Thăm ngôi làng dừng chân cuối đời của danh họa Vincent Van Gogh

Phải nói rằng nước Pháp đã may mắn là lựa chọn dừng chân của những bậc thầy hội họa nói riêng và văn nghệ sĩ nói chung. Rất nhiều trong số họ trải qua nhiều năm tháng cuộc đời tại đất nước này như Vincent Van Gogh. Và vì thế nhiều địa danh bình thường lại trở thành đặc biệt nhờ tài năng và tiếng tăm của họ.

Căn gác trọ đơn sơ như vẫn còn bóng dáng họa sĩ tài hoa bạc mệnh Vincent Van Gogh

Cảnh sắc mùa hè làng Auvers sur Oise đầy nắng và rợp hoa đua sắc trên những bức tường đá, trước hiên những ngôi nhà bình yên duyên dáng. Điểm đầu tiên tôi đặt chân là quán cà phê Ravoux - nơi danh họa thuê căn phòng nhỏ chỉ 7m² trên tầng gác.

Trước thềm, một chiếc bàn nhỏ đặt hai ly rượu như khung cảnh xưa cũ. Ngồi đây, trên chiếc ghế bện mây quen thuộc hay thấy trong tranh, tôi ngắm nhìn bức tranh ông vẽ tòa thị chính ngay trước mặt. Không dám mơ "đối ẩm" với tiền nhân tài hoa, nhưng tôi có chút bồi hồi muốn lạc về thời xa xôi ấy. Bên trong quán giờ đây chuyển một phần thành gian trưng bày như bảo tàng nhỏ về những ngày cố họa sĩ lưu lại nơi đây.

Căn gác trọ nơi ông thuê trên tầng vẫn chật chội, đơn sơ. Căn phòng trống gần như chẳng có kỷ vật nào, ngay chiếc giường ông nằm cũng bị đốt đi sau khi ông tự vẫn và qua đời trong căn phòng này. Tôi đứng nhìn phòng trống mà lại thấy nó như đầy sự cô đơn, nỗi bế tắc của danh họa.

Người khách trọ tài hoa ấy từng miệt mài sớm tối rời gác trọ, len lỏi từng góc làng quê, trải mê say vào từng ngõ nhỏ, từng nếp nhà để tìm các chi tiết, con người, cỏ cây gửi vào những bức tranh cuồn cuộn cảm xúc, đẩy rực lên gam màu…

Cảnh quê quen thuộc vào tranh đầy cảm xúc của Van Gogh

Rời căn gác tồi tàn bạc màu thời gian, tôi lần theo những con đường quê nhỏ như tìm bóng dáng Van Gogh. Thi thoảng trên những con đường mòn rảo bước, tôi bắt gặp "dấu chân" mang tên ông. Và theo lối cũ người xưa này, tôi muốn tìm gặp một tâm hồn, để "chạm đến" gần hơn một số phận tài hoa bạc mệnh qua những bức tranh và khung cảnh tạo cảm hứng sáng tác.

Trên con đường ấy, ở những vị trí đôi khi bình dị, ít ngờ nhất, du khách lại gặp một bức họa của ông. Thật khó diễn tả cảm xúc khi đứng trước một khung cảnh thật đã đi vào những tác phẩm bất hủ.

Nhiều khi chính vì đó không phải là không gian hùng vĩ, cảnh sắc thiên nhiên nổi bật, mà trong khung cảnh gần gũi với con người, ta lại dễ thấy đồng điệu hơn. Như ở đây chỉ là những bậc cầu thang nhỏ men theo sườn dốc vô danh, một mái nhà bình dị của ngôi làng như bao ngôi làng khác, một lối mòn giữa cánh đồng lúa mì như vạn cánh đồng quê khác. Nhưng dưới nét cọ tài hoa chồng chồng lớp lớp uốn lượn, đan cài màu sắc, sống động đến nỗi ta lại như cảm thấy cả gió cuốn những tán cây, thấy nắng nhuộm màu trên mái nhà.

Hơn một thế kỷ trôi qua, rảo bước qua những lối đi và dừng lại nơi đây, ta lại như được bước vào trong tranh, như vào một địa danh duy nhất khác biệt với muôn ngàn nơi khác. Nhưng chính khi ta trải nghiệm sự đồng điệu khi đứng trong chính khung cảnh ấy, cũng cùng tiết trời ấy, chẳng chút đổi thay qua hai thế kỷ, mới lại thấy sự độc đáo vô cùng rõ nét của cái nhìn, cảm xúc người hoạ sĩ đã làm thay đổi thần thái bức tranh đến mức nào.

Với Van Gogh, đường nét trong tranh xuất phát từ những dấu ấn trong tiềm thức, trong tâm trí và tình cảm ông. Như trong bức họa Nhà thờ, đó là gia đình, là đất nước Hà Lan ông mong nhớ. Vẫn hình dáng nhà thờ ấy, nhưng cái màu xanh tím thẫm "vô lý" của một chiều hè lại là phủ bởi nỗi đau buồn khi nhớ về người cha đã mất. Người phụ nữ đi trên con đường mòn ngôi làng Pháp, lại chính là hình ảnh mẹ ông, trong trang phục mũ, váy truyền thống của người Hà Lan.

Và tất cả màu sắc của những mảng tranh kính, của những viên gạch trên lối đi đều do chủ đích lựa chọn theo "ấn tượng" của ông, do ông muốn truyền đạt, như được giải thích khá cặn kẽ trong những bức thư gửi em gái. Vậy nên, cũng khung cảnh ấy, tranh ông không chỉ tả, nó truyền tải cảm xúc và ấn tượng sáng tạo của riêng mình, mang đến cái hồn riêng, gợi sức hấp dẫn đặc biệt trong những tuyệt tác của danh họa.

Lối nhỏ đến nơi yên nghỉ của danh họa

Cứ thế, tôi đi trên con đường mòn đi giữa đồng lúa mì dẫn đến nghĩa trang nơi Van Gogh yên nghỉ. Người bộ hành như đang lần theo những bước chân cuối cùng của cuộc đời danh họa. Ông đã đi qua những ngóc ngách lắt léo gập ghềnh, rồi tìm đến cái chết trên chính cánh đồng lúa mì nắng cháy một ngày Chủ nhật cuối tháng 7 như hôm nay và nằm lại trong nấm mồ đơn sơ nơi nghĩa trang nhỏ bé của làng.

Hai ngôi mộ đơn sơ của hai anh em lọt thỏm góc rìa nghĩa trang, bao quanh là cánh đồng trải dài. Nhìn phần mộ, chắc ít ai hình dung đây là nơi yên nghỉ của một trong những họa sĩ lừng danh nhất thế giới! Chỉ giản đơn vậy thôi một kiếp người mà trong những bức tranh, trong từng nét vẽ, gam màu, lại là tầng tầng lớp lớp những rung cảm đầy mâu thuẫn: tuyệt vọng mà vẫn khát khao, đau khổ mà đầy thương yêu, bế tắc nhưng vẫn quyết liệt, táo bạo. Để cho người thăm lại hôm nay như tôi trong một ngày được đi qua những cung bậc khác nhau của cảm xúc.

Đến thăm địa danh gắn liền với sự nghiệp sáng tác lúc sinh thời của Van Gogh, khách tham quan như được bước vào một bảo tàng sống. Ở đó, chuyến đi như hành trình trải nghiệm khám phá sâu hơn vào trong bối cảnh sống để phần nào thấu hiểu cảm hứng sáng tác và chiều sâu nội tâm của người họa sĩ.