Sửa luật Nhà ở, lần đầu tiên quy định ‘chung cư có thời hạn’

Sáng 19.8, Quốc hội tiếp tục đợt 2 kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất. Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình dự thảo luật Nhà ở sửa đổi. Luật sửa đổi gồm 13 chương, 132 điều, giảm 66 điều (32%) so với luật hiện hành.

Chủ tịch nước, Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự phiên họp sáng 19.8

ẢNH: GIA HÂN

Đặc biệt, dự thảo luật Nhà ở sửa đổi lần đầu tiên đưa vào quy định "chung cư có thời hạn" theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng theo quy định của pháp luật xây dựng, gắn với bảo đảm quyền tài sản. Chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn. 

Quy định này, theo ông Minh, nhằm cụ thể hóa quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW2.

Dự thảo luật bổ sung quy định mới về 4 loại hình nhà ở và chính sách tương ứng, gồm: một là các loại nhà ở thương mại (trong đó có nhà ở thương mại theo dự án, nhà ở riêng lẻ của cá nhân).

Hai là nhà ở cho thuê (gồm nhà ở cho thuê được đầu tư, tạo lập bằng vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; nhà lưu trú cho công nhân trong khu công nghiệp, nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp).

Ba là nhà ở công vụ. Bốn là nhà ở chính sách, bao gồm: nhà ở cho cán bộ cao cấp của Đảng, nhà ở xã hội, nhà cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà ở hỗ trợ thông qua chương trình mục tiêu quốc gia, nhà ở phục vụ tái định cư, để thể chế hóa quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Dự luật cũng bổ sung chương mới phát triển nhà ở cho thuê, bao gồm nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước. Trong đó, quy định đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở.

Theo đó, Nhà nước đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở cho thuê thông qua Quỹ nhà ở, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là cơ quan chủ quản dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê bằng nguồn tài chính công đoàn.

Nguồn vốn của Quỹ nhà ở được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước cấp, tiền trích từ số tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở, từ tiền bán nhà ở thuộc tài sản công, từ tiền đấu giá quyền sử dụng đất của quỹ đất dành để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại theo quy định của pháp luật…

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh

ẢNH: GIA HÂN

Ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở

Báo cáo tóm tắt ý kiến định hướng về sửa đổi dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật - Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với 6 nhóm chính sách đã xác định. Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phân định rõ khái niệm về "nhà ở chính sách" và "nhà ở xã hội"; chính sách "ưu tiên" phát triển loại hình nhà ở cho thuê so với các loại hình nhà ở khác.

Nêu ý kiến về chung cư có thời hạn, cơ quan thẩm tra cho rằng, dự thảo luật đã đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”. Tuy nhiên, các điều còn lại của dự thảo luật không sử dụng thuật ngữ này mà chỉ quy định về “thời hạn sử dụng nhà chung cư”. 

Khái niệm về “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại chương VII của dự thảo luật về cơ bản là kế thừa các quy định tại luật Nhà ở năm 2023. Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến “thời hạn sử dụng nhà chung cư”. 

Đồng thời, Ủy ban Pháp luật - Tư pháp cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ: trong trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam thì có được sở hữu nhà ở riêng lẻ thông qua việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở tại Việt Nam hay không? 

Về nhà ở thương mại, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bổ sung quy định về việc sử dụng các công cụ quản lý về quy hoạch, xác định giá đất, yêu cầu về hạ tầng... để xác định việc phát triển nhà ở thương mại theo từng phân khúc (cao cấp, trung cấp, bình dân) với lợi nhuận hợp lý, phù hợp với nhu cầu của người dân.

Cạnh đó, ủy ban cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có cơ chế “kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở”. 

Tiếp tục rà soát, đề xuất chính sách để bảo đảm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đã được chỉ ra, đặc biệt là những bất cập trong quản lý, sử dụng nhà chung cư như: tranh chấp về phần sở hữu chung - sở hữu riêng của nhà chung cư, hoạt động của ban quản trị, ban quản lý nhà chung cư...