Số ca HIV nhập viện TP HCM tăng 48%, ngược xu hướng thế giới

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM ghi nhận số bệnh nhân HIV nhập viện tăng 48% trong 4 năm qua, phần lớn nhập viện muộn khi hệ miễn dịch suy kiệt và biến chứng nặng, ngược xu hướng thế giới.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Dũng, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM, công bố số liệu trên tại hội nghị khoa học "Bệnh nhiễm trùng và truyền nhiễm", ngày 20/8.

Riêng 6 tháng đầu năm 2026, viện tiếp nhận 853 ca HIV nội trú, 45 người trong số đó phải thở máy. Năm 2025, cơ sở này điều trị nội trú cho 1.773 trường hợp, tăng 48% so với năm 2022. Hơn 4 năm qua, HIV/AIDS trở thành nguyên nhân gây tử vong cao nhất tại viện với 568 ca.

Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi cơ thể đã xuất hiện các bệnh nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm gồm lao, viêm phổi, nhiễm nấm do virus tàn phá hệ miễn dịch. Y bác sĩ buộc phải can thiệp các biện pháp hồi sức chuyên sâu như đặt ống thở máy hoặc lọc máu.

Điều trị hồi sức cho bệnh nhân nặng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần

Tình trạng này diễn biến trái chiều với bức tranh dịch tễ diện rộng. Năm 2025, toàn cầu ghi nhận khoảng 1,2 triệu ca nhiễm mới và số ca tử vong giảm lần lượt 42% và 57% so với năm 2010. Tại Việt Nam, năm 2023 ghi nhận 13.000 ca nhiễm mới, giảm 56% so với năm 2010; tỷ lệ chuyển sang giai đoạn AIDS cùng số ca tử vong cũng đi xuống. Dù vậy, cả nước hiện còn khoảng 250.000 người mang virus, dịch tập trung mạnh ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) với tỷ lệ chiếm hơn 40% ca nhiễm mới.

Theo bác sĩ Dũng, số ca nhập viện tăng vọt không đồng nghĩa với việc dịch bùng phát trở lại. Hiện tượng này phản ánh thực tế một bộ phận người bệnh phát hiện muộn, tự ý bỏ thuốc hoặc chưa tiếp cận thuốc kháng virus (ARV).

Thuốc ARV vốn giúp người nhiễm ức chế lượng virus xuống mức thấp, duy trì sức khỏe ổn định và chặn nguy cơ lây truyền cho cộng đồng. Khi người bệnh gián đoạn thuốc, virus lập tức nhân lên, bào mòn tế bào miễn dịch, mở đường cho nhiễm trùng nặng và ung thư tiến triển.

Nguy cơ phát hiện bệnh muộn gia tăng khi nguồn viện trợ quốc tế cho chương trình phòng chống HIV tại Việt Nam sụt giảm 18% - mức cắt giảm sâu nhất trong 20 năm qua. Nếu nguồn lực tài chính trong nước không bù đắp kịp thời, hoạt động tầm soát sớm và cấp phát thuốc định kỳ sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực.

"Bệnh viện tuyến cuối không còn khoảng thời gian yên ắng giữa các đợt dịch. Những bệnh mới nổi, tái nổi hay nhóm bệnh tưởng chừng đã thoái trào đều có thể quay lại", bác sĩ Dũng nhấn mạnh.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP HCM, nhận định kinh nghiệm ứng phó Covid-19 cho thấy ngành y tế cần chủ động củng cố hệ thống cơ sở, siết chặt giám sát và tiêm chủng trước khi bùng dịch. Ngành y tế đang hướng đến mục tiêu chuẩn bị sẵn chẩn đoán, phác đồ điều trị và vaccine trong 100 ngày từ khi phát hiện mầm bệnh mới.

Hiện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đẩy mạnh liên thông dữ liệu giám sát với Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM (HCDC) và Viện Pasteur TP HCM nhằm kịp thời phát hiện mọi biến động dịch tễ.

Lê Phương