Tết Đoan ngọ ăn mận và vải có diệt sâu bọ được không?

Vào ngày Tết Đoan ngọ hằng năm, mọi người thường ăn mận, vải, cơm rượu nếp để diệt sâu bọ, nhưng liệu các món ăn này thực sự mang lại lợi ích gì cho sức khỏe?

Vào Tết Đoan ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm, người dân sẽ bày biện dâng lễ để cầu mong xua đuổi xui xẻo, bệnh tật, đón nhận may mắn.

Bên cạnh ý nghĩa tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng, người Việt còn cho rằng Tết Đoan ngọ vào ngày 5/5 âm lịch là dịp để giải trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa. Người Việt tin rằng ăn một số món như rượu nếp, trái cây chua như vải, mận vào sáng sớm ngày này sẽ giúp tiêu diệt ký sinh trùng trong cơ thể.

1. Nguồn gốc và phong tục diệt sâu bọ trong ngày Tết Đoan ngọ

Theo truyền thuyết, vào một năm khi mùa màng bị sâu bọ tàn phá, một ông lão tự xưng là Đôi Truân đã xuất hiện và hướng dẫn dân chúng lập đàn cúng vào ngày 5/5, sau đó ăn hoa quả và rượu nếp để diệt sâu bọ. Từ đó, ngày này chính thức trở thành Tết "Giết sâu bọ".

Bên cạnh ý nghĩa tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng, người Việt còn coi đây là dịp để giải trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa. Trong giai đoạn chuyển mùa và chuyển tiết này, nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc cùng các loại ký sinh trùng, khiến dịch bệnh dễ phát sinh.

Phong tục ăn mận, vải và cơm rượu trong ngày Tết Đoan ngọ.

Vào ngày này, các gia đình sẽ bày biện mâm cúng dâng lên để tỏ lòng thành kính với ông bà, cầu mong xua đuổi xui xẻo, bệnh tật và đón nhận may mắn. Mâm cúng thường có bánh tro, chè, xôi, các loại trái cây theo mùa như vải, mận và rượu nếp. Dân gian cũng lưu truyền nhiều tục trừ trùng phòng bệnh như đeo túi thơm, tắm nước lá, hái thuốc nam vào giờ Ngọ (11 - 13 h) để chữa bệnh, hoặc nghi lễ bôi vôi vào rốn trẻ nhỏ.

Trong đó, phong tục phổ biến nhất là "diệt sâu bọ" vào buổi sáng sớm ngay sau khi thức dậy. Người Việt tin rằng việc ăn những món ăn nhất định vào sáng sớm lúc bụng còn đói sẽ giúp tiêu diệt các loại ký sinh trùng, sâu bọ (tức là bệnh tật) trong cơ thể. Một số món ăn đặc trưng ngày Tết Đoan ngọ thường bao gồm:

- Cơm rượu nếp hoặc rượu nếp cẩm: Miền Bắc gọi là cơm rượu, miền Trung gọi là thịt nếp. Vị cay nồng và hơi men của món ăn này được cho là có tác dụng làm 'say' sâu bọ.

- Hoa quả có vị chua, chát: Các loại hoa quả đặc trưng theo mùa như mận, vải, mít, dứa, đào, dưa hấu... được tin là sẽ giúp tiêu diệt sạch sâu bọ.

2. Ăn mận và vải có tác dụng ra sao với hệ tiêu hóa?

Theo quan niệm dân gian, vị chua, chát của mận và tính ấm của vải chín đầu mùa sẽ làm cho các loài sâu bọ trong đường ruột bị "say" rồi bị tiêu diệt khi vào sáng sớm lúc bụng rỗng.

Thực tế, mận và vải không chứa các hoạt chất có khả năng tẩy giun sán trực tiếp. Tuy nhiên, việc ăn hai loại quả này vào dịp Tết Đoan Ngọ lại mang đến những tác động tốt để hỗ trợ đường ruột và nâng cao sức khỏe:

- Quả mận: Mận tươi có vị chua ngọt, chứa nhiều acid hữu cơ, vitamin C và chất xơ. Vị chua tự nhiên này kích thích dạ dày tiết dịch vị, giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn nhanh hơn, đồng thời hỗ trợ làm sạch đường ruột và ngăn chặn các vi khuẩn có hại sinh sôi.

- Quả vải: Cung cấp nguồn nước dồi dào, vitamin C và đường tự nhiên giúp cơ thể giải nhiệt, bù nước trong những ngày hè nóng bức. Các chất dinh dưỡng trong quả vải cũng giúp tăng cường hệ miễn dịch để phòng ngừa các bệnh dễ phát sinh lúc giao mùa.

Vì vậy, tục lệ ăn mận, vải giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, kích thích ăn uống và nâng cao sức đề kháng, phù hợp với mong muốn bảo vệ cơ thể và phòng bệnh của ông bà ta từ xưa.

3. Cách ăn mận và vải an toàn cho sức khỏe

Nếu ăn mận và vải ngay khi vừa thức dậy lúc bụng đói sẽ làm kích ứng niêm mạc dạ dày, gây cảm giác cồn cào và xót ruột. Bạn nên uống một ly nước lọc ấm hoặc ăn một chút cơm rượu nếp trước khi ăn.

Ăn quá nhiều vải dễ gây nóng trong người, mọc mụn nhọt hoặc làm tăng đường huyết đột ngột. Những người đang có các triệu chứng sốt cao, đờm đặc do viêm họng, lẹo mắt, nhiệt miệng, chảy máu cam... không nên ăn vải. Chất oxalate trong mận nếu dung nạp quá nhiều cũng không tốt cho thận. Người khỏe mạnh chỉ nên ăn từ 5 - 10 quả mỗi loại trong ngày.

Tết Đoan Ngọ Xem thêm