suất tăng khiến tiền lãi anh phải trả tăng hơn trước đó 1 triệu đồng/tháng.

Thực tế, lãi suất cho vay bình quân tại các nhà băng được công bố vẫn tăng và chưa có gì thay đổi. Chẳng hạn, lãi suất cho vay bình quân tháng 4 tại Eximbank ở mức 7,76%/năm (tăng 0,6%/năm so với tháng 1), trong đó lãi suất cho vay bình quân đối với khách hàng cá nhân là 8,2%/năm, còn doanh nghiệp là 7,28%/năm. Tương tự, lãi suất cho vay bình quân kỳ tháng 3 của Vietcombank tăng 0,2%, lên 6,6%/năm. Techcombank cũng vừa công bố lãi suất cho vay bình quân giải ngân trong tháng 4 là 10,3%/năm (tăng 0,03% so với tháng 3). MB áp dụng lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân từ 8,3 - 9,1%/năm; cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ 9,5 - 9,7%/năm...

Hiệp hội Ngân hàng VN cho hay lãi suất cho vay trong tháng 4 và tuần đầu tháng 5 tiếp tục có sự phân tầng rõ rệt. Nhóm Big 4 giữ mức ưu đãi với lãi suất từ 5,42 - 7%, trong khi các NHTM cổ phần khác dao động từ 10,8 - 15%/năm. Lãi suất cho vay bình quân VND của NHTM trong nước đối với dư nợ cũ và mới duy trì trong khoảng 7,1 - 9,4%/năm.

PGS-TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế tài chính, nhận định trong bối cảnh lạm phát lên cao cả trên thế giới lẫn tại VN, dư địa giảm lãi suất không có nhiều. Để kéo giảm mặt bằng lãi suất, NHNN cần chủ động sử dụng nhiều công cụ, trong đó nên đẩy mạnh việc cho vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng với lãi suất thấp. Từ đó, các NHTM mới có thêm điều kiện để giảm lãi suất tiết kiệm lẫn cho vay. Bởi số liệu thống kê cũng cho thấy tiền gửi của người dân vào NH vẫn thấp hơn tốc độ cho vay. Nếu lãi suất tiết kiệm bị giảm quá thấp thì người dân cũng sẽ không gửi tiền ở NH và điều này càng gây khó khăn cho nhiều nhà băng. Bản thân các NHTM vẫn phải tiếp tục đẩy mạnh giảm chi phí, nhất là giảm lợi nhuận để đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân và từ đó góp phần với cả nước thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao.