7 hours ago
5
Ở tâm của thiên hà Milky Way (Ngân Hà) chứa Trái Đất, có một lỗ đen siêu khối lượng - tức lỗ đen quái vật - tên Sagittarius A*, đang trong trạng thái gần như "ngủ đông".
Mặc dù không còn ngấu nghiến vật chất như các nhân thiên hà đang hoạt động, Sagittarius A* vẫn cần bữa ăn nhẹ tương đương khối lượng Trái Đất để duy trì trạng thái hiện tại, theo một nghiên cứu trên tạp chí khoa học Astronomy & Astrophysics.
Nhưng nguồn gốc của "bữa ăn" đó là thứ đáng ngạc nhiên nhất.
Các đám mây khí bí ẩn âm thầm nuôi lỗ đen quái vật Sagittarius A* - Ảnh đồ họa: NASA/ ESA/CSA
Theo nhóm tác giả quốc tế dẫn đầu bởi Viện Vật lý ngoài Trái đất Max Planck (MPE - Đức), trong hai thập kỷ qua các nhà thiên văn học đã sử dụng các phương tiện quan sát hồng ngoại để phát hiện một số đám mây khí nhỏ, dày đặc gần Sagittarius A*.
Chúng gồm các "đám mây G" - G1, G2 và G2t - có thể giúp giải thích cách khí di chuyển về phía hố đen. Tuy nhiên, nguồn gốc và các quá trình hình thành nên chúng vẫn chưa được làm rõ.
Bằng cách sử dụng các máy quang phổ hiện đại hỗ trợ quang học thích ứng là SINFONI và ERIS, nhóm nghiên cứu đã phân tích vạch phát xạ hydro Brackett-γ để dựng lại chính xác quỹ đạo và vận tốc của G1, G2 và G2t.
Kết quả gây kinh ngạc: Cả 3 đám mây khí độc lập này có hình dạng và hướng quỹ đạo gần như trùng khớp hoàn toàn, cho thấy chúng phải cùng một "mẹ".
Khi tiến hành quét ngược dòng quỹ đạo về quá khứ, các nhà khoa học đã tìm thấy "thủ phạm": IRS 16SW – một hệ sao đôi tiếp xúc khổng lồ nằm trong đĩa các ngôi sao trẻ quay quanh hố đen.
Hai ngôi sao trong hệ chuyển động cực gần nhau và liên tục phun ra những luồng gió sao với năng lượng khổng lồ, va chạm mạnh mẽ với vật chất xung quanh, tạo ra một vùng sốc cực kỳ áp lực ở ngay giữa hai ngôi sao.
Tại vùng sốc này, khí bị nén chặt, tích tụ đậm đặc theo thời gian rồi dần dần "đứt gãy", tách ra thành các cụm độc lập, chính là các đám mây khí nói trên, thứ đã âm thầm nuôi con quái vật giữa tâm thiên hà chứa Trái Đất.
Phát hiện này không chỉ giải quyết được câu đố kéo dài nhiều năm về bản chất của các đám mây G, mà còn mở ra góc nhìn mới về cách các ngôi sao lớn xung quanh lỗ đen gián tiếp tiếp tay cho sự phát triển của những quái vật vũ trụ này.
