Thảm kịch ở Maldives phơi bày rủi ro chết chóc của lặn hang

Thảm kịch khiến 5 du khách Italy thiệt mạng tại Maldives phơi bày những lỗ hổng chết chóc của lặn hang như thiếu kỹ năng chuyên sâu, không có phương án dự phòng.

Thảm kịch lặn biển xảy ra tại hệ thống hang động ngầm ở đảo san hô Vaavu, Maldives hôm 14/5, khiến 5 khách Italy và một thợ lặn thuộc lực lượng hải quân thiệt mạng. Nhóm khách là các nhà khoa học và sinh viên của Đại học Genoa (Italy). Nhóm do Giáo sư Monica Montefalcone, 51 tuổi, dẫn đầu, tiến hành lặn để nghiên cứu về một loài san hô chưa được công bố. Trong nhóm tử nạn có Giorgia Sommacal, 22 tuổi, con gái bà Montefalcone.

Theo đội cứu hộ, nguyên nhân có thể dẫn đến thảm kịch là một "bức tường cát" nằm sâu trong hang thứ hai, làm mất hoàn toàn tầm nhìn và chặn lối ra duy nhất.

Jonathan Volanthen - thợ lặn hang động người Anh từng tham gia giải cứu đội bóng nhí tại hang Tham Luang (Thái Lan) năm 2018 - cho biết lặn hang động tiềm ẩn rủi ro khác hoàn toàn so với lặn biển ở vùng nước mở.

Theo Volanthen, thợ lặn hang động không thể trồi lên trực tiếp trong trường hợp khẩn cấp do chướng ngại vật địa chất trên đầu. Trong không gian hẹp, thợ lặn dễ khuấy động lớp bùn mịn hoặc cát đáy, khiến tầm nhìn về 0 trong vài giây.

Không thể trồi lên mặt nước cộng với tầm nhìn lối ra bị che khuất khiến thợ lặn khó thoát ra ngoài. Khi ở càng sâu, áp suất lớn khiến lượng không khí tiêu thụ càng nhiều.

"Độ sâu tỷ lệ thuận với việc gia tăng nguy hiểm", Volanthen nói và nhấn mạnh thợ lặn phải kiểm soát chặt nguồn cấp khí để đảm bảo quá trình trồi lên diễn ra chậm, giảm nguy cơ mắc bệnh giảm áp.

Minh họa lặn hang ở Maldives. Ảnh: The New Daily

Edd Sorenson, chuyên gia lặn hang động người Mỹ, giải thích một quan niệm sai lầm phổ biến là mắt người có thể điều tiết trong bóng tối.

Khác với bóng tối ban đêm ở nhà - nơi mắt người vẫn có thể điều tiết để nhìn lờ mờ, môi trường hang sâu hoàn toàn triệt tiêu ánh sáng.

Hoàn toàn không có các tia phản chiếu nên khi đèn lặn tắt hoặc bị che khuất, mắt người hoàn toàn bất lực dưới hang sâu. Trạng thái này khiến thợ lặn mất nhận thức về không gian và phương hướng trong tích tắc.

Để sinh tồn, nguyên tắc bắt buộc là luôn giữ một sợi dây dẫn đường kết nối liên tục từ vị trí lặn lên đến mặt nước. Chuyên gia này nhấn mạnh triết lý "sự dự phòng độc lập" cho tất cả hệ thống quan trọng. Khi lặn hang, thợ lặn phải chuẩn bị tối thiểu hai bình khí cho hai van điều áp, ba chiếc đèn và hai máy tính lặn để theo dõi độ sâu, tốc độ trồi lên.

Sorenson trước buổi lặn. Ảnh: AP

Với hàng thập kỷ kinh nghiệm, các chuyên gia tin rằng việc đào tạo bài bản và hiểu rõ giới hạn cá nhân là yếu tố sống còn. Tuy nhiên, ông Sorenson cảnh báo kinh nghiệm cũng có thể tạo ra sự tự tin thái quá ở các huấn luyện viên.

Nếu thực hiện hành vi vượt quá giới hạn an toàn khi lặn hang, du khách đang đối mặt với rủi ro đánh cược mạng sống.

Cristina Zenato, huấn luyện viên lặn hang động sống tại Bahamas, có hơn 4.500 chuyến lặn hang động và đã giăng hơn 80 km dây hướng dẫn qua các hệ thống hang động khác, nhận định môi trường dưới nước đòi hỏi sự tôn trọng tuyệt đối của con người. Bên cạnh kỹ thuật, trạng thái tâm lý ổn định là thành phần cốt lõi để đưa ra quyết định chính xác.

"Bạn có thể được đào tạo ở mức siêu tốt, nhưng tôi từng ngồi ở mép nước và tự nhủ 'không phải hôm nay'". Khi tự đặt câu hỏi cho chính mình, bạn hiểu mình đã có câu trả lời đúng", cô nói.

Hoài Anh (Theo Guardian)