Thành phố đã nở biết bao đóa hoa nghĩa tình

Về yêu lại cuộc sống này

Tám năm trước, nhờ có vé tặng cho học sinh giỏi của Vietnam Airlines mà mẹ con tôi có dịp bay qua Singapore du lịch. Đi về rồi thôi, khen xứ sở người ta thì nhiều người khen rồi. Mình quay lại cuộc đời mình vậy, học hành và mưu sinh thường nhật.

Thỉnh thoảng đi giao hàng ở Q.1, Q.4 (cũ) thì hai mẹ con chở nhau đi cho có bạn đồng hành, cho bớt cảm giác xa xôi. Diệu kỳ là, TP.HCM lại trở nên tươi đẹp, thâm trầm hơn trong cảm nhận của cả hai mẹ con sau lần đi "rửa mắt" ở Singapore ấy.

Không phải cái đẹp lộng lẫy hay mới mẻ của Sài Gòn-TP.HCM làm ta rung động, mà là dấu tích của thời gian, của ký ức, của một đời sống chộn rộn rất riêng không thể trộn lẫn.

Sài Gòn-TP.HCM được hình thành từ những "gien trội" đặc trưng: năng động, nghĩa tình, hướng ngoại, khả năng thích ứng nhanh với biến động

ẢNH: NHẬT THỊNH

Hóa ra, một thành phố đã ở đó từ rất lâu, chỉ là lần này, tôi đã mượn ai đó đôi mắt của một du khách, như một cánh hoa dầu chiều nay lạc gió, bay vào một xứ Đông Dương.

Khi ngang qua Bảo tàng Mỹ Thuật, ngang qua phố đồ cổ Lê Công Kiều, khi chạy ngang qua những chành xe ở đường Võ Văn Kiệt, bên kia là dòng nước trôi như không trôi. Dòng nước in bóng những chiếc cầu xưa lắc, và những phận người dẫu áo có đẫm mồ hôi vẫn cười toe giơ lên hai ngón tay khi bạn đưa máy bấm một tấm hình.

Con trai tôi về, lần này quan tâm đến thành phố mà con đang sống một cách bài bản hơn. Không phải là quán cà phê nào đang hot, không phải góc phố, góc cây nào giới trẻ đang

check-in. Không phải món ăn nào phải thử… Mà con về lật giở những trang di sản kiến trúc được người xưa để lại. Con tìm đọc lại sách của mẹ, của những người yêu Sài Gòn-TP.HCM như Lê Văn Nghĩa, Phạm Công Luận, Đàm Hà Phú, Nguyễn Vĩnh Nguyên… để lướt qua, rồi nghiền ngẫm.

Chỉ cần dạo một vòng kệ sách của mẹ thôi, con đã xấu hổ nhận ra thành phố đã kể bao nhiêu là chuyện hay mà con có nghe đâu. Tai con bận gắn tai nghe, trong đó là Kpop và những thứ tương tự. Cuối cùng, mẹ đã thật mừng khi con nói rằng: Thành phố đã nở biết bao đóa hoa nghĩa tình, rực rỡ, thơm thảo mà mắt ta, mũi ta, tâm trí ta bận tìm kiếm xa xôi nên có khi vội vã đã chưa thấy gì.

Vậy đó! Đôi khi phải đi xa, người ta mới nhìn rõ nơi mình đang sống.

Hơn 30 năm trước, tôi thấy TP.HCM đẹp vì những con đường sôi động âm thanh lẫn màu sắc. Những đêm vui ca với bè bạn và giảng đường, ký túc xá. Hơn 30 năm sống nơi đây, TP.HCM đã đẹp hơn vì mồ hôi và những lớp phim ký ức chồng màu…

Bên trong biểu trưng giọt nước mắt là hình trái tim mở ra đầy yêu thương và hy vọng tại công viên số 1 Lý Thái Tổ - nơi được xây dựng để tưởng nhớ nạn nhân đã khuất trong đại dịch Covid-19

ẢNH: NHẬT THỊNH

Nói về nghĩa tình của một thành phố dành cho mình, như Sài Gòn-TP.HCM, bạn có bao giờ nghĩ đến nắng không? Bởi nó hiển hiện, rỡ ràng và chiếu rọi nhân tâm. Những mẩu chuyện nho nhỏ bạn có thể đọc, có thể nghe kể tương đồng với những lần bạn thấy những bình trà đá miễn phí trên đường phố. Như không biết bao lần, khi bà già lưng cong chuyên mua ve chai ngồi nghỉ trưa dưới chân cầu thang, hàng xóm chỗ tôi nhắc nhau mang ve chai xuống cho bà...

Giá trị nhỏ xíu như thế cho đến những chuyến xe đi cứu trợ nối đuôi nhau khi ngoài xa kia, miền Trung, miền Bắc gặp cảnh khốn cùng vì thiên nhiên thịnh nộ; những vòng tay rộng lòng nhân ái lúc đại dịch gian nan…

Ôm vào lòng và tái sinh trong những chồi cây mới

Vừa mới đây, trên trang cá nhân của một người bạn, tôi đọc được những câu thơ thế này trong một tờ giấy chép tay:

Tôi nói với bà nghe rõ chưa?

Hạnh phúc tôi bà đến phố xưa

Sài Gòn hoa lệ thật nên ưa

Bên nhau tuổi tác trên trăm đó

Khắng khít cuộc đời trải gió mưa

Ngồi tựa vào nhau ôn chuyện cũ

Đứng kề cạnh bạn tỏ tình đua

Đôi ta duyên nợ dài năm tháng

Tôi nói với bà nghe rõ chưa?

(18.3.2014, Thi Huyền)

Tác giả bài thơ là ba của bạn tôi, từ Ninh Thuận (cũ, nay là Khánh Hòa). 12 năm trước, trong chuyến tháp tùng vợ mình, tức là má của bạn tôi vào TP.HCM tái khám khi bà đang phục hồi sau cơn bạo bệnh, ông đã viết bài thơ này.

Bài thơ tỏa ra niềm vui và tình cảm tuổi già. Niềm vui rạng rỡ rất trẻ con này phải cần rất nhiều năm tháng, thậm chí cả một đời để chín tới.

"Tôi còn nhớ gương mặt ông cười khi đứng bên cạnh đọc cho má tôi nghe, một gương mặt như cậu thiếu niên ngượng ngùng lời tỏ tình. Đây có lẽ là bài cuối cùng ông đọc cho má nghe, cuối năm này ông đi mất. Má tôi nghe rất rõ, đến giờ, khi đã quên nhiều thứ, bà vẫn nhớ, "ba mày ổng giận gì tao mà đi mất tiêu, không thấy về!", bạn tôi kể.

Chuyện dễ thương và xúc động, hổng tin đi hỏi… Sài Gòn thì biết! Sài Gòn-TP.HCM lưu lại hết đó. Vui tươi và hy vọng, tuyệt vọng lẫn chán chường. Rồi thành phố tìm cách ôm vào lòng và tái sinh trong những chồi cây mới. Sài Gòn-TP.HCM không chắc, không bảo đảm bạn không bị móc túi, không bị kẹt xe, không mất việc. Cũng không chắc khi bạn đưa người thân đến một bệnh viện để trị bệnh thì người thân của bạn sống mãi. Thành phố có nhiều nhà thương nhưng cũng có nhiều nhà vĩnh biệt.

Nếu bạn là một cái cây, bạn vẫn phải rụng lá ở đất này, thậm chí, có giai đoạn bạn thấy như mình đã rụng sạch, không còn một chút gì của màu xanh hy vọng. Nhưng chỉ cần bạn còn bám đất, chắc chắn những chồi xanh mới sẽ bật ra.

Đó là một khả năng đặc biệt, khả năng khiến bạn yêu lại cuộc sống này. Cũng như, bên trong biểu trưng giọt nước mắt là hình trái tim mở ra đầy yêu thương và hy vọng, tại công viên số 1 Lý Thái Tổ. Trước tượng đài, người ta trân trọng đặt hoa tưởng nhớ nạn nhân đã khuất trong đại dịch Covid-19. Ở phía bên kia, những cánh chim bay lên trong nắng phương Nam...