50 minutes ago
2
Đó là trăn trở của đạo diễn Hayao Miyazaki khi bắt tay thực hiện bộ phim Hàng xóm của tôi Totoro. Khát vọng của ông là "khiến khán giả xem xong sẽ trở về nhà với tâm trạng vui vẻ và sảng khoái", cũng như khơi gợi tình yêu thiên nhiên trong lòng người xem.
Tham vọng thể hiện bản sắc Nhật
Cuốn sách The Art of "Hàng xóm của tôi Totoro": Từ bộ phim của Hayao Miyazaki (NXB Kim Đồng ấn hành) ghi lại quá trình thực hiện một trong những bộ phim kinh điển của hoạt hình Nhật Bản.
Với 176 trang sách, thông qua hệ thống bản phác thảo, thiết kế mỹ thuật, ghi chú sản xuất và chia sẻ từ ê kíp sáng tạo, độc giả có cơ hội tiếp cận sâu hơn với nghệ thuật làm hoạt hình cũng như thế giới quan, triết lý và phong cách đặc trưng giúp Studio Ghibli trở thành xưởng phim nổi tiếng toàn cầu.
Đây cũng là lần đầu một tác phẩm hậu trường của Studio Ghibli được chuyển ngữ và phát hành tại VN, với chất lượng in chỉn chu, màu sắc tươi sáng. Ghibli là một trong những hãng phim tiêu biểu đại diện cho ngành hoạt hình xứ Phù Tang, với những tác phẩm như Vùng đất linh hồn (giải Oscar Hoạt hình xuất sắc năm 2003), Lâu đài bay của pháp sư Howl, Công chúa Mononoke… đã chinh phục biết bao thế hệ khán giả.
Cuốn sách mở ra hành trình thực hiện bộ phim Hàng xóm của tôi Totoro
ẢNH: NXB KIM ĐỒNG
Cuốn sách mở ra hành trình thực hiện bộ phim Hàng xóm của tôi Totoro
ẢNH: NXB KIM ĐỒNG
Bộ phim Hàng xóm của tôi Totoro kể câu chuyện về ba bố con nhà Kusakabe chuyển về vùng thôn quê sinh sống trong lúc người mẹ chữa bệnh. Rong ruổi giữa làng quê, hai chị em Satsuki và Mei gặp gỡ một sinh vật to lớn lông xù là Totoro, sống tự do tự tại trong khu rừng gần đó…
Bối cảnh của phim là vùng thôn quê Nhật Bản, nhưng việc tái hiện không hề dễ dàng. Hayao Miyazaki thừa nhận, khi làm phim lấy bối cảnh nước Nhật, ông có nhiều điều phải lưu tâm hơn các bộ phim diễn ra ở miền đất tưởng tượng. Một trong những điều Miyazaki chú trọng là việc xử lý hướng sáng mặt trời rọi vào ngôi nhà quay về hướng nam (đặc trưng của nhà Nhật Bản), từ đó thể hiện cảm quan về ánh sáng và nhận thức về thời tiết. "Hình ảnh đứng trong nhà tối nhìn ra bên ngoài chói chang trong buổi chiều hè chính là phong cảnh đặc trưng của mùa hè Nhật Bản. Nếu bỏ qua những chi tiết ấy, thì phim Nhật sẽ mất đi cảm giác về mùa và đặc điểm tự nhiên", vị đạo diễn cho biết.
Chính tác giả cuốn sách cũng nhận định: "Trong những bức vẽ ở studio, khi xem ngôi nhà của Satsuki và Mei, tôi thấy bóng tối trong căn bếp vẫn được giữ nguyên. Hàng xóm của tôi Totoro lấy bối cảnh 30 năm trước, cũng chính là cái nhìn ngược về thời điểm năm 1988. Việc thể hiện thời đại thông qua căn bếp chính là để bộ phim truyền tải được hơi ấm đến khán giả".
Hoạt hình cũng lắm kỳ công
Hai "đầu tàu" ở Studio Ghibli là Hayao Miyazaki và Isao Takahata đều rất coi trọng tính chân thật của bộ phim. Họ khước từ những lối miêu tả mang tính ước lệ hay cách điệu đang rất phổ biến ở Nhật vào thời điểm đó, mà hướng đến "chủ nghĩa hiện thực" trong hoạt hình, ưu tiên thể hiện thế giới trong phim sao cho sống động đến mức khán giả phải khao khát được bước vào khám phá thế giới đó.
Muốn vậy, những người tham gia quá trình sáng tạo phải thực sự "sống" với tác phẩm họ góp phần tạo nên.
Đảm nhận việc thực hiện phần cảnh nền đồng quê cho Totoro, đạo diễn hình ảnh Kazuo Oga chia sẻ trong quá trình thực hiện, ông được Miyazaki góp ý phải thêm sắc đỏ vào tranh để thể hiện đất mùn ở vùng Kanto, phải chú ý sắc thái của nền trời, sự biến đổi ánh sáng vào từng thời điểm trong ngày… Ông còn vẽ một bảng sơ đồ của ngôi nhà mà gia đình Kusakabe dọn đến sống, chỉ để phục vụ việc làm phim.
Sự tỉ mỉ không dừng lại ở phần hình ảnh, ngay cả cách diễn hoạt (animation) cũng phải thật chỉn chu. Chỉ một cảnh nhỏ khi nhân vật Mei nhúng tay vào ao nước khiến bầy nòng nọc bơi tán loạn cũng được đầu tư mô phỏng chuyển động rất công phu. Theo ghi chú trong sách, người phụ trách chuyển động cho bầy nòng nọc đã mất một tháng chỉ để xử lý cảnh này.
Cuốn sách còn điểm qua những lựa chọn mỹ thuật tưởng chừng nhỏ bé như sử dụng giấy than chì nâu trong xử lý hình ảnh để tạo cảm giác mềm mại, tinh tế, tuy nhiên vẫn dùng song song với giấy than chì đen để thể hiện những vật sắc cạnh như xe cộ, cửa sổ… Còn đối với nhân vật Totoro, họ kết hợp sử dụng hai loại giấy này ở những phần khác nhau trên cơ thể.
Nhờ thế ta mới thấy rằng để đưa thế giới tưởng tượng đến gần với khán giả chỉ trong vỏn vẹn một tiếng rưỡi không phải chuyện đơn giản.
Phần phỏng vấn đội ngũ làm phim mở ra cho người đọc hiểu thêm về lựa chọn màu sắc, lồng tiếng, sáng tác nhạc… nhằm góp phần mang đến sự hoàn thiện cho bộ phim, từ đó cũng hé lộ nhiều điều về văn hóa làm việc năng suất nhưng không kém phần khắc nghiệt tại Studio Ghibli.
Khi đã hiểu hơn về quá trình tạo nên thành phẩm, người đọc sẽ nhận ra vẻ đẹp chân thật và lay động của bộ phim đến từ sự kết tinh tư tưởng, kinh nghiệm và thẩm mỹ mà Hayao Miyazaki cùng đội ngũ đã tích lũy suốt nhiều năm làm nghề. Khi ngắm những bức vẽ tuyệt đẹp trong The Art of "Hàng xóm của tôi Totoro", biết đâu không chỉ các họa sĩ, các nhà làm phim nói riêng mà ngay cả những người thực hành nghệ thuật nói chung đều có thể học hỏi ít nhiều từ tinh thần sáng tạo vượt thời gian của Studio Ghibli.
