Thể thao TPHCM hướng tới tầm nhìn Olympic

Từng là trung tâm hàng đầu của cả nước, đóng góp lớn cho thể thao Việt Nam ở cả mảng phong trào lẫn thành tích cao, TPHCM giờ đây không còn giữ thế độc tôn ở nhiều môn mũi nhọn.

Áp lực giữ vững vị thế

Bóng đá thành phố từng sở hữu những câu lạc bộ (CLB) có bề dày truyền thống, là nơi cung cấp nhiều tuyển thủ quốc gia. Ở các môn như bơi lội, điền kinh, bóng chuyền, cầu lông, bóng bàn hay thể dục dụng cụ, thành phố cũng thường xuyên dẫn đầu bảng tổng sắp giải vô địch quốc gia.

Cục diện đã thay đổi nhiều trong thời gian qua, kéo dài trên dưới 2 thập kỷ. Bóng đá TPHCM không còn những cái tên vang bóng một thời như Cảng Sài Gòn, Hải quan, Sở Công nghiệp... Ở môn bơi lội, các địa phương như Đà Nẵng hay Cần Thơ nổi lên mạnh mẽ, còn điền kinh chứng kiến Hà Nội, Quân đội, Thanh Hóa, An Giang trở thành các thế lực cạnh tranh. Bóng chuyền từng là niềm tự hào thì nay mới tạm trở lại với ê-kíp nam Công an TP HCM "nhiệm kỳ hai" trong khi tuyển nữ TPHCM là khách quen của các cuộc chiến lên xuống hạng.

Không chỉ các môn truyền thống, ở nhiều môn thể thao khác, TPHCM cũng phải cạnh tranh sòng phẳng với các địa phương. Khoảng cách giữa trung tâm lớn và các địa phương ngày càng thu hẹp nhờ chính sách đầu tư bài bản ở nhiều nơi. Điều đó buộc thể thao TPHCM không thể chỉ dựa vào danh tiếng hay tiềm lực sẵn có để giữ vững vị thế.

CLB Becamex TPHCM gánh trọng trách với bóng đá thành phố. (Ảnh: QUANG LIÊM)

Xây dựng thương hiệu thể thao đặc trưng

Với việc hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có thêm nguồn lực lớn về dân số, cơ sở vật chất, quỹ đất, lực lượng vận động viên (VĐV) và tiềm lực kinh tế. Đây được xem là nền tảng thuận lợi để thành phố xây dựng lại vị thế trung tâm thể thao mạnh hàng đầu cả nước.

Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 chính là cột mốc quan trọng, vừa là phép thử năng lực tổ chức vừa là cơ hội khẳng định sức mạnh mới của thể thao TPHCM. Thay vì dàn trải nguồn lực, TPHCM cần tập trung chiều sâu cho các môn mũi nhọn, có khả năng giành huy chương; đồng thời nâng tầm đội ngũ huấn luyện viên (HLV), cải thiện dinh dưỡng, đầu tư trang thiết bị hiện đại, bảo đảm lịch thi đấu quốc tế và ứng dụng khoa học thể thao vào huấn luyện, thi đấu.

Chế độ đãi ngộ cho VĐV, HLV là điểm nhấn của cả hành trình dài phát triển thể thao TPHCM. Nghị quyết của HĐND TPHCM về chính sách đặc thù cho HLV, VĐV là tín hiệu tích cực, cùng với các giải pháp dài hạn hơn như hỗ trợ nhà ở, bảo hiểm, học văn hóa, học nghề và tạo việc làm sau khi giải nghệ.

Thành tích cao muốn bền vững phải bắt nguồn từ phong trào. TPHCM hiện có hơn 36% dân số tập luyện thể thao thường xuyên và hơn 15.600 cơ sở, CLB thể thao - nền tảng quan trọng để tiếp tục mở rộng hệ thống giải học sinh, giải phong trào theo cấp cơ sở, khu công nghiệp, khu dân cư. Khi trẻ em được tiếp cận thể thao từ sớm, nguồn lực tuyển chọn sẽ dồi dào hơn bất kỳ chương trình săn tìm tài năng nào.

Sau khi sáp nhập, TPHCM có trong tay lợi thế đặc biệt: thị trường tiêu dùng lớn và cộng đồng doanh nghiệp năng động. Thể thao thành phố đang đẩy mạnh việc khai thác bản quyền truyền hình, quảng cáo, tài trợ, bán vé, bán sản phẩm lưu niệm, tổ chức sự kiện thể thao chuyên nghiệp. Các CLB cần được hỗ trợ mô hình quản trị hiện đại để thu hút nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, TPHCM cần xây dựng thương hiệu thể thao đặc trưng như marathon quốc tế, giải golf mở rộng, bóng rổ nhà nghề, thể thao biển, đua xe đạp đường trường… Khi thể thao tự tạo được nguồn thu, ngân sách sẽ không còn là điểm nghẽn cho quá trình phát triển.

Đội bóng chuyền Công an TPHCM vô địch Cúp Hùng Vương 2026. (Ảnh: KHÁNH QUANG)

Nuôi dưỡng giấc mơ Olympic

"Thể thao TPHCM không còn đặt mục tiêu tranh chấp số 1, số 2 quốc gia nữa. Chúng tôi hướng đến mục tiêu dài hạn, phục vụ chiến lược quốc gia thay vì bó hẹp ở đấu trường trong nước. TPHCM sẽ xây dựng hệ thống 20 - 22 môn thể thao hiện đại, tập trung nhóm Olympic trọng điểm, đầu tư trong 10 năm để hướng đến thành tích châu Á và thế giới" - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM Nguyễn Nam Nhân chia sẻ.

Đây là bước chuyển cần thiết trong bối cảnh thể thao Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng bước sang thời kỳ mới, nơi thành tích quốc nội không còn là thước đo duy nhất. Thay vì dàn trải nguồn lực cho quá nhiều môn chỉ để tăng số huy chương tại đại hội toàn quốc, thành phố sẽ đầu tư trọng điểm nhóm môn trong hệ thống Olympic để tạo sức cạnh tranh cho thể thao Việt Nam ở đấu trường ASIAD, Olympic và thế giới trong 10 năm tới.

Điểm nhấn đáng chú ý trong quan điểm phát triển mới là không bao cấp toàn bộ hệ thống thể thao. Những môn không thuộc nhóm Olympic trọng điểm hoặc không ưu tiên thành tích cao sẽ chuyển dần sang mô hình xã hội hóa, trao cơ hội, tạo cơ chế để doanh nghiệp, liên đoàn, CLB, trường học và cộng đồng cùng phát triển theo nhu cầu. Nhà nước chỉ giữ vai trò kiến tạo chính sách, cấp phép, hỗ trợ sân chơi và quảng bá.

Trung tâm thể thao đô thị

Sau hợp nhất, thể thao TPHCM định hình tầm nhìn chiến lược mới với mô hình "tam giác phát triển", tận dụng mọi lợi thế của 3 khu vực TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu để xây dựng trung tâm thể thao đô thị.

Đây là nơi tổng hòa vai trò trung tâm huấn luyện, nghiên cứu và ứng dụng khoa học thể thao tiên tiến; phát hiện, đào tạo năng khiếu và phát triển công nghiệp thiết bị thể thao; phát triển thể thao biển và tổ chức các sự kiện thể thao quy mô quốc gia, quốc tế, vận hành trên nền tảng số hóa toàn diện, hiện đại và đồng bộ.

Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 - do TP HCM đăng cai cùng với sự hỗ trợ của các tỉnh, thành lân cận - được xác định là cơ hội để TP HCM phát triển thể thao thành tích cao thông qua chương trình thi đấu.

Sau nửa thế kỷ, thể thao TPHCM đang đứng trước cơ hội tái định nghĩa thành công: Không chỉ là dẫn đầu Việt Nam, mà hướng tới trở thành trung tâm thể thao hiện đại của khu vực, nuôi dưỡng những giấc mơ Olympic và chinh phục thế giới.