Tiền Phong số 135/2026

HLV CRISTIANO ROLAND GỬI THÔNG ĐIỆP ĐẦY CẢM XÚC THỨ SÁU 15/5/2026 Số 135 0977.456.112 TRANG 8-9 TRANG 2 TRANG 3 TRANG 10-11 Báo động đỏ nghệ sĩ Việt dùng chất cấm CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 2 CẤP: Những người đi “vá” khoảng trống TỔNG KẾT, LÀM RÕ HƠN MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VIỆT NAM Hà Nội đặt mục tiêu tăng tỷ lệ đất xây dựng đô thị TRANG 12 LÃNH ĐẠO MỸ-TRUNG HỘI ĐÀM: Định hướng chiến lược cho quan hệ mang tính xây dựng TRANG 16 TRANG 4-5-6 85 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH (15/5/1941 - 15/5/2026) Vỉa hè Hà Nội thông thoáng hơn ẢNH: NHƯ Ý TPHCM siết quản lý, lo sinh kế cho dân Hà Nội thí điểm 3 giai đoạn Singapore, Trung Quốc đã làm gì với người bán rong? CHUYỆN HÔM NAY Vỉa hè không chỉ để đi bộ XEM TIẾP TRANG 6 n NGUYỄN TUẤN Chuyện vỉa hè ở Hà Nội và TPHCM gần như là một “biên niên sử đô thị” suốt mấy chục năm rồi. Nó không đơn giản là chuyện lấn chiếm hay dẹp hàng quán. TRANG 14-15 trước phép thử trật tự đô thị VĂN HÓA VỈA HÈ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt thiếu nhi tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ẢNH: TTXVN YÊU NƯỚC BẮT ĐẦU TỪ HỌC TẬP NGHIÊM TÚC, SỐNG LÀNH MẠNH

Sáng 14/5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Ban Chỉ đạo). KHÔNG ĐƠN GIẢN HÓA VĂN KIỆN TỔNG KẾT NHƯ MỘT BÁO CÁO TÌNH HÌNH Phát biểu kết luận phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, việc tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa rất lớn cả về lý luận, thực tiễn, chính trị, tư tưởng và tổ chức; thể hiện trách nhiệm của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đối với sự nghiệp Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn 100 năm đầu tiên ra đời và lãnh đạo đất nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, khối lượng công việc phía trước rất lớn, yêu cầu rất cao, phải cùng tiến hành với rất nhiều việc quan trọng khác, cần chuyển ngay sang trạng thái làm việc mới: khẩn trương hơn, khoa học hơn, thực chất hơn, có thời hạn, có sản phẩm và có người chịu trách nhiệm cụ thể. Tinh thần chung là không để công việc trôi theo quán tính hành chính; không để hội họp nhiều mà sản phẩm ít; không để phân công rộng nhưng trách nhiệm không rõ; không đơn giản hóa văn kiện tổng kết như một báo cáo tình hình, biên soạn tư liệu lịch sử đơn thuần. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, không phải là kể lại các sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian. Điều quan trọng là phải trả lời được những câu hỏi lớn: Vì sao Đảng ta có thể lãnh đạo dân tộc vượt qua những bước ngoặt lịch sử, đạt được những thành tựu vĩ đại? Đâu là những nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam? Nếu không phải là Đảng Cộng sản Việt Nam, nếu không phải là Bác Hồ lãnh đạo đất nước trong giai đoạn đó thì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất và phát triển đất nước có thành công rạng rỡ như ngày hôm nay không? Những bài học có tính quy luật nào cần được đúc rút, kế thừa và phát triển trong giai đoạn mới? Những hạn chế, khuyết điểm nào cần được nhìn thẳng, nói rõ, đánh giá khách quan để sửa chữa và khắc phục? Đâu là tầm nhìn phát triển của đất nước trong 100 năm tới? Những trụ cột nào bảo đảm cho sự vững bền của Đảng, sự trường tồn của dân tộc và chế độ? Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh không chỉ là tổng kết một văn kiện, mà phải làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam, mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam cùng với những mối quan hệ lớn mang tính quy luật trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng hệ luận cứ làm cơ sở để xây dựng Cương lĩnh phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Đánh giá cao các định hướng trọng tâm mà Tổ Biên tập đã đề xuất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, cần tiếp tục cụ thể hóa trong đề cương chi tiết để thể hiện được những thông điệp cốt lõi, xuyên suốt, mang tầm nhìn chiến lược bắt kịp thời đại của Đảng, nâng tầm báo cáo tổng kết trở thành một bản tuyên ngôn phát triển của Đảng ta trong kỷ nguyên mới. Từng câu, từng chữ phải có chiều sâu tư tưởng, từng nội dung phải thể hiện sâu sắc tầm cao của tư duy, của quan điểm chiến lược, từng kết luận phải khai mở và thúc đẩy hành động. Về phương pháp tổng kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn. Lý luận không được xa rời đời sống; thực tiễn không nên mô tả tản mạn, thiếu khái quát; nhận định phải rút ra từ đời sống thực; đề xuất cho tương lai phải dựa trên bằng chứng khoa học, dự báo xu thế và yêu cầu phát triển đất nước; phải có cách tiếp cận lịch sử - logic để vừa thấy rõ được quá trình vận động, những bước ngoặt, những lựa chọn chiến lược, những hy sinh, nỗ lực, sáng tạo của Đảng và nhân dân ta; vừa làm nổi bật được tính đặc sắc của mỗi kỷ nguyên, vừa khái quát được bản chất, mối quan hệ nhân quả và những vấn đề có tính quy luật. Tổng kết lần này phải có chiều sâu lịch sử, có tầm cao lý luận và có sức gợi mở kiến tạo cho tương lai. Tổng kết ở tầm quốc gia gắn với tổng kết ở địa phương, ngành, lĩnh vực. Đặc biệt, những địa phương có sự kiện lịch sử cách mạng tiêu biểu, những nơi có phong trào lớn, mô hình đổi mới sáng tạo, những địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, văn hóa... cần được tổng kết sâu, kỹ, có chuyên đề riêng, có sản phẩm riêng, không làm qua loa, hình thức. KHƠI DẬY NIỀM TỰ HÀO DÂN TỘC, NIỀM TIN VÀO ĐẢNG, VÀO BẢN LĨNH, TRÍ TUỆ VIỆT NAM Về tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Chỉ đạo và Tổ Biên tập khẩn trương rà soát, hoàn thiện phân công nhiệm vụ theo các nhóm công việc phù hợp, thực chất. Các trưởng nhóm tổng kết phải chỉ đạo, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thời hạn. Không phân công theo kiểu dàn đều cho đủ thành phần; không để chồng chéo giữa các nhóm; cũng không để bỏ sót những vấn đề quan trọng. Tổ Biên tập phải sớm xây dựng Đề cương chi tiết; ban hành ngay Quy chế làm việc, Kế hoạch triển khai, Hướng dẫn tổng kết, Bộ khung phương pháp luận chung và cơ chế phối hợp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, vừa triển khai tổng kết, vừa tuyên truyền sâu rộng. Đây phải là một đợt sinh hoạt chính trị, tư tưởng sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Cán bộ, đảng viên và nhân dân cần hiểu rõ ý nghĩa của việc tổng kết, thấy được tầm vóc lịch sử vĩ đại của 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và 40 năm thực hiện Cương lĩnh để càng tự hào, thêm tự tin thực hiện xuất sắc nhất sứ mệnh mới về tiếp tục xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Công tác tuyên truyền phải làm sâu sắc, sinh động, thuyết phục, tránh khô cứng, một chiều, khẩu hiệu; phải làm cho pho lịch sử bằng vàng của Đảng đến được với cán bộ, đảng viên, thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân, đồng bào các dân tộc, tôn giáo, các giai tầng xã hội và đồng bào ta ở nước ngoài bằng những hình thức phù hợp; phải khơi dậy niềm tự hào dân tộc, niềm tin vào Đảng, vào bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và tương lai phát triển của đất nước; phải kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong quá trình tổng kết phải thật sự cầu thị, khách quan, khoa học; thành tựu phải nói cho đúng, cho đủ, có sức thuyết phục. Hạn chế, khuyết điểm cũng phải nhìn thẳng, đánh giá đúng, phân tích nguyên nhân, nhất là nguyên nhân chủ quan. Tổng kết để tự hào, nhưng không phải để tự mãn; tổng kết để khẳng định, nhưng không né tránh những vấn đề đặt ra... TRƯỜNG PHONG 2 THỜI SỰ n Thứ Sáu n Ngày 15/5/2026 QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh không chỉ là tổng kết một văn kiện, mà phải làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam, mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam cùng với những mối quan hệ lớn mang tính quy luật trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên họp ẢNH: TTXVN Tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh không chỉ là tổng kết một văn kiện, mà phải làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam, mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam cùng với những mối quan hệ lớn mang tính quy luật trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng hệ luận cứ làm cơ sở để xây dựng Cương lĩnh phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, trên tinh thần độc lập, khách quan, cầu thị, chọn lọc, phù hợp với điều kiện Việt Nam, tuyệt đối không được rập khuôn, giáo điều, sao chép máy móc, không thay thế thực tiễn Việt Nam bằng kinh nghiệm của nước khác. TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM: Tổng kết, làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam

3 n Thứ Sáu n Ngày 15/5/2026 THỜI SỰ Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch xác định chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị tập trung vào mô hình đa cực - đa trung tâm với cấu trúc đa tầng, nhằm phân bổ lại dân cư và hạ tầng một cách hợp lý. Tái cấu trúc tập trung vào khu vực nội đô lịch sử với ưu tiên bảo tồn các không gian có giá trị đặc thù (Trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình; hồ Gươm và vùng phụ cận; Văn Miếu - Quốc Tử Giám; phố Cổ; phố Cũ; Hồ Tây và vùng phụ cận; trục sông Hồng;...), giảm mật độ xây dựng và khai thác không gian cao tầng tại một số địa điểm khu vực trung tâm để dành quỹ đất cho công viên, cây xanh và tiện ích công cộng. Tái cấu trúc về sử dụng đất và không gian, cảnh quan, ưu tiên các chức năng có giá trị kinh tế cao. Tích hợp chặt chẽ các khu tái thiết với hệ thống giao thông công cộng, không gian ngầm (TOD). Phát triển nông thôn hiện đại, sinh thái, giàu bản sắc, đảm bảo chất lượng sống hiện đại và trong lành với tiêu chuẩn tiệm cận khu vực đô thị. Đặc biệt, quy hoạch 100 năm xác lập khu vực Ba Đình và Hoàn Kiếm giữ vai trò là Trung tâm chính trị - hành chính đầu não của Đảng, Quốc hội, Nhà nước và Chính phủ. Đồng thời thực hiện lộ trình di dời trụ sở làm việc của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương ra ngoài khu vực nội đô lịch sử, tập trung tại các khu vực quy hoạch mới tại Mễ Trì và Tây Hồ Tây nhằm giảm tải áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội khu vực trung tâm. Các quỹ đất sau khi thực hiện di dời các trụ sở Trung ương được ưu tiên chuyển đổi chức năng để xây dựng các không gian công cộng, công viên cây xanh, bãi đỗ xe ngầm và hệ thống trường học phổ thông nhằm bổ sung hạ tầng dịch vụ còn thiếu cho cư dân nội thành. Trong khi đó, hệ thống trụ sở cơ quan của Thành phố thực hiện phương án sắp xếp, quy tụ hợp lý xung quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm. Việc bố trí bảo đảm sự tập trung đồng bộ, tăng cường tính kết nối hành chính, hiệu quả quản trị và xác lập giá trị biểu tượng của cơ quan hành chính Thủ đô trong không gian trung tâm... T.HOÀNG LẤY SÔNG HỒNG LÀM TRỤC CẢNH QUAN SINH THÁI - VĂN HOÁ CHỦ ĐẠO Ngày 13/5, UBND TP Hà Nội ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm. Phạm vi quy hoạch gồm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội, với 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã). Quy mô lập quy hoạch: khoảng 3.359,84 km2 (335.984 ha). Theo quy hoạch, dân số Hà Nội đến năm 2035 dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045 khoảng 15-16 triệu người và đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người. Giai đoạn đến năm 2085 và xa hơn, thành phố cơ bản giữ ổn định quy mô dân số, khống chế mức tối đa không quá 20 triệu người nhằm đảm bảo mật độ phù hợp. Về quy mô đất đai, tỷ lệ đất xây dựng đô thị được xác định: Đến năm 2035, tỷ lệ đất xây dựng đô thị chiếm khoảng 40% - 45% tổng diện tích tự nhiên. Đến năm 2045, nâng tỷ lệ đất xây dựng đô thị lên khoảng 45% - 50% tổng diện tích tự nhiên, phát triển theo mô hình “nén - xanh”. Đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị chiếm khoảng 55% - 60% tổng diện tích tự nhiên. Phần quỹ đất còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt để duy trì tỷ lệ rừng, phát triển rừng (>6,2% tổng diện tích đất toàn thành phố) và cấu trúc hành lang xanh của Thủ đô. Đến năm 2085 và xa hơn: giữ phát triển ổn định; tập trung hoàn thiện, hoàn chỉnh, nâng cao chất lượng theo cấu trúc quy hoạch được duyệt. Đối với khu vực Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, quy hoạch xác định bố trí các cảng khách, cảng du lịch, cảng/bến thuỷ nội địa phục vụ nhu cầu về quốc phòng, an ninh,... Từng bước chuyển đổi các cảng hàng hóa và cảng tổng hợp tại khu vực trung tâm Thành phố thành cảng, bến thuyền du lịch để nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất ven sông, đồng thời phù hợp với định hướng tái cấu trúc không gian hai bên sông theo hướng sinh thái - văn hóa - đô thị dịch vụ của Thủ đô. Rà soát, bổ sung sân golf, học viện đào tạo golf tại các khu vực bãi sông Hồng, sông Đáy, sông Đuống trên nguyên tắc đảm bảo dòng chảy thoát lũ, các khu vực đồi, núi, tạo hành lang xanh; các khu vực đồi, núi và xung quanh các hồ cảnh quan ở phía Bắc, Tây, Tây Nam và Nam Thành phố. KHAI THÁC TỐI ĐA KHU VỰC XUNG QUANH NHÀ GA METRO Trong cấu trúc quy hoạch mới, hạ tầng được xác định là “xương sống”, trong đó hệ thống đường sắt đô thị giữ vai trò then chốt, dẫn dắt phát triển không gian đô thị theo mô hình TOD. Quy hoạch bổ sung các tuyến liên vùng, nâng tổng chiều dài lên khoảng 1.153 km, đi theo các trục động lực, vành đai, các cực tăng trưởng và trung tâm lớn để định hình không gian phát triển mới. Tại các khu vực xung quanh nhà ga Metro và các trục giao thông chính cho phép mở rộng không gian, tăng mật độ xây dựng, nâng tầng cao và tăng hệ số sử dụng đất, vừa tạo ra các đô thị nén hiện đại, giải phóng mặt đất để làm không gian xanh, công viên vừa là công cụ tài chính cốt lõi để thành phố điều tiết, thu hồi phần giá trị gia tăng từ đất đai, tạo lập nguồn vốn để tái đầu tư. Cùng với đó, quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh việc tổ chức không gian đa tầng: ngầm - mặt đất - trên cao, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Trong đó, thành phố tập trung xây dựng không gian ngầm, kết hợp hệ thống bể ngầm chứa nước, thoát nước đa năng tích hợp dưới các không gian giao thông, bãi đỗ xe ngầm, công viên... nhằm giải quyết ngập úng; đẩy mạnh khai thác không gian ngầm, đa tầng tại các khu vực TOD; đưa tỷ lệ ngầm hóa tại khu vực lõi đô thị lên trên 40%... TRẦN HOÀNG Thủ đô Hà Nội được xác định là lõi trung tâm của vùng Khu đô thị Tây Hồ Tây UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Theo quy hoạch, đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị dự kiến chiếm khoảng 55-60% tổng diện tích tự nhiên. Hà Nội đặt mục tiêu tăng tỷ lệ đất xây dựng đô thị Xác định lộ trình di dời trụ sở các bộ, ngành Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hoá chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Quy hoạch tổng thể Thủ đô 100 năm xác định lộ trình di dời trụ sở làm việc của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương ra ngoài khu vực nội đô lịch sử, tập trung tại các khu vực quy hoạch mới Mễ Trì và Tây Hồ Tây. Các quỹ đất sau di dời được ưu tiên chuyển đổi chức năng để xây dựng các không gian công cộng, công viên cây xanh... Khánh thành quần thể di tích Bến K15 huyền thoại Sáng 14/5, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng các đại biểu bấm nút khánh thành dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích Bến K15 - Điểm xuất phát lịch sử của Đoàn tàu không số trên đường mòn Hồ Chí Minh trên biển, tại phường Đồ Sơn. Cùng thời điểm, TP Hải Phòng đồng loạt khởi công, khánh thành 13 dự án, công trình trọng điểm khác chào mừng kỷ niệm 71 năm Ngày giải phóng thành phố. Phát biểu tại lễ khánh thành Bến K15, ông Lê Anh Quân - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hải Phòng nhấn mạnh, sự kiện khởi công, khánh thành đồng loạt 14 dự án trọng điểm có ý nghĩa chính trị - kinh tế - xã hội sâu sắc, khẳng định quyết tâm của các cấp, các ngành trong việc đẩy nhanh tiến độ thi công. 14 dự án, công trình có tổng mức đầu tư hơn 24.700 tỷ đồng, thuộc nhiều lĩnh vực quan trọng. Đặc biệt, dự án tôn tạo quần thể di tích Bến K15 - Di tích quốc gia đặc biệt, nơi ghi dấu khởi nguồn của các đoàn tàu không số huyền thoại tham gia tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Dự án đầu tư xây dựng, tu bổ tôn tạo tổng thể khu di tích Bến K15 trên diện tích khoảng 2,28ha với tổng mức đầu tư hơn 234,5 tỷ đồng. NGUYỄN HOÀN

VĂN HÓA VỈA HÈ TẠO RA SỨC HÚT DU LỊCH Trong nhiều năm, báo chí và các nền tảng du lịch quốc tế liên tục xem đời sống đường phố là một trong những sức hút lớn nhất của du lịch Việt Nam. Reuters đánh giá trong 4 yếu tố hấp dẫn nhất của du lịch Việt Nam thì “văn hoá đường phố” được xếp đầu tiên. New York Times cho rằng, “cái lộn xộn đáng yêu của thủ đô chính là nam châm hút khách”. Tờ Le Monde cũng nhận xét trải nghiệm đáng nhớ nhất với nhiều du khách quốc tế là ở những chiếc ghế nhựa thấp trên vỉa hè Hà Nội, giữa tiếng xe cộ và dòng người qua lại. Trang Agoda dẫn lời nhiều du khách nước ngoài cho rằng, những khoảnh khắc đời thường, như ăn phở bên hè phố hay ngồi nhìn dòng xe máy ken đặc, mới là thứ khiến họ nhớ về Hà Nội lâu nhất. TS Hoàng Thị Cẩm Vân (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội) cho rằng, sức hút của văn hóa đường phố Việt Nam nằm ở tính mở của không gian đô thị. “Du khách quốc tế không chỉ muốn ngắm kiến trúc hay di tích. Họ muốn quan sát đời sống địa phương đang diễn ra. Vỉa hè Hà Nội tạo ra cảm giác người ta đang bước vào nhịp sống bản địa chứ không phải một không gian du lịch được dàn dựng. Chúng tạo ra cảm giác thành phố đang sống, thứ mà nhiều đô thị hiện đại đánh mất sau quá trình quy hoạch quá sạch và quá đồng nhất”, bà nói. Theo bà Vân, không nên xóa bỏ hoàn toàn văn hóa vỉa hè, mà phải tìm cách quản lý để nó không trở thành tình trạng lấn chiếm vô tổ chức. “Nhiều thành phố trên thế giới vẫn duy trì văn hóa đường phố nhưng có quy hoạch, có cấp phép và có giới hạn rõ ràng. Hà Nội cũng sẽ phải đi theo hướng đó nếu muốn vừa giữ bản sắc vừa đảm bảo trật tự đô thị”, bà nói. Thực tế, nhiều nước châu Á từng trải qua bài toán tương tự. Singapore trước đây có hàng rong dày đặc trên vỉa hè. Chính quyền sau đó tổ chức lại thành các khu ẩm thực tập trung (hawker centre) được cấp phép và kiểm soát vệ sinh. Bangkok (Thái Lan) từng mạnh tay dẹp hàng rong nhưng sau đó phải mở lại một số khu phố ẩm thực do phản ứng từ ngành du lịch và cộng đồng địa phương. Seoul (Hàn Quốc) cho phép hàng rong hoạt động ở một số khu vực theo khung giờ và tiêu chuẩn cụ thể. Chuyên gia về quy hoạch đô thị, TS Nguyễn Hoàng Quân (Hội Kiến trúc sư Hà Nội) cho rằng, Hà Nội cần nhìn văn hóa vỉa hè như một phần của di sản sống đô thị. “Nhiều thành phố trên thế giới phải đầu tư rất lớn để tạo ra trải nghiệm đời sống đường phố cho du khách. Trong khi đó, Hà Nội vốn đã có điều đó một cách tự nhiên. Nếu chỉ nhìn vỉa hè như vấn đề quản lý hành chính thì rất dễ làm mất đi một lớp văn hóa quan trọng”, ông nói. Theo ông Quân, một đô thị hấp dẫn du khách không nhất thiết phải tuyệt đối ngăn nắp theo kiểu đồng phục hóa không gian. “Điều du khách tìm kiếm ngày nay là trải nghiệm địa phương. Hà Nội cần sạch sẽ, an toàn, nhưng vẫn phải giữ được cảm giác sống động và có đời sống riêng”. GỌN GÀNG, SẠCH SẼ MÀ KHÔNG MẤT SỨC HÚT Câu chuyện dẹp vỉa hè hiện đang làm dấy lên những tranh luận về việc Hà Nội sẽ giữ lại phần nào của đời sống đường phố từng tạo nên bản sắc thành phố? Trong nhiều năm, hình ảnh quán trà đá, hàng rong, ghế nhựa thấp, tiếng rao đêm và những quán cà phê vỉa hè xuất hiện dày đặc trong các video quảng bá du lịch Hà Nội. “Hà Nội dạo này vỉa hè gọn gàng, sạch sẽ lắm. Nhưng cứ thấy mất chất Hà Nội”, ý kiến của KOL Nguyễn Sơn nhận được hàng chục nghìn bình luận hưởng ứng và chia sẻ. Trên phố Hai Bà Trưng, nhiều quán cà phê vỉa hè từng hút đông khách nước ngoài nay buộc phải thu hẹp. Ghế ngồi được kéo sát tường, xe máy không còn tràn xuống lòng đường như trước. Một chủ quán cà phê trên phố Lý Thường Kiệt cho biết, lượng khách quốc tế giảm đáng kể. “Khách Tây thích ngồi ngoài đường để nhìn phố xá Hà Nội. Giờ không còn không khí đó nữa”, chị nói. TS Hoàng Thị Cẩm Vân cho rằng, việc siết quản lý vỉa hè là cần thiết để đảm bảo mỹ quan và trật tự đô thị, nhưng chính sách cũng tác động mạnh tới nhóm dân cư phụ thuộc vào kinh doanh nhỏ lẻ. Bà đề xuất có thể thí điểm các khu kinh doanh tập trung để vừa duy trì sinh kế vừa đảm bảo quản lý vệ sinh và an toàn thực phẩm. “Cần nhìn vỉa hè như một phần cấu trúc xã hội đặc trưng của Hà Nội chứ không chỉ là câu chuyện quản lý giao thông. Văn hóa vỉa hè ở Hà Nội hình thành từ lịch sử đô thị mật độ cao, nhà ống nhỏ, đời sống cộng đồng mạnh và thói quen giao tiếp ngoài không gian công 4 n Thứ Sáu n Ngày 15/5/2026 XÃ HỘI Những bộ bàn ghế nhựa biến mất khỏi phố Hai Bà Trưng, hàng quán ven sông Tô Lịch treo biển sang nhượng, nhiều tiệm ăn ở Bách Khoa, Kim Giang vắng khách thấy rõ sau chiến dịch dẹp vỉa hè. Hà Nội sạch hơn, gọn hơn, người đi bộ có thêm lối đi. Nhưng cùng lúc, phần đời sống đường phố từng tạo nên bản sắc đô thị cũng bị thu hẹp lại, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế và sức hút du lịch của thành phố. Văn hóa vỉa hè trước phép thử trật tự Một loạt cửa hàng khu Bách Khoa đóng cửa, rao cho thuê mặt bằng Trên cơ sở tham mưu của Sở Xây dựng, HĐND TP. Hà Nội đã ban hành dự thảo Nghị quyết quy định thí điểm thực hiện quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè ngoài mục đích giao thông để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm trên địa bàn TP. Hà Nội. Theo dự thảo, việc thực hiện thí điểm được thực hiện theo 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1: Tại một số tuyến phố trên địa bàn phường Hoàn Kiếm, phường Cửa Nam; Giai đoạn 2: Tại một số tuyến phố thuộc các phường trong khu vực Vành đai 1; Giai đoạn 3: Tại một số tuyến phố thuộc các phường trong khu vực Vành đai 3. Dự thảo Nghị quyết nêu rõ: Quy định thí điểm thực hiện quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè ngoài mục đích giao thông (để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm) trên địa bàn thành phố. Tuyến phố được thí điểm thực hiện việc cho phép sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí bao gồm: Tuyến phố không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa; Không có điểm ùn tắc giao thông, điểm đen về tai nạn giao thông tại tuyến phố; Có chiều rộng vỉa hè (tính theo 1 bên) từ 3m trở lên, đồng thời đảm bảo vỉa hè sau khi bố trí lối đi cho người đi bộ (rộng tối thiểu 1,5m), bố trí cho các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đô thị, các mục đích giao thông thì vẫn còn một phần diện tích để sử dụng tạm thời cho việc kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm; Kết cấu vỉa hè đảm bảo ổn định, đã hoàn chỉnh theo thiết kế được duyệt; Có tiềm năng phát triển du lịch, kinh tế đô thị, kinh tế đêm; Có ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh có quyền sử dụng nhà ở, công trình xây dựng tại tuyến phố đồng thuận việc thực hiện thí điểm. Cuối cùng, các tuyến phố phải được Hà Nội thí điểm 3 giai đoạn Trong nhiều hành trình ẩm thực khắp thế giới, siêu đầu bếp Anthony Bourdain vẫn đặc biệt say mê cảm giác ngồi trên vỉa hè Hà Nội, thưởng thức bát bún riêu gánh Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, đơn vị vừa gửi hồ sơ về thí điểm khai thác vỉa hè để kinh doanh cho các cơ quan chức năng.

5 XÃ HỘI n Thứ Sáu n Ngày 15/5/2026 đô thị cộng. Nó phản ánh cách người Hà Nội sử dụng thành phố để sống, gặp gỡ và mưu sinh”, TS Hoàng Quân nhận định. Theo ông Quân, vấn đề nằm ở chỗ phân biệt giữa sinh hoạt đường phố có kiểm soát và tình trạng chiếm dụng vô tổ chức. “Nếu dẹp toàn bộ, thành phố sẽ đánh mất một phần bản sắc thị giác và nhịp sống từng khiến Hà Nội khác với nhiều đô thị hiện đại khác. Một thành phố chỉ sạch sẽ và trật tự chưa chắc đã là một thành phố hấp dẫn. Nhưng một đô thị để vỉa hè bị chiếm dụng vô tổ chức cũng khó vận hành bền vững”. Kiến trúc sư Nguyễn Đình Hoàng (mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống) bổ sung ý kiến của ông Quân: “Cần phân biệt rõ giữa hàng rong di động và các hàng quán chiếm dụng cố định trên vỉa hè. Với đặc tính linh hoạt, ít tác động lâu dài đến không gian công cộng, hàng rong có thể được quản lý bằng hình thức cấp thẻ, quy định trang phục, mặt hàng và khu vực hoạt động phù hợp với cảnh quan phố cổ, tương tự mô hình quản lý xích lô du lịch. Trong khi đó, các hàng quán lấn chiếm cố định nhiều năm, xả thải trực tiếp ra vỉa hè, gây mất an toàn và ảnh hưởng mỹ quan đô thị cần được xử lý nghiêm để đảm bảo trật tự chung”. HẠ ĐAN UBND Thành phố quyết định cho phép thực hiện thí điểm. Việc thực hiện thí điểm theo Nghị quyết này được thực hiện trong thời gian 5 năm kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành. Trong đó thời gian thực hiện thí điểm đối với tuyến phố không quá 2 năm và có thể gia hạn không quá 2 lần gia hạn, mỗi lần gia hạn không quá 2 năm. T.HOÀNG ​ CHUYỂN BIẾN Ở NHỮNG “ĐIỂM NÓNG” Trục đường Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1) và khu vực quanh khu công nghiệp Tân Tạo, đoạn qua xã Bình Chánh và phường Tân Tạo (TPHCM), từ lâu được xem là “điểm nóng” về tình trạng buôn bán lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại cửa ngõ phía Tây thành phố. Cảnh hàng quán bày tràn xuống đường, xe cộ dừng đỗ lộn xộn từng khiến giao thông khu vực này thường xuyên ùn ứ, mất mỹ quan đô thị. Tuy nhiên, ghi nhận của phóng viên cho thấy diện mạo khu vực đã có nhiều thay đổi. Tình trạng buôn bán nhếch nhác, phương tiện dừng đỗ dưới lòng đường gần như không còn. Thay vào đó, các tuyến đường trở nên thông thoáng, rộng rãi, giao thông lưu thông ổn định vào mọi khung giờ trong ngày. ​Tại khu vực chợ Bình Chánh, lực lượng chức năng duy trì việc tuần tra thường xuyên, liên tục nhắc nhở và xử lý các trường hợp lấn chiếm lòng lề đường, dừng đỗ xe sai quy định. Trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Kim Mai - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Chánh (TPHCM), cho biết từ thời điểm ra quân cao điểm ngày 15/1 đến nay, UBND xã Bình Chánh đã tổ chức 276 lượt kiểm tra, xử phạt 136 trường hợp vi phạm với tổng số tiền hơn 83,4 triệu đồng. Đồng thời, địa phương cũng vận động 342 hộ dân ký cam kết không buôn bán lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. ​Tương tự, khu vực quanh khu công nghiệp Tân Tạo và Công ty PouYuen trên địa bàn phường Tân Tạo như các tuyến đường Song Hành, Lê Đức Anh, Trần Văn Giàu… trước đây từng là “điểm nóng” về buôn bán tự phát. Vào giờ tan ca, hàng nghìn công nhân tập trung mua bán khiến lòng đường, vỉa hè thường xuyên ùn ứ, mất trật tự giao thông. Tuy nhiên, ghi nhận hiện nay cho thấy tình trạng này đã chuyển biến rõ rệt. Nhiều tuyến đường từng nhếch nhác, lộn xộn nay trở nên thông thoáng, việc đi lại của người dân thuận lợi hơn. ​Ông Lê Minh Hiếu, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Tạo cho biết khu vực này có đặc thù tập trung đông công nhân nên hoạt động mua bán tự phát diễn ra phức tạp trong thời gian dài. Vì vậy, ngay từ thời điểm thành lập phường vào ngày 1/7/2025, địa phương đã xác định đây là khu vực trọng điểm, tiềm ẩn nguy cơ mất trật tự an toàn giao thông và an ninh trật tự cần tập trung xử lý. ​MỜI GỌI TIỂU THƯƠNG VÀO CHỢ Ông Lê Minh Hiếu, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Tạo cho biết, địa phương đang triển khai sửa chữa, sắp xếp lại chợ Bà Hom nhằm bố trí thêm sạp cho người dân vào kinh doanh ổn định. Từ quy mô ban đầu hơn 100 sạp, sau khi cải tạo, chợ có thể bố trí khoảng 300 - 400 sạp. “Chúng tôi đã tuyên truyền, vận động các trường hợp buôn bán lấn chiếm vào chợ kinh doanh. Đến nay đã có hơn 100 trường hợp đăng ký. Dự kiến việc sửa chữa, sắp xếp lại chợ Bà Hom sẽ hoàn tất và đưa vào hoạt động trong tháng 6 tới”, ông Hiếu thông tin. ​Tương tự, theo bà Nguyễn Kim Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Chánh, địa phương cũng đã tính toán các phương án hỗ trợ phù hợp đối với những tiểu thương buôn bán tự phát. Theo bà Mai, xã hiện còn quỹ đất thuộc khu vực chợ Bình Chánh. Một phần diện tích có thể được bố trí cho các hộ dân buôn bán lấn chiếm quanh chợ vào kinh doanh ổn định, đúng nơi quy định. “Việc bố trí này nhằm tạo điều kiện để người dân có nơi buôn bán phù hợp, hạn chế tình trạng lấn chiếm lòng lề đường”, bà Mai nói. ​Theo Trung tá Hồ Đức Thiện, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06, Công an TPHCM), sau gần 5 tháng triển khai cao điểm, khoảng 70% tuyến đường và khu vực công cộng từng là điểm nóng về lấn chiếm vỉa hè ở TPHCM đã có chuyển biến tích cực. Đáng chú ý, nhiều khu vực quanh bệnh viện và trường học, nơi trước đây thường xuyên xảy ra tình trạng hàng rong, xe đẩy và phương tiện dừng đỗ lộn xộn đã ghi nhận hiệu quả rõ nét hơn. ​ BẢN SẮC CỦA ĐÔ THỊ TPHCM ​Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM cho rằng, TPHCM là một đô thị lớn đồng thời cũng có bản sắc riêng rất rõ ràng và một trong những bản sắc ấy là kinh tế vỉa hè. Đặc biệt, kinh tế vỉa hè chiếm tỷ trọng khá lớn, khoảng 20% các hoạt động kinh tế của thành phố. Theo ông An, không gian của kinh tế vỉa hè rất đặc biệt, không chỉ đơn thuần là câu chuyện bán hàng rong hay những hoạt động dịch vụ nhỏ lẻ mà còn thấm đẫm những lát cắt văn hoá. “Do vậy, khi xử lý, lập lại trật tự an toàn vỉa hè, chúng ta không chỉ xem xét vỉa hè chỉ dành cho người đi bộ, mà còn đặt vào một không gian công cộng rất đặc thù, rất đặc biệt. Từ đó, cách xử lý cũng phải rất hài hòa và đảm bảo lợi ích của các bên”- ông An nêu quan điểm. Từ đó, ông An lưu ý, cần tránh thái cực theo phong trào ra quân trước đây xong rồi sau đó quay trở lại như cũ theo các nhu cầu thực tế. Mặt khác, thành phố cũng tránh buông lỏng, không quản lý gì cả bởi sẽ gây tình trạng nhếch nhác và ảnh hưởng đến giao thông đô thị, đặc biệt là ảnh hưởng đến người đi bộ. Ông Phạm Bình An nhấn mạnh vấn đề trọng tâm là cần phân loại rất cụ thể về các vỉa hè. “Không thể đánh đồng tất cả vỉa hè giống nhau được, trong đó có câu chuyện về công tác quy hoạch. Chúng ta sẽ có những lối đi dành riêng cho người đi bộ, nhưng còn lại thì vẫn là để không gian cho hoạt động kinh tế. Và tất nhiên những hoạt động kinh tế đấy phải được quản lý chứ không thể để tự do”, ông An trao đổi. HỮU HUY - NGÔ TÙNG Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Khoa (Viện bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc) cho rằng, thực tế Hà Nội muốn là “đô thị sống” nhưng lại cũng muốn không có hàng rong, quán xá, lấn chiếm vỉa hè là mâu thuẫn rất điển hình của các đô thị du lịch châu Á hiện nay. Theo ông, “nếu dọn sạch toàn bộ hàng rong và sinh hoạt đường phố, đô thị sẽ rất dễ trở nên giống một không gian du lịch được thiết kế sẵn, đẹp nhưng thiếu cảm giác đời sống”. “Điều quan trọng là thiết lập ranh giới rõ ràng giữa phần dành cho sinh hoạt đô thị và phần bắt buộc phải ưu tiên cho người đi bộ, để vừa giữ được nhịp sống đường phố, vừa đảm bảo trật tự và mỹ quan đô thị”, ông Khoa nói. TPHCM siết quản lý, lo sinh kế cho dân “Tôi khẳng định vỉa hè là không gian rất đặc biệt, trong đó không chỉ đơn thuần chỉ là câu chuyện về giao thông hay là bố trí hạ tầng, mà ở đây còn là cái không gian kinh tế rất đặc thù gắn với rất nhiều số phận”. Ông PHẠM BÌNH AN Ngày 14/5, UBND phường An Đông cho biết địa phương đã hoàn tất công tác chuẩn bị để vận hành phần mềm “Cấp phép lòng đường, vỉa hè An Đông”. Hệ thống được xây dựng nhằm số hóa toàn bộ quy trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ và thu phí sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè. Theo đại diện UBND phường, hiện nay, việc sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường chỉ được xem xét cấp phép đối với 6 nhóm trường hợp gồm: phục vụ hoạt động chính trị, văn hóa, thể thao; phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cứu nạn cứu hộ; thi công công trình; tập kết rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức đám cưới, đám tang và trông giữ xe trong trường hợp cần thiết. Riêng hoạt động kinh doanh, buôn bán trên vỉa hè và lòng đường hiện không nằm trong diện được cấp phép sử dụng tạm thời. “Phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường là đơn vị chủ trì xây dựng, vận hành ứng dụng và thực hiện thu phí. Đồng thời, đơn vị sẽ phối hợp với công an phường trong công tác quản lý trật tự lòng đường, vỉa hè và xử lý các trường hợp vi phạm hành chính liên quan đến trật tự đô thị”- đại diện UBND phường An Đông thông tin. Theo kế hoạch, từ ngày 15/5, người dân có nhu cầu đăng ký sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường chỉ cần quét mã QR hoặc truy cập cổng trực tuyến của phần mềm để kê khai thông tin và đăng ký mục đích sử dụng. Ứng dụng cho phép xác thực tài khoản bằng VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu. Sau khi hoàn tất xác nhận qua email, người dân có thể tải trực tiếp hồ sơ, giấy tờ liên quan lên hệ thống. Kết quả giải quyết cùng mã QR phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt cũng sẽ được gửi qua email. Theo UBND phường An Đông, phần mềm được thiết kế để tự động hóa khoảng 90% khối lượng công việc, từ tiếp nhận hồ sơ, tính toán diện tích sử dụng, xác định mức phí đến dự thảo văn bản xử lý. Hệ thống được kỳ vọng giúp giảm áp lực nhân sự, hạn chế sai sót thủ công và ngăn ngừa tiêu cực trong quá trình giải quyết hồ sơ. Một điểm đáng chú ý là phần mềm có khả năng tự động phân loại hồ sơ theo thẩm quyền xử lý. Những trường hợp thuộc thẩm quyền cấp phường sẽ được tiếp nhận, xử lý và thu phí trực tuyến ngay trên hệ thống. Đối với hồ sơ vượt thẩm quyền, phần mềm sẽ tự động dự thảo văn bản chuyển đến cơ quan chuyên môn liên quan, góp phần rút ngắn thời gian xử lý. HỮU HUY Cấp phép sử dụng tạm qua app Sau nhiều năm xử lý quyết liệt, tình trạng buôn bán lấn chiếm lòng lề đường ở nhiều nơi tại TPHCM đã được lập lại trật tự. Bên cạnh tuần tra giám sát và xử phạt vi phạm, chính quyền các địa phương cho biết đang tính toán các phương án hỗ trợ sinh kế để người dân ổn định cuộc sống lâu dài. Cơ quan chức năng phường Tân Tạo ra quân tuyên truyền nhắc nhở các hộ kinh doanh không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè ẢNH: HỮU HUY Từ ngày 15/5, phường An Đông (TPHCM) sẽ chính thức đưa vào hoạt động phần mềm quản lý, cấp phép và thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường.

Ít ai biết rằng hơn nửa thế kỷ trước, Singapore đầy rẫy hàng rong tự phát. Người bán mì kéo xe giữa đường, người gánh hoa quả chiếm lối đi bộ, quầy đồ ăn dựng sát cống thoát nước. Mùi thức ăn, khói than và rác thải từng là một phần quen thuộc của đời sống đô thị Singapore những năm 1950-1960, theo Culturepaedia - kho lưu trữ trực tuyến song ngữ (tiếng Anh và tiếng Trung) chuyên về văn hóa Trung Quốc tại Singapore. Ở nhiều thành phố của Trung Quốc cũng vậy. Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến từng chứng kiến vô số người nhập cư nghèo sống dựa vào những xe hàng nhỏ bên lề đường. Họ bán bánh bao, xiên nướng, rau củ, đồ gia dụng giá rẻ cho công nhân, người lao động. Nhưng cùng với sự phát triển kinh tế và tốc độ đô thị hóa chóng mặt, một câu hỏi cấp thiết đặt ra là làm sao để thành phố hiện đại hơn mà không đẩy người nghèo ra khỏi cuộc mưu sinh? SINGAPORE: TỪ XÓA SỔ HÀNG RONG ĐẾN BẢO TỒN VĂN HÓA HAWKER Theo Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Singapore (NAS), vào thập niên 1960, đảo quốc này có hơn 25.000 người bán hàng rong hoạt động trên đường phố. Chính quyền xem đây là nguyên nhân gây mất vệ sinh, ùn tắc giao thông và nguy cơ dịch bệnh. Những quầy thức ăn không có nước sạch hay hệ thống xử lý rác bị coi là hình ảnh đối lập với giấc mơ về một Singapore hiện đại. Tuy nhiên, thay vì chỉ dùng biện pháp cưỡng chế, chính phủ của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu đã chọn một hướng đi khác: Đưa người bán hàng rong vào các trung tâm văn hóa ẩm thực đường phố/bán hàng rong (hawker) được quy hoạch bài bản. Những trung tâm hawker đầu tiên được xây dựng gần các khu dân cư đông đúc và nhà ga. Ở đó có điện, nước, hệ thống xử lý nước thải, khu vực vệ sinh và lực lượng dọn dẹp thường xuyên. Người bán được cấp giấy phép hoạt động hợp pháp với mức thuê quầy tương đối thấp. Một người bán mì được báo Singapore The Straits Times dẫn lời kể rằng, ngày còn bán ngoài đường, ông phải lo cảnh sát đuổi, trời mưa là nghỉ bán, thức ăn dễ ôi thiu. Khi chuyển vào trung tâm hawker, thu nhập không tăng vọt ngay lập tức nhưng ổn định hơn nhiều. Quan trọng hơn, khách hàng cũng cảm thấy yên tâm hơn về an toàn vệ sinh thực phẩm. Dần dần, trung tâm hawker không chỉ là giải pháp quản lý đô thị mà còn trở thành biểu tượng văn hóa của Singapore. Năm 2020, văn hóa hawker của Singapore được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Những món ăn bình dân như cơm gà Hải Nam, laksa (mì nước cay phổ biến ở Singapore, Malaysia, Indonesia) hay cháo ếch không biến mất khỏi đời sống đô thị; chúng chỉ chuyển từ vỉa hè lộn xộn sang một không gian có tổ chức hơn. Điều đáng nói là Singapore không “đẩy” người bán hàng rong vào ngõ cụt. Nhà nước hiểu rằng, đằng sau mỗi xe mì hay gánh hoa quả là cả một gia đình. Vì vậy, việc quản lý đi kèm với hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo vệ sinh an toàn thực phẩm, trợ giúp về giấy phép kinh doanh và cơ hội tiếp cận các mô hình kinh doanh chính thức hơn. Ngày nay, nhiều hawker nổi tiếng thậm chí còn được trao sao Michelin. Có những quầy ăn chỉ rộng vài mét vuông nhưng doanh thu đủ nuôi cả gia đình và trở thành thương hiệu nổi tiếng trong và ngoài nước. TRUNG QUỐC: CÂN BẰNG GIỮA DẸP VỈA HÈ VÀ GIỮ KẾ SINH NHAI Nếu Singapore là mô hình quy hoạch tập trung tương đối đồng bộ, thì câu chuyện ở Trung Quốc phức tạp hơn nhiều bởi quy mô dân số và khoảng cách giàu nghèo rất lớn. Trong nhiều năm, lực lượng quản lý đô thị gọi là “chengguan” nổi tiếng với các chiến dịch dẹp hàng rong mạnh tay tại các đô thị lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến... Các xe bán đồ ăn, quầy hàng nhỏ gần ga tàu điện hay khu du lịch thường bị yêu cầu di dời nhằm giữ hình ảnh thành phố văn minh, theo nhà xuất bản MDPI có văn phòng ở Bắc Kinh, Vũ Hán, Thiên Tân và Nam Kinh. Trên mạng xã hội Trung Quốc từng lan truyền không ít đoạn video về cảnh người bán hàng rong vội vàng kéo xe chạy khi thấy lực lượng quản lý xuất hiện. Những hình ảnh ấy gây tranh cãi gay gắt. Một bộ phận người dân ủng hộ việc lập lại trật tự đô thị, nhưng cũng có nhiều người cảm thấy thương cảm cho tầng lớp lao động nhập cư. Hàng rong ở Trung Quốc không chỉ là câu chuyện của vài chiếc xe đẩy. Đó là “kinh tế vỉa hè” - nguồn sống của hàng triệu người dân nghèo từ nông thôn lên thành phố. Sau đại dịch COVID-19, thái độ của nhiều địa phương bắt đầu thay đổi. Năm 2020, Thủ tướng Trung Quốc khi đó là Lý Khắc Cường từng công khai ca ngợi “kinh tế hàng rong” vì khả năng tạo việc làm nhanh chóng cho người dân. Truyền thông Trung Quốc khi ấy nhắc nhiều đến cụm từ “địa khí” - tức sức sống bình dân của thành phố. Nhiều đô thị bắt đầu áp dụng mô hình linh hoạt hơn. Thay vì cấm tuyệt đối, họ quy hoạch các tuyến phố đêm, khu chợ tạm, hoặc cho phép bán hàng vào những khung giờ nhất định, ví dụ sau 6 giờ chiều. Một số nơi yêu cầu người bán cam kết dọn vệ sinh, phân loại rác và không lấn chiếm lòng đường. Ở Thành Đô, chính quyền thành phố từng cho phép hàng chục nghìn quầy hàng hoạt động hợp pháp trong các khu vực được chỉ định nhằm kích thích kinh tế sau đại dịch. Thành phố vẫn giữ được những đại lộ sạch sẽ ở khu trung tâm tài chính, trong khi các khu phố đêm lại trở thành điểm hút khách du lịch. THÁI AN 6 n Thứ Sáu n Ngày 15/5/2026 XÃ HỘI Khách hàng dùng bữa trưa tại trung tâm ẩm thực đường phố ABC Brickworks ở Singapore ngày 29/8/2018 ẢNH: THE STRAITS TIMES Buổi sáng ở khu Chinatown của Singapore, người ta dễ dàng bắt gặp cảnh những cụ già thong thả ngồi ăn cháo cá, nhâm nhi cà phê kopi trong các trung tâm văn hóa ẩm thực đường phố/bán hàng rong (hawker center) với sàn nhà khô ráo, không một túi rác trên lối đi. Chỉ cách đó vài tuyến phố, những vỉa hè sạch sẽ đủ rộng cho xe lăn, người già và trẻ nhỏ đi lại thoải mái. Câu chuyện của bà Vương, một phụ nữ nhập cư bán bánh nướng tại Thượng Hải, được báo chí Trung Quốc kể lại khá điển hình. Trước đây, bà thường phải bán lén lút ngoài ga tàu điện. Sau này, chính quyền địa phương mở một khu chợ đêm có đăng ký, bà thuê được một quầy nhỏ cố định. “Ít nhất tôi không còn phải vừa bán vừa nhìn ngó xem có ‘chengguan’ tới kiểm tra không”, bà nói. Singapore, Trung Quốc đã làm gì với người bán rong? CHUYỆN HÔM NAY Nó là va chạm giữa ba thứ: sinh kế của người dân, bộ mặt văn minh đô thị và năng lực quản trị của chính quyền. Ở Hà Nội, vỉa hè vốn mang tính “đa chức năng”. Buổi sáng bán xôi, trà đá, trưa gửi xe, tối thành quán bia hơi. Có những con phố nếu dẹp sạch thì thông thoáng thật, nhưng cũng mất luôn cái hồn phố. Người Hà Nội sống với vỉa hè như một phần văn hóa. Từ thời bao cấp đã thế. Thành ra mỗi lần ra quân “đòi lại vỉa hè” thường rầm rộ lúc đầu, sau đó lại tái lấn chiếm vì nhu cầu mưu sinh và vì quản lý thiếu bền vững. Còn ở TPHCM thì câu chuyện khác chút. Đô thị này có nhịp sống thương mại mạnh hơn, mật độ xe cộ khủng khiếp hơn, nên áp lực lên vỉa hè rất lớn. Nhiều người còn nhớ chiến dịch của ông Đoàn Ngọc Hải hồi 2017. Khi đó cả nước xôn xao vì hình ảnh xuống đường cẩu xe, tháo bậc tam cấp, xử lý cả nhà hàng lớn lẫn xe biển xanh. Nó tạo cảm giác lần đầu tiên có người “làm thật”. Nhưng rồi sau một thời gian, câu chuyện lại quay về bài toán cũ: Dẹp hoàn toàn thì hàng chục nghìn lao động nhỏ sống bằng gì? Cho sử dụng thì quản lý kiểu nào để không biến thành hỗn loạn? Vỉa hè là của người đi bộ, nhưng đô thị Việt Nam lại thiếu không gian công cộng và thiếu bãi đỗ xe nghiêm trọng. Thế nên bây giờ tư duy quản lý đang dần đổi khác. Không chỉ “cấm hay không cấm”, mà là: chỗ nào được kinh doanh, kinh doanh khung giờ nào, diện tích bao nhiêu, có trả phí hay không, tiêu chuẩn vệ sinh, phòng cháy, mỹ quan ra sao. TPHCM từng thí điểm cho thuê một số vỉa hè có thu phí để khai thác có kiểm soát. Phường An Đông sẽ đưa phần mềm vào quản lý, cấp phép và thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường. Hà Nội sau bao năm loay hoay giữa bảo tồn “văn hóa phố” và yêu cầu đô thị hiện đại, tới đây dự kiến cho thuê vỉa hè để kinh doanh tại một số tuyến phố trên địa bàn phường Hoàn Kiếm, phường Cửa Nam. Nhưng cái khó nhất là Việt Nam chưa thật sự quy hoạch đô thị cho người đi bộ. Nhiều nơi gọi là vỉa hè nhưng hẹp đến mức hai người tránh nhau còn khó. Có nơi gọi là vỉa hè nhưng chỉ rộng hơn mét, bị cây xanh, cột điện, bãi giữ xe chiếm gần hết. Xe máy leo lên vỉa hè như phản xạ sinh tồn giữa dòng xe đông đặc. Thành ra người đi bộ lại phải đi xuống lòng đường - rất nghịch lý. Vì thế, giải pháp không thể chỉ là những đợt “ra quân”. Điều cần hơn là một triết lý quản lý mới: xem vỉa hè là không gian công cộng cần được tổ chức khoa học, thay vì chỉ xử lý bằng biện pháp hành chính. Những tuyến phố đủ rộng có thể cho phép khai thác kinh doanh có kiểm soát. Khu vực nào được bán hàng, diện tích bao nhiêu, hoạt động theo khung giờ nào phải được quy định rõ ràng. Người sử dụng cần đăng ký, đóng phí và tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh, phòng cháy, mỹ quan đô thị. Phần còn lại phải ưu tiên tuyệt đối cho người đi bộ. Quan trọng hơn, cần quy hoạch lại hạ tầng đô thị theo hướng văn minh hơn: mở rộng không gian công cộng, phát triển phố đi bộ, bãi đỗ xe ngầm, giao thông công cộng hiệu quả để giảm áp lực lên mặt đường và vỉa hè. Khi người dân có lựa chọn thuận tiện hơn, tình trạng lấn chiếm mới giảm bền vững. Một thành phố hiện đại không phải nơi sạch bóng hàng rong hay lạnh lẽo như những khối bê tông vô cảm. Đô thị văn minh là nơi trật tự và hơi thở đời sống có thể cùng tồn tại. Vỉa hè cần được trả lại cho người đi bộ, nhưng cũng cần giữ được nhịp sống rất riêng của phố phường Việt Nam - nơi còn mùi cà phê sớm, tiếng rao khuya và những câu chuyện đời thường ngồi sát bên nhau dưới một tán cây. N.T Vỉa hè không chỉ để đi bộ TIẾP THEO TRANG 1

Made with FlippingBook

RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==