Thói quen khiến trẻ dễ viêm hô hấp, rối loạn tiêu hóa mùa nóng

Ra vào phòng lạnh liên tục, ăn thực phẩm bảo quản không đúng cách, uống ít nước… khiến trẻ viêm hô hấp, rối loạn tiêu hóa khi thời tiết nóng bức.

Cả nước đang bước vào cao điểm nắng nóng kéo dài. Tại TP HCM, số trẻ nhập viện gia tăng rõ rệt, chủ yếu do các bệnh hô hấp, tiêu hóa và tay chân miệng. Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi đồng 2 mỗi ngày tiếp nhận khoảng 3.000 - 4.000 lượt trẻ, chủ yếu dưới 5 tuổi, trong đó các bệnh viêm hô hấp cấp chiếm hơn một nửa tổng số ca.

Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC chỉ ra những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp sau đây có thể khiến trẻ dễ mắc bệnh.

Ra vào liên tục giữa phòng máy lạnh và ngoài trời

Nhiều gia đình cho trẻ ở phòng máy lạnh thời gian dài rồi đưa ra ngoài trời nắng nóng, hoặc để trẻ liên tục di chuyển giữa hai môi trường có mức nhiệt chênh lệch lớn. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này khiến cơ thể khó thích nghi.

Lý do, cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định thông qua cơ chế điều hòa nhiệt. Khi môi trường chuyển nóng - lạnh quá nhanh, hệ thống này phải tăng cường hoạt động, dễ gây mệt mỏi, choáng váng và khó chịu. Bên cạnh đó, tim và mạch máu cũng phải thích ứng nhanh, giãn ra khi ra nóng để tản nhiệt, co lại để giữ ấm khi vào lạnh nên tạo thêm áp lực cho cơ thể.

Chênh lệch nhiệt độ lớn dễ khiến trẻ nhiễm bệnh. Ảnh minh họa: Vecteezy

Ở trẻ nhỏ, niêm mạc mũi họng còn nhạy cảm nên càng dễ bị kích ứng khi thay đổi nhiệt độ liên tục. Trẻ dễ hắt hơi, sổ mũi, ho nhiều, suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, tạo cơ hội cho virus, vi khuẩn tấn công.

Phụ huynh nên duy trì nhiệt độ điều hòa ở mức vừa phải, tránh quá lạnh và cho trẻ có vài phút thích nghi khi chuyển từ trong nhà ra ngoài trời hoặc ngược lại.

Bảo quản thức ăn sai cách, dùng lại đồ ăn để lâu

Thời tiết nóng ẩm khiến thực phẩm dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn nếu để ngoài môi trường lâu hoặc bảo quản không đúng nhiệt độ. Trẻ có nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa cao hơn nếu gia đình có thói quen để cháo, sữa, thức ăn nguội ngoài bàn nhiều giờ rồi hâm nóng cho trẻ dùng lại.

Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói ở trẻ nhỏ trong mùa hè. Đặc biệt với trẻ dưới 5 tuổi, hệ tiêu hóa còn non nớt nên nguy cơ nặng hơn người lớn. Do đó, thức ăn đã nấu chín nên dùng sớm, bảo quản lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi sử dụng.

Cho trẻ uống ít nước, lạm dụng nước đá và đồ uống lạnh

Nhiều trẻ mải chơi, ít chủ động uống nước, trong khi cha mẹ cũng chỉ cho con uống khi thấy bé kêu khát. Tuy nhiên, mùa nóng khiến cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn bình thường, nên cha mẹ cần chú ý cung cấp đủ nước cho con.

Lượng nước cần bổ sung phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, mức độ vận động và thời tiết. Trẻ có thể cần khoảng 50 - 60 ml nước cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày và sẽ cần nhiều hơn nếu vui chơi ngoài trời, sốt hoặc ra nhiều mồ hôi.

Bên cạnh đó, không ít gia đình cho con uống nước đá, kem, nước ngọt để lạnh trong những ngày oi bức. Việc dùng quá nhiều đồ lạnh có thể khiến họng bị kích thích, trẻ đau rát họng, ho hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Các loại nước ngọt đóng chai còn chứa nhiều đường, nếu sử dụng thường xuyên dễ gây đầy bụng, chán ăn và tăng nguy cơ thừa cân.

BS Giang khuyến cáo nên ưu tiên nước lọc, nước mát vừa phải hoặc nước trái cây tươi ít đường, hạn chế nước đá, nước ngọt có gas và thức ăn quá lạnh để bảo vệ sức khỏe của trẻ trong mùa nóng. Cha mẹ có thể bổ sung nước cho trẻ từ sữa, canh, súp, rau củ và trái cây tươi như cam, dưa hấu, bưởi... để có thêm vitamin, khoáng chất.

Chủ quan khi trẻ có triệu chứng nhẹ

Nhiều cha mẹ cho rằng trẻ chỉ ho vài tiếng, nghẹt mũi nhẹ hay tiêu chảy 1-2 lần là do thời tiết, nên tự theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, nhiều bệnh có thể diễn tiến nhanh chỉ sau vài giờ.

Chẳng hạn, trẻ ban đầu chỉ sổ mũi, ho nhẹ nhưng sau đó có thể chuyển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi với biểu hiện thở nhanh, co lõm ngực, sốt cao. Một số trường hợp tưởng chỉ cảm cúm thông thường nhưng lại là cúm hoặc nhiễm virus hợp bào hô hấp RSV.

Ở đường tiêu hóa, trẻ đi ngoài vài lần nhưng nếu kèm nôn ói có thể nhanh chóng mất nước do rotavirus, mắc tả, thương hàn hoặc viêm dạ dày ruột cấp. Hay sốt nhẹ, biếng ăn, nổi vài nốt ở miệng hay lòng bàn tay đôi khi là dấu hiệu sớm của tay chân miệng.

Do đó, khi trẻ có triệu chứng kéo dài, sốt, bỏ bú, quấy khóc, thở nhanh, lừ đừ, nôn nhiều hoặc đi ngoài nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng nặng.

Trẻ nhỏ tiêm vaccine phòng bệnh lây qua đường hô hấp tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Mộc Thảo

Một số bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ trong mùa nắng nóng hiện đã có vaccine phòng ngừa như cúm mùa, phế cầu, não mô cầu, sởi, ho gà, thủy đậu, hợp bào hô hấp RSV... Đây đều là những bệnh dễ lây lan, có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp hoặc phải nhập viện nếu trẻ có sức đề kháng yếu.

Các bệnh đường tiêu hóa nguy hiểm cũng đã có vaccine như tiêu chảy cấp do rota virus, tả, thương hàn... Cha mẹ nên cho con tiêm đúng lịch để giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế tình trạng mất nước nặng, nhập viện và gián đoạn sinh hoạt trong mùa nắng nóng.

Bình An