"Thách" Mỹ bảo vệ tàu dầu qua eo biển Hormuz, Iran biết rõ hải quân Mỹ không đủ sức?

Giá dầu tại Mỹ trong tuần qua đã tăng mạnh 28% lên mức hơn 86 USD/thùng. Giá dầu Brent cũng tăng 22% lên khoảng 89 USD/thùng sau khi Iran tấn công các tàu chở dầu khiến tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như đình trệ, theo CNBC.

Các nhà phân tích Phố Wall cảnh báo nếu eo biển huyết mạch bị Iran đóng cửa trong thời gian dài có thể đẩy giá dầu Brent vượt mức 100 USD/thùng. Khi giá năng lượng cao, có thể đẩy kinh tế toàn cầu vào nguy cơ suy thoái.

Tổng thống Donald Trump tính điều hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz do Iran kiểm soát. Ảnh: AP

Khoảng 400 tàu đang mắc kẹt

Eo biển Hormuz vốn hẹp nhưng cực kỳ quan trọng bởi là lối duy nhất để tàu chở dầu ra vào vịnh Ba Tư.

Công ty tư vấn năng lượng Kpler cho hay hơn 14 triệu thùng dầu mỗi ngày đã đi qua tuyến đường này trong năm 2025, tương đương khoảng 1/3 lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên toàn thế giới.

Trong điều kiện bình thường, có khoảng 100 tàu chở dầu và tàu hàng đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày nhưng chiến sự Iran đã khiến dòng vận tải gần như dừng lại.

Nhà phân tích dầu mỏ Matt Smith và Matt Wright của Kpler cho biết hiện có khoảng 400 tàu chở dầu đang mắc kẹt trong khu vực Vịnh do lo ngại an ninh.

Trong bối cảnh đó Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc kế hoạch điều hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược do Iran kiểm soát.

Việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẵn sàng hộ tống tàu dầu và cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị cho các chủ tàu đã phần nào giúp thị trường dầu mỏ ổn định trong hai ngày đầu tuần.

Tuy nhiên, giá dầu lại tăng mạnh trở lại sau khi Iran tuyên bố đã tấn công một tàu chở dầu bằng tên lửa. Hải quân Anh cũng báo cáo xảy ra một vụ nổ lớn trên một tàu chở dầu neo tại vùng biển thuộc lãnh hải Iraq.

Chiến lược của Mỹ khó thành?

Nhiều chuyên gia cho rằng kế hoạch táo bạo đó của nhà lãnh đạo Mỹ sẽ rất khó thành công do khối lượng tàu thuyền lớn cùng nguy cơ an ninh nghiêm trọng.

Chuyên gia Matt Wright cho rằng ngay cả khi Hải quân Mỹ tham gia hộ tống, việc đưa từng nhóm tàu qua eo biển cũng sẽ mất rất nhiều thời gian.

Hiện còn hàng trăm tàu chở dầu đang bị mắc kẹt không thể qua eo biển Hormuz. Ảnh: Bloomberg

Các chuyên gia khác đặt ra câu hỏi về nguồn lực của Hải quân Mỹ. "Một câu hỏi then chốt là Mỹ liệu có đủ lực lượng hải quân để vừa hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz vừa duy trì chiến dịch quân sự chống Iran hay không?" - bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu của Ngân hàng RBC Capital Markets (Canada), hoài nghi.

Chuyên gia Matt Wright cho rằng vấn đề chính đối với các chủ tàu không phải bảo hiểm đơn thuần mà là an ninh thực tế. Các tàu chở dầu hiện không di chuyển vì lo ngại bị tấn công và họ sẽ cần giai đoạn yên bình đủ dài mới dám quay lại eo biển Hormuz.

Các chuyên gia cũng so sánh tình hình hiện nay với các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen vào tàu thuyền trên biển Đỏ từ cuối năm 2023. Tuy nhiên, theo ông Wright, năng lực của Iran phức tạp hơn nhiều.

Một số nhà phân tích của Rapidan Energy cho rằng việc Hải quân Mỹ hộ tống tàu dầu chỉ có tác dụng hạn chế, không đủ để mở lại tuyến vận tải. Theo họ, Mỹ cần làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, điều có thể mất nhiều thời gian.

Lịch sử cho thấy Mỹ từng hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz vào năm 1987, khi các tàu thương mại trở thành mục tiêu trong cuộc chiến Iran – Iraq. Khác biệt ở chỗ, khi đó quân đội Mỹ không đồng thời tiến hành chiến dịch quân sự trực tiếp chống lại Iran như tình hình hiện nay.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ cung cấp tàu hộ tống "ngay khi có thể". "Hiện tại hải quân và quân đội Mỹ đang tập trung vào nhiệm vụ khác, đó là giải giáp chế độ Iran" – ông nói với Fox News.

Trong khi đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết chính quyền Mỹ chưa có mốc thời gian cụ thể để đảm bảo eo biển Hormuz an toàn trở lại cho tàu thương mại.