Thành lập Hiệp hội bảo vệ nhà sản xuất trước vấn nạn hàng nhái, giả

Thiếu tiêu chí để phân biệt hàng kém chất lượng và hàng chuẩn

TS Phạm Viết Thuận cho rằng, để kích cầu tiêu dùng hiệu quả, cần tạo sự kết nối rõ ràng hơn giữa nhà sản xuất, người tiêu dùng và chính sách quản lý nhà nước. Hiện Việt Nam đã có nhiều chương trình như "Hàng Việt Nam chất lượng cao" nhưng vẫn còn thiếu các tiêu chí và định nghĩa cụ thể để phân biệt giữa hàng kém chất lượng và hàng đạt chuẩn. Điều này khiến cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc nhận diện và bảo vệ sản phẩm chính thống. 

"Hiện nay, chúng ta chưa có một định nghĩa thật rõ ràng thế nào là hàng kém chất lượng. Doanh nghiệp cũng rất lúng túng trong việc công bố chất lượng sản phẩm sao cho đúng quy định pháp luật. Vì thế, cần sớm hình thành một hiệp hội bảo vệ nhà sản xuất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hóa sản phẩm, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng và bảo vệ thương hiệu nội địa. Hàng Việt không chỉ nên được phân loại theo "chất lượng cao" mà cần có hệ thống phân hạng, tiêu chuẩn cụ thể để người tiêu dùng dễ nhận biết", ông Thuận nói.

Đơn cử, nhiều sản phẩm nông nghiệp truyền thốn hiện thiếu quy chuẩn rõ ràng về thành phần, tỷ lệ hay tiêu chí chất lượng, khiến doanh nghiệp dễ rơi vào rủi ro pháp lý dù chưa chắc có hành vi gian dối. "Muốn phát triển sản xuất nội địa thì phải giúp doanh nghiệp biết sản phẩm của họ đang ở tiêu chuẩn nào, công bố ra sao và làm thế nào để không vi phạm pháp luật", ông Thuận nhấn mạnh.

Sàn bán hàng không xuất xứ phải xử lý ngay

Bên cạnh việc bảo vệ nhà sản xuất, cần siết chặt quản lý hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội để bảo vệ người tiêu dùng. Nhiều sản phẩm hiện được bán online không có địa chỉ rõ ràng, chỉ để lại số điện thoại, khiến người mua khó khiếu nại hoặc truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố. "Nếu một sàn hoặc một tài khoản bán hàng không có địa chỉ rõ ràng thì cơ quan quản lý cần xử lý ngay. Muốn bán hàng phải minh bạch tên doanh nghiệp, địa chỉ và nguồn gốc sản phẩm. Do đó, các sản phẩm bán trên sàn thương mại điện tử nên được kết nối với dữ liệu đăng ký tại Sở Công thương để tăng khả năng truy xuất và bảo vệ người tiêu dùng. Trong thời đại số, việc áp dụng mã QR, truy xuất điện tử hay xác minh thông tin doanh nghiệp là hoàn toàn khả thi", ông Thuận đề xuất 

Ngoài ra, hoạt động kiểm tra doanh nghiệp hiện nay còn chồng chéo, gây áp lực lớn cho khu vực sản xuất. Doanh nghiệp cùng lúc phải tiếp nhiều đoàn kiểm tra từ công an, thuế, quản lý thị trường, phòng cháy chữa cháy đến an toàn thực phẩm. Thay vì kiểm tra dàn trải, cơ quan quản lý nên tập trung xử lý dựa trên phản ánh cụ thể từ người tiêu dùng hoặc dữ liệu cảnh báo hàng giả, hàng gian lận. Đồng thời, cần xây dựng các kênh tiếp nhận phản ánh nhanh như đường dây nóng, nền tảng trực tuyến hoặc tiếp nhận hình ảnh qua mạng xã hội để kiểm soát thị trường hiệu quả hơn.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường

ẢNH: ĐỘC LẬP

Ở góc độ tiêu dùng nội địa và du lịch, ông Thuận đánh giá Việt Nam đang có nhiều lợi thế lớn về văn hóa, ẩm thực và sản phẩm truyền thống. Nhiều bạn bè quốc tế đánh giá Việt Nam là điểm đến hấp dẫn nhờ môi trường sống, ẩm thực và trải nghiệm bản địa đa dạng. 

Tuy nhiên, để hàng Việt phát triển mạnh hơn, cần minh bạch thông tin sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất để vừa bảo vệ doanh nghiệp chân chính, vừa tạo niềm tin cho người tiêu dùng. "Muốn kích cầu tiêu dùng trong nước thì điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng được niềm tin đối với hàng hóa nội địa", TS Thuận nhấn mạnh.