Tiền Phong số 222/2026

TRANG 2 TRANG 15 VIỆT NAM ĐỂ QUỐC TANG ĐỒNG CHÍ XAYSOMPHONE PHOMVIHANE TRANG 6-7 GIAN LẬN THI CỬ TRONG KÌ THI TỐT NGHIỆP THPT: Đâu là trách nhiệm của Bộ GD&ĐT? Thiêng liêng lễ chào cờ nơi cực Tây đất nước THỨ HAI 10/8/2026 Số 222 0977.456.112 TRANG 8-9 DỆT THÊM GIÁ TRỊ CHO KINH TẾ VĂN HÓA TRANG 16 Cuộc chiến chóp bu của thế giới bóng đá TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM LÊN ĐƯỜNG THĂM ÚC VÀ NEW ZEALAND TRANG 3 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường thăm cấp Nhà nước tới Úc và New Zealand ẢNH: TTXVN Khách hàng đến bán kim cương tại PNJ nhưng được hẹn thanh toán sau 120 ngày ẢNH: U.P CHUYỆN HÔM NAY Kim cương và hư danh XEM TIẾP TRANG 5 n NGỌC LÂM Viên kim cương thô thường phải đi qua nhiều quốc gia, nhiều công đoạn phân loại, cắt mài, kiểm định, định giá rồi mới đến tay người mua. Chính chuỗi cung ứng phức tạp ấy đã tạo ra không ít khoảng trống để gian lận, tráo đổi nguồn gốc và buôn lậu chen vào. ma trận kim cương SẬP BẪY TRANG 4-5

Ngày 9/8, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra Thông cáo đặc biệt. Thông báo cho biết: Đồng chí Xaysomphone Phomvihane - Ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, đã từ trần ngày 8/8/2026, hưởng thọ 70 tuổi. Để tỏ lòng thương tiếc Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane và xuất phát từ quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định để tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane theo nghi thức Quốc tang trong hai ngày, từ 10 - 11/8. Trong thời gian này, các cơ quan, công sở trên cả nước và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài treo cờ rủ, có dải băng tang như quy định; không tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí công cộng. Đồng chí Xaysomphone Phomvihane (sinh ngày 12/12/1956) là một nhà lãnh đạo chủ chốt của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào; người có nhiều đóng góp quan trọng đối với sự nghiệp Cách mạng Lào, cũng như trong công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước Lào. "Đồng chí là nhà lãnh đạo có vai trò quan trọng trong việc kế thừa, vun đắp và phát triển mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào. Đồng chí mất đi là một tổn thất to lớn đối với đất nước Lào và quan hệ Việt Nam - Lào", Thông cáo khẳng định. Chiều 9/8/2026, tại thủ đô Vientiane của Lào, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng, Nhà nước Việt Nam viếng đồng chí Xaysomphone Phomvihane - Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Lào. CHỦ TỊCH QUỐC HỘI LÀO DÀNH TÌNH CẢM SÂU ĐẬM CHO VIỆT NAM Kế thừa truyền thống cách mạng của gia đình và luôn dành tình cảm sâu đậm cho Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane đặc biệt coi trọng việc giữ gìn và phát huy quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào. Đồng chí Xaysomphone Phomvihane là con trai cả của Chủ tịch Kaysone Phomvihane - lãnh tụ kiệt xuất của cách mạng Lào, người sáng lập và đặt nền móng cho Nhà nước Lào, đồng thời là một trong những người đặt nền móng cho mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào. Đồng chí Xaysomphone Phomvihane được đào tạo bài bản về kinh tế - chính trị, từng là nghiên cứu sinh tại Học viện Khoa học Xã hội quốc gia Mátxcơva (Liên Xô), bảo vệ thành công học vị Tiến sĩ kinh tế - chính trị, thông thạo tiếng Nga, thạo tiếng Việt. Quá trình công tác của đồng chí Xaysomphone Phomvihane gắn với hầu hết các lĩnh vực trọng yếu của bộ máy nhà nước Lào, từng đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Bộ Tài chính; Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Phủ Thủ tướng; Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội; Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước; Chủ tịch Quốc hội Lào từ tháng 3/2021 đến nay. Đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị từ tháng 1/2016 và tiếp tục được tín nhiệm qua các nhiệm kỳ sau. Việc kinh qua các vị trí công tác từ chính quyền địa phương, cơ quan hành pháp, lập pháp đến Mặt trận đã giúp đồng chí có tư duy toàn diện về quản trị quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính, xây dựng thể chế, đại đoàn kết toàn dân và tổ chức bộ máy nhà nước. Trên cương vị Chủ tịch Quốc hội, đồng chí luôn quan tâm nâng cao chất lượng công tác lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; chỉ đạo hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế và thúc đẩy xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Lào. Đồng chí cũng có nhiều đóng góp trong lĩnh vực đối ngoại nghị viện, góp phần nâng cao vai trò và vị thế của Quốc hội Lào tại AIPA, IPU và các cơ chế nghị viện khu vực, quốc tế; coi đối ngoại nghị viện là một kênh quan trọng để củng cố lòng tin chính trị, mở rộng hợp tác và nâng cao vị thế của Lào trên trường quốc tế. KHÔNG NGỪNG VUN ĐẮP QUAN HỆ ĐOÀN KẾT ĐẶC BIỆT VIỆT NAM - LÀO Là người kế thừa truyền thống cách mạng của gia đình và luôn dành tình cảm sâu đậm với Việt Nam, đồng chí Xaysomphone Phomvihane đặc biệt coi trọng việc giữ gìn và phát huy quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào. Trên cương vị Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước và sau này là Chủ tịch Quốc hội, đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Lào, cũng như giữa Mặt trận Lào xây dựng đất nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đồng chí luôn nhấn mạnh việc triển khai hiệu quả các thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước; tăng cường trao đổi kinh nghiệm về xây dựng pháp luật, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, hai Quốc hội Việt Nam và Lào duy trì thường xuyên các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao; tăng cường trao đổi giữa các ủy ban chuyên môn, Nhóm Nghị sĩ hữu nghị; phối hợp chặt chẽ tại AIPA, IPU và các diễn đàn nghị viện đa phương, góp phần củng cố nền tảng chính trị, tăng cường lòng tin chiến lược và đưa quan hệ hợp tác giữa Quốc hội hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. BÌNH GIANG 2 THỜI SỰ n Thứ Hai n Ngày 10/8/2026 Chiều 9/8 tại thủ đô Vientiane (Lào), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Tổng Bí thư-Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith. QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi sổ tang ẢNH: TTXVN Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane Việt Nam để quốc tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane Những cống hiến của đồng chí Xaysomphone Phomvihane trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, thúc đẩy đối ngoại nghị viện và không ngừng vun đắp quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào đã để lại dấu ấn sâu đậm, góp phần tạo nền tảng vững chắc để quan hệ hợp tác giữa Quốc hội hai nước tiếp tục được kế thừa, phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững. Để tỏ lòng thương tiếc Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane và xuất phát từ quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Việt Nam quyết định để Quốc tang trong hai ngày, từ 10 - 11/8.

Tham gia đoàn chính thức có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết; Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh... Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Úc trên cương vị mới, cũng là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện. Theo Đại sứ Việt Nam tại Úc Phạm Hùng Tâm, hai bên dự kiến sẽ ký kết các văn kiện hợp tác trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này, với một số lĩnh vực có tiềm năng đạt được đột phá trong thời gian tới. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế số sẽ trở thành những động lực tăng trưởng mới của quan hệ song phương. Hai bên cũng sẽ hợp tác xây dựng các chuỗi cung ứng bền vững và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Bên cạnh đó, chuyến thăm sẽ tạo thêm xung lực cho các lĩnh vực hợp tác truyền thống như thương mại, đầu tư, giáo dục - đào tạo và y tế. Đây còn là dịp để lãnh đạo hai nước trao đổi sâu rộng về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, tăng cường phối hợp tại các cơ chế đa phương, qua đó khẳng định cam kết chung đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững tại khu vực và trên thế giới. Với New Zealand, hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, đưa Việt Nam trở thành Đối tác Chiến lược toàn diện đầu tiên của New Zealand trong ASEAN. Hai bên đang tích cực thúc đẩy 5 trụ cột của chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2025-2030, hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 3 tỷ USD. BÌNH GIANG 3 n Thứ Hai n Ngày 10/8/2026 THỜI SỰ Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. NHỮNG VI PHẠM VỪA QUA CÓ NGUYÊN NHÂN BUÔNG LỎNG THANH TRA Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP. Hải Phòng) tán thành việc tăng cường kiểm soát đối với những xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, nhưng cơ chế kiểm soát ba lớp như trong dự thảo cần được luật hóa rõ hơn để vừa chặt chẽ, vừa tránh tạo ra một khoảng thời gian pháp lý không xác định. “Tôi đồng tình rằng với những nội dung liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và những vấn đề đặc biệt nhạy cảm cần có cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt hơn”, bà Nga nêu. Đại biểu Nguyễn Thái Học (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, chúng ta đang xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản dựa trên những cơ sở chính trị pháp lý rất quan trọng, đầy đủ, rõ ràng và không thể chậm trễ. Đồng thời, thực tiễn cũng đang đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động xuất bản có những vi phạm pháp luật cần phải được xem xét điều chỉnh. Trong số các nội dung góp ý, ông Học nêu vấn đề về tiêu chuẩn chức danh của người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu nhà xuất bản. Ông cho biết, luật hiện hành có quy định về vấn đề “phẩm chất chính trị, đạo đức tốt”, nhưng trong dự thảo sửa đổi, đã bỏ nội dung này. “Trong điều kiện hiện nay và thực tiễn hiện nay, người đứng đầu của các nhà xuất bản càng phải có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt”, ông Học bày tỏ. Đại biểu Quốc hội đoàn Đắk Lắk cũng nêu vấn đề liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Theo ông, Chỉ thị 04 của Ban Bí thư về công tác xuất bản đã yêu cầu phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời xử lý nghiêm những hành vi vi phạm. “Tôi đọc dự thảo luật có đề cập đến hoạt động thanh tra, kiểm tra, nhưng chưa đủ mạnh, chưa đủ tính răn đe đối với những sai phạm. Những vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản vừa qua bị xử lý về pháp luật, cơ quan có thẩm quyền đã kết luận nguyên nhân là do buông lỏng công tác thanh tra, kiểm tra. Do vậy, việc đặt ra vấn đề thanh tra, kiểm tra có một điều riêng trong dự thảo luật là rất cần thiết”, ông Học nói. Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (đoàn TPHCM) bày tỏ đồng tình với việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời quy định xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất bản và kết nối, chia sẻ dữ liệu. Theo bà Trang, xuất bản là lĩnh vực có tác động lớn về tư tưởng; các sản phẩm có nội dung ảnh hưởng tới chính trị, lịch sử, tư tưởng… cần được kiểm soát chặt chẽ trước khi xuất bản. Bà Trang đề xuất bổ sung quy định theo hướng kiểm tra, giám sát hoạt động xuất bản trên cơ sở mức độ rủi ro, mức độ tuân thủ pháp luật, ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu; ưu tiên nguồn lực kiểm tra đối với hoạt động, nội dung có nguy cơ cao. Đồng thời, đề nghị gắn nguyên tắc này với quy định về lưu chiểu điện tử và truy xuất dữ liệu, để mỗi xuất bản phẩm điện tử có khả năng định danh, truy xuất nguồn gốc, xác định chủ thể chịu trách nhiệm và đối chiếu với nội dung đã lưu chiểu. “Giảm tiền kiểm không có nghĩa là giảm quản lý mà là chuyển từ kiểm soát trước sang phát hiện nhanh, truy xuất đúng và xử lý kịp thời”, đại biểu Quốc hội đoàn TPHCM nói. KIỂM SOÁT CHẶT CHẼ VỚI CÁC NHÓM NỘI DUNG PHỨC TẠP, NHẠY CẢM Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trao đổi về sự cần thiết phải tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng và hạn chế tối đa các sai sót. Từ thực tế công tác xuất bản thời gian vừa qua cũng như tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật đã kế thừa quy định tại khoản 1 Điều 28 của Luật Xuất bản 2012 về việc phải nộp xuất bản phẩm lưu chiểu cho cơ quan quản lý nhà nước chậm nhất 10 ngày trước khi phát hành. Đồng thời, bổ sung quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ với các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... và giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo cũng bổ sung quy định hình thành ba vòng kiểm soát chặt chẽ. Nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan chủ quản xem xét phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan quản lý Nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành. Về một số ý kiến liên quan đến cụ thể hoá thời hạn, danh mục, tiêu chí, thẩm quyền liên quan ba vòng kiểm soát, bà Thanh cho biết, sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện trong thời gian tới; đồng thời nghiên cứu về công tác kiểm tra, giám sát như đề xuất của đại biểu. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG - NHƯ Ý Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản đã bổ sung quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ với các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... Sáng 9/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc và New Zealand từ ngày 9-14/8, theo lời mời của Toàn quyền Úc Sam Mostyn và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro. Kiểm soát chặt nội dung viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường thăm Úc và New Zealand Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phạm Duy Trang ẢNH: NHƯ Ý Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lên đường thăm cấp Nhà nước tới Úc và New Zealand ẢNH: TTXVN Về các quy định hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, xuyên biên giới và bảo vệ quyền tác giả, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo luật theo hướng bảo đảm mục tiêu ngăn chặn việc tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm. Dự thảo cũng bổ sung quy định các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm, thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng; quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, các quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo…

4 KINH TẾ n Thứ Hai n Ngày 10/8/2026 HỖN LOẠN TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN GIÁ CẢ Trò chuyện với phóng viên báo Tiền Phong, nhiều người kinh doanh trang sức và chuyên gia đá quý nói rằng, sự hỗn loạn của thị trường kim cương không chỉ nằm ở giá bán ra mà đã bắt đầu ngay từ chính nguồn gốc của từng viên đá. Ông P. (ngụ TPHCM) từng có khoảng 6 tháng kinh doanh kim cương vào năm 2019 cho biết, ngay khi bắt đầu nhập kim cương từ Trung Quốc, ông đã nhận thấy sự khác biệt lớn về giá. Dẫn chứng một viên kim cương 6 ly 8, nước D, có nơi chào 190 triệu đồng, có nơi chào chỉ 90 triệu đồng, nơi khác lại báo 120 triệu đồng. “Họ biết tôi mua về bán nhưng còn báo giá như vậy nên tôi thấy rằng giá mặt hàng này thực sự hỗn loạn. Mua trực tiếp còn như thế, hàng đến tay người tiêu dùng không biết còn thế nào”, ông P. nói. Sự chênh lệch ngay khâu đầu mối khiến người kinh doanh cũng phải chóng mặt, đồng thời đẩy người tiêu dùng vào thế bất lợi. Khi không có một mặt bằng giá chung rõ ràng, người mua khó biết số tiền mình bỏ ra có tương xứng với giá trị thực của kim cương. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, nhận định, trong suốt 25 năm qua, thị trường kim cương đã luôn tồn tại tình trạng lập lờ về nguồn gốc. Hiện tượng đánh tráo khái niệm, làm mập mờ các thông số giữa kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo, hoặc lợi dụng những chứng thư kiểm định kém uy tín để nâng khống giá trị viên đá diễn ra phổ biến mà người mua không hề hay biết. Theo TS Thuận, kim cương lâu nay bị thao túng giá trị thật do thiếu minh bạch trong tiêu chuẩn định giá 4C (giác cắt, màu sắc, độ tinh khiết và trọng lượng) tại các cơ sở nhỏ lẻ. “Giá bị thổi phồng khiến người tiêu dùng có thể lầm tưởng kim cương là tài sản tích trữ an toàn như vàng. Nhưng thực tế, đây là mặt hàng trang sức có biên độ rủi ro thanh khoản rất lớn như chúng ta đã thấy trong tháng qua tại TPHCM” - ông Thuận nói. Những người am hiểu ngành kim cương cũng chỉ ra một nghịch lý tồn tại nhiều năm qua tại Việt Nam. Đó là các sản phẩm có cùng kích cỡ, màu sắc, độ tinh khiết và cùng sở hữu giấy chứng nhận quốc tế nhưng giá bán giữa các cửa hàng lại chênh lệch nhau cả chục %, thậm chí có nơi chào bán thấp hơn giá thị trường từ 30-40%. ĐƯỜNG ĐI CỦA KIM CƯƠNG LẬU TS Phạm Viết Thuận cũng chỉ ra, sự chênh lệch giá trên thị trường còn xuất phát từ đường đi của những viên đá quý. Theo đó, kim cương vào Việt Nam qua hai con đường: nhập khẩu chính ngạch và nhập lậu qua đường xách tay hoặc các đường dây tội phạm xuyên quốc gia. Nếu hàng chính ngạch do các doanh nghiệp lớn thực hiện qua cửa khẩu hải quan, khai báo, đóng thuế đầy đủ và đi kèm chứng thư giám định quốc tế uy tín như GIA, thì kim cương nhập lậu lại được giấu trong hành lý xách tay, vận chuyển tinh vi qua đường hàng không, bưu chính quốc tế nhằm né thuế để có giá thành rẻ. Đáng chú ý, quy trình Kimberley quốc tế hiện nay chủ yếu kiểm soát kim cương thô, trong khi kim cương đã mài và đánh bóng gần như nằm ngoài cơ chế này, tạo ra một khoảng trống lớn cho hàng lậu trà trộn. Bên cạnh đó là những kẽ hở nghiêm trọng trong việc quản lý hóa đơn và chứng thư. Nhiều tiệm kim cương có thể dùng hóa đơn của một vài viên nhập khẩu chính ngạch để quay vòng, che chắn cho số lượng lớn kim cương trôi nổi hoặc nhập lậu. Đằng sau vẻ hào nhoáng của những viên đá lấp lánh là một thị trường nhiều khoảng trống về nguồn gốc, kiểm định, định giá và khả năng thanh khoản. Từ chiêu trò thổi giá, phù phép giấy kiểm định đến những đường dây buôn lậu xách tay xé rào thị trường…, đường đi phức tạp của kim cương đang đẩy người tiêu dùng vào một ma trận đầy rủi ro. Sập bẫy ma trận kim cương “TRÙM MỀN” Hơn một tháng qua, không khí ảm đạm vẫn bao trùm khắp các “thủ phủ” kinh doanh vàng bạc, trang sức lớn ở TPHCM. Tại chợ An Đông và Trung tâm thương mại An Đông Plaza (phường An Đông), nhiều ki-ốt cửa cuốn đóng kín, không ít quầy hàng “trùm mền”, ngưng giao dịch mà không thông báo thời điểm mở lại. Thậm chí, một số khu vực còn bố trí bảo vệ hoặc nhân viên túc trực, hạn chế việc quay phim, chụp ảnh. Dọc các tuyến phố chuyên doanh vàng bạc như Nhiêu Tâm, Nghĩa Thục, Bùi Hữu Nghĩa, khu vực chợ Bến Thành, đường Lê Thánh Tôn, các tuyến đường sầm uất như An Dương Vương, Trần Hưng Đạo, Võ Văn Tần…, đâu đâu cũng thấy những cửa hàng vàng, kim cương “cửa đóng then cài”. Làn sóng này diễn ra sau khi cơ quan công an khởi tố chủ các thương hiệu kinh doanh vàng, kim cương có tiếng tại TPHCM như Kim Lý, Ngọc Châu Âu và Ngọc Tâm trong vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. Từ đây, nhiều tiệm kim cương thông báo tạm ngưng hoạt động với những lý do như sửa chữa, nâng cấp hệ thống, xử lý công việc nội bộ… Tuy nhiên, thực tế ghi nhận cho thấy các thông báo hẹn ngày trở lại chỉ là kế hoãn binh. Luxury Gold & Diamond trên đường Nguyễn Văn Cừ (phường Cầu Ông Lãnh) thông báo tạm ngưng hoạt động kinh doanh từ ngày 5/8 đến khi có thông báo mới. Trước đó, cửa hàng từng thông báo tạm ngưng hoạt động trong 10 ngày, từ ngày 23/7 đến hết ngày 1/8. Tiệm Ngọc Châu Âu (NCA Luxury Jewelry) trên đường Trần Hưng Đạo dán biển giải quyết công việc từ ngày 25/7 nhưng vẫn đóng cửa; hay tiệm Kim Châu dán thông báo hứa hẹn mở cửa từ ngày 30/7 nhưng Khách hàng đến bán kim cương tại PNJ nhưng được hẹn thanh toán sau 120 ngày ẢNH: U.P Sau vụ phanh phui đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, thị trường trang sức kim cương TPHCM rơi vào cuộc khủng hoảng chưa từng thấy. Hàng loạt tiệm vàng, kim cương đóng cửa, tạm ngưng giao dịch; trong khi nhiều doanh nghiệp đối mặt áp lực thanh khoản khi khách hàng đồng loạt mang kim cương đến bán lại. Từ đầu tháng 7 đến nay, TPHCM có hơn 30 tiệm vàng, kim cương đóng cửa ẢNH: U.P Giá kim cương vốn được hình thành dựa trên giá giao dịch quốc tế tại các trung tâm lớn như Antwerp (Bỉ), Mumbai (Ấn Độ), Dubai (UAE), Hong Kong (Trung Quốc) hay New York (Mỹ). Các doanh nghiệp phân phối chính hãng đều nhập hàng theo mặt bằng chung này, do đó dư địa để giảm giá sâu là gần như không có, nếu đó là hàng chính ngạch. Hơn 30 tiệm vàng, kim cương ở TPHCM đóng cửa

5 n Thứ Hai n Ngày 10/8/2026 KINH TẾ “Giấy kiểm định quốc tế như GIA dù mô tả chi tiết đặc tính viên đá nhưng lại không đi kèm tên chủ sở hữu hay tờ khai hải quan tương ứng, dẫn đến nguy cơ một chứng thư hợp pháp được dùng để hợp thức hóa cho một viên đá lậu có thông số tương đương. Hiện, Việt Nam cũng chưa có quy định bắt buộc khắc laser mã định danh hay quản lý mã vạch nội bộ gắn liền với tờ khai hải quan cho từng viên kim cương bán lẻ” - TS Thuận nói. Những kẽ hở quản lý này đã tiếp tay cho hàng loạt thủ đoạn gian lận tinh vi. Kim cương giá trị cao bị xé nhỏ, cất giấu qua cửa khẩu, thậm chí có nguy cơ móc nối với đơn vị giám định để “làm sạch” nguồn gốc. Thực tế từ các vụ án buôn lậu gần đây cho thấy, các đối tượng đã thông qua mạng xã hội để đặt mua kim cương từ Ấn Độ, vận chuyển trái phép về Việt Nam, thuê chính nhân viên người Ấn Độ mang hàng đến trực tiếp các cửa hàng vàng bạc chào bán với giá rẻ hơn 1/3 so với thị trường. Nhóm khách hàng được hướng đến là các hộ kinh doanh hoặc công ty vàng bạc mới thành lập đang cần mở rộng nguồn hàng. Với mức giá hấp dẫn, kim cương lậu dễ dàng xâm nhập hệ thống bán lẻ. Một thủ đoạn nguy hiểm khác cũng được ghi nhận là mài bỏ mã số cũ trên cạnh viên kim cương, sau đó khắc mã số mới nhằm xóa sạch dấu vết nguồn gốc. KHOẢNG TRỐNG QUẢN LÝ Những giao dịch trên mạng xã hội, livestream cũng tạo thêm một khoảng trống quản lý. Người bán có thể yêu cầu khách chuyển khoản vào tài khoản cá nhân hoặc thanh toán tiền mặt để che giấu doanh thu thực tế. Hơn nữa, kim cương chưa thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư, khiến cơ quan chức năng thiếu chế tài kiểm soát nguồn vốn và điều kiện kinh doanh. Bên cạnh đó, sự quản lý còn chồng chéo, thiếu sự liên thông chặt chẽ giữa Hải quan, Thuế, Quản lý thị trường và Ngân hàng Nhà nước trong việc kiểm soát dòng ngoại tệ và hiện vật xa xỉ. “Từ đó, hoạt động kinh doanh kim cương tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách lớn do thiếu khung pháp lý chuyên ngành” - TS Thuận nói. Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, cú sốc từ vụ án buôn lậu kim cương quy mô lớn vừa qua không đơn thuần là một sự việc vi phạm pháp luật thương mại thông thường, mà là một cơn địa chấn phơi bày những lỗ hổng trong cơ chế quản trị dòng chảy tài sản cao cấp. Tác động nhìn thấy rõ nhất hiện nay là sự đóng băng về tâm lý. Thị trường kim cương vốn được xây dựng trên nền tảng niềm tin vào nguồn gốc, chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm. Khi những yếu tố đó bị đặt dấu hỏi, cả người mua lẫn doanh nghiệp đều có xu hướng thận trọng hơn trong giao dịch. Ông Dũng cũng cho rằng, các nguồn hàng giá rẻ, không rõ xuất xứ dần bị loại khỏi thị trường sẽ tạo ra khoảng trống nhất định về nguồn cung trong ngắn hạn. Tuy nhiên, quá trình này cũng mở ra một đợt sàng lọc mạnh mẽ, buộc các doanh nghiệp phải chuẩn hóa hoạt động nếu muốn tiếp tục tồn tại. UYÊN PHƯƠNG vẫn “án binh bất động”. Tiệm kim cương Ngọc Tâm treo biển tạm ngưng hai tuần nhưng để trống phần ghi ngày tháng bắt đầu và kết thúc, khiến khách hàng từng mua hàng tại đây đứng ngồi không yên. Trong khi đó, tiệm Thực Lan Diamond trên đường Nguyễn Thị Minh Khai dù treo biển “sẽ trở lại trong thời gian gần nhất”, nhưng người dân sống bên cạnh cho biết chủ tiệm đã âm thầm dọn dẹp, chuyển hết đồ đạc đi từ lâu. Không chỉ đóng cửa, một số cửa hàng còn đối mặt áp lực thanh khoản. Công ty TNHH Trang sức Kim cương PJA trên đường Võ Văn Tần thông báo ngừng kinh doanh để tiến hành phá sản, giải thể. Theo PJA, cuộc khủng hoảng ngành kim cương kéo theo lượng khách đến bán lại sản phẩm tăng cao đột biến mỗi ngày, gây tắc nghẽn dòng tiền nghiêm trọng và vượt tầm kiểm soát. Tiệm Cao Hùng Diamond (đường Trần Phú) cũng ra thông báo tạm ngưng thu đổi 2 tuần do lượng khách hàng kéo đến quá đông, yêu cầu giải quyết ngay lập tức khiến hệ thống quá tải. NGƯỜI TIÊU DÙNG CHỊU THIỆT Trước tình trạng hỗn loạn của thị trường, người chịu ảnh hưởng trực tiếp là những khách hàng đã mua kim cương trước đó. Khi mang sản phẩm đến bán hoặc bảo hành, khách phải ngậm ngùi ra về vì những cánh cửa khóa chặt, hoàn toàn không liên lạc được với chủ cơ sở. Trao đổi về hiện tượng này, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TPHCM, cho biết, khảo sát sơ bộ của Hội cho thấy từ đầu tháng 7 đến nay đã có hơn 30 doanh nghiệp kinh doanh vàng, kim cương, đá quý trên địa bàn tạm ngưng hoạt động. Ông Dưng nhấn mạnh con số thực tế có thể còn cao hơn do nhiều cửa hàng nằm ngoài danh sách hội viên nên chưa thể thống kê đầy đủ. Theo ông Dưng, có hai nguyên nhân chủ yếu khiến hàng loạt tiệm vàng, kim cương đóng cửa. Đó là một số đơn vị bị điều tra do liên quan trực tiếp đến vụ án buôn lậu kim cương; và số còn lại sụp đổ vì áp lực thanh khoản quá lớn. Đặc thù của mặt hàng kim cương từ trước đến nay là "mua đâu bán đó". Mỗi doanh nghiệp có chính sách thu đổi riêng, gắn với giấy bảo đảm do chính doanh nghiệp phát hành. Bình thường, mỗi tháng cửa tiệm chỉ bán được vài viên kim cương, lợi nhuận không quá cao. Khi sự cố xảy ra, hàng loạt khách hàng đồng loạt mang sản phẩm đến đòi doanh nghiệp mua lại, tạo sức ép dòng tiền mà nhiều nơi không đủ nguồn lực dự phòng để đáp ứng. “Nếu khách hàng mang kim cương đi bán ở cửa hàng khác, họ phải chấp nhận mức chiết khấu cực kỳ nặng nề, có trường hợp lỗ tới 60% giá trị ban đầu” - ông Dưng nói. Dưới góc độ cơ quan quản lý, bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 2, cho biết, các vụ việc vi phạm pháp luật đang được cơ quan tố tụng xác minh, xử lý nghiêm. Bà Liên khuyến cáo người dân cần tiếp cận thông tin chính thống, không nên đánh đồng sai phạm của một vài cá nhân, tổ chức với toàn bộ thị trường. Đồng thời cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định mua hoặc bán vàng, kim cương. Khi giao dịch, người dân nhất thiết phải chọn các cơ sở kinh doanh hợp pháp, yêu cầu xuất hóa đơn, chứng từ đầy đủ, giữ phiếu bảo hành, chứng thư kiểm định và tìm hiểu rõ chính sách thu mua lại. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần phản ánh ngay cho lực lượng quản lý thị trường hoặc cơ quan công an. UYÊN PHƯƠNG Theo nhiều chuyên gia, về mặt pháp lý, việc người dân muốn đòi lại quyền lợi thông qua con đường tố tụng có thể gặp nhiều khó khăn. Việc mua bán kim cương xưa nay chủ yếu dựa trên thỏa thuận dân sự tự nguyện. Doanh nghiệp không ký hợp đồng kinh tế mà chỉ giao giấy bảo đảm thể hiện thông số, giá trị và cam kết thu đổi. Nếu muốn khởi kiện, người mua phải chứng minh được doanh nghiệp có hành vi lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản. Nếu doanh nghiệp chỉ gặp khó khăn tài chính, mất khả năng thanh khoản dẫn đến không thể thực hiện cam kết thu mua lại, việc xử lý bằng pháp luật có thể rơi vào bế tắc. CHUYỆN HÔM NAY Câu chuyện hơn 28.000 viên kim cương bị đưa trái phép vào Việt Nam vừa được cơ quan chức năng làm rõ khiến người ta phải nhìn lại ánh hào quang của loại đá quý được xem là biểu tượng của sự vĩnh cửu. Theo kết quả điều tra ban đầu, kim cương được thu mua từ nước ngoài, đưa trái phép về Việt Nam, có trường hợp bị xóa dấu nhận dạng, kiểm định lại trước khi phân phối ra thị trường. Đằng sau những viên đá nhỏ bé ấy là một dòng chảy tiền bạc không hề nhỏ. Kim cương có một đặc tính rất đặc biệt: giá trị lớn nhưng thể tích nhỏ. Một khối tài sản hàng tỷ đồng có thể nằm gọn trong túi áo. Chính điều đó khiến kim cương từ lâu trở thành loại hàng hóa có nguy cơ bị lợi dụng trong buôn lậu, giao dịch ngầm hoặc hợp thức hóa những dòng tiền khó kiểm soát. Nhưng câu chuyện đáng suy ngẫm hơn không chỉ nằm ở đường đi của kim cương lậu. Nó còn nằm ở nhu cầu phía cuối con đường ấy. Trong một bộ phận xã hội hiện nay, trang sức đắt tiền, đồng hồ hàng hiệu, túi xách xa xỉ, siêu xe hay kim cương ngày càng được sử dụng như những “tấm danh thiếp” để chứng minh vị thế. Mạng xã hội càng làm cho cuộc trình diễn ấy trở nên mạnh mẽ hơn. Một chiếc nhẫn không còn đơn thuần là món trang sức, nó có thể trở thành đạo cụ của một bức ảnh. Một chiếc đồng hồ không chỉ dùng xem giờ mà trở thành cách người ta phát tín hiệu về sự thành đạt. Sở hữu cái đẹp hay tận hưởng thành quả lao động không có gì đáng phê phán. Vấn đề bắt đầu khi giá trị con người bị đánh đồng với giá trị món đồ đang đeo trên người. Khi ấy, nhu cầu sử dụng dễ chuyển thành nhu cầu phô diễn; từ phô diễn chuyển thành cuộc đua hơn thua, khoe mẽ sự giàu có. Điều đó tạo ra khoảng đất màu mỡ cho hàng nhập lậu, không rõ nguồn gốc và những tờ chứng thư có vấn đề. Đáng lo hơn, ngay cả “giấy khai sinh” của viên kim cương cũng không phải lúc nào đáng tin tuyệt đối. Tình trạng khắc mã chứng thư giả hoặc nhái mã quốc tế lên đá; một số viên đá được làm cho có thông số gần giống chứng thư thật khiến người mua tra cứu vẫn dễ nhầm tưởng... cho thấy những khoảng trống về chuẩn kỹ thuật và hậu kiểm đối với hoạt động giám định đá quý tại Việt Nam. Điều đó tạo ra một nghịch lý, người mua bỏ ra hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng cho một món trang sức nhưng đôi khi thứ họ thực sự mua lại là niềm tin vào người bán và một tờ giấy. Những vụ việc liên quan hàng giả, hàng nhập lậu và các dòng tiền mờ trong phân khúc xa xỉ cho thấy vẻ hào nhoáng bên ngoài không đồng nghĩa với một thị trường minh bạch bên trong. Nhưng pháp luật chỉ xử lý được phần ngọn. Phần gốc nằm trong lựa chọn của mỗi người. Một xã hội khỏe mạnh không thể đo sự thành công bằng kích thước viên kim cương trên tay, chiếc xe trước cửa hay logo trên chiếc túi. Giá trị bền vững vẫn phải đến từ tri thức, năng lực lao động, nhân cách và những gì một con người tạo ra cho cộng đồng. Kim cương có thể rất sáng. Nhưng nếu ánh sáng ấy phải đi qua những con đường lậu, những giấy tờ nhập nhèm và tâm lý khoe mẽ bằng mọi giá, thì thứ cần được soi lại không chỉ là viên đá, mà còn là cách chúng ta đang định nghĩa về sự giàu có và giá trị của một con người. NG.L Kim cương và hư danh TIẾP THEO TRANG 1 Kiểm định kim cương tại SJC ẢNH: U.P Nhiều tiệm vàng, kim cương “trùm mền” ở chợ An Đông ẢNH: U.P

6 KHOA GIÁO n Thứ Hai n Ngày 10/8/2026 LỖI TRONG QUY TRÌNH TỔ CHỨC THI Tại buổi họp báo ngày 5/8 về phương án xử lí thí sinh tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang trong kì thi tốt nghiệp THPT vừa qua, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, Trưởng Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia đã trả lời câu hỏi trách nhiệm của Bộ này trong vụ việc sai phạm nghiêm trọng thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ ở Tuyên Quang mà một số tỉnh, thành khác. Theo ông Thưởng, trách nhiệm chính để xảy ra gian lận thi là của địa phương. Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT cũng tiếp thu ý kiến của dư luận và các chuyên gia để tăng cường trách nhiệm của mình trong công tác quản trị kì thi và quản trị rủi ro. Theo phân cấp quản lí và các quy định pháp luật về giáo dục hiện hành, trách nhiệm của Bộ GD&ĐT được xem xét trên các khía cạnh cụ thể như: Mô hình thi tốt nghiệp THPT giao quyền chủ động rất lớn cho các địa phương trong công tác tổ chức, coi thi và chấm thi, Bộ GD&ĐT giữ vai trò chỉ đạo chung, ra đề thi và quản lí hệ thống dữ liệu. TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH FPT cho rằng, việc xây dựng quy trình thi của Bộ GD&ĐT có lỗ hổng trong cơ chế giám sát chéo. Việc Bộ ban hành quy định giám thị phòng thi đều là người địa phương, tạo cơ sở tiêu cực vì quyền lợi địa phương, trong khi ở trong phòng thi lại không có camera giám sát. Ông Tùng thông tin, trong các năm 2017 - 2019, Bộ GD&ĐT quy định: Mỗi phòng thi có hai cán bộ coi thi, gồm giáo viên trường phổ thông hoặc trường THCS trên địa bàn tỉnh; giảng viên, chuyên viên các phòng, ban và tương đương của trường ĐH, CĐ phối hợp. Từ năm 2020 đến nay, sửa lại: Cán bộ coi thi là giáo viên trường phổ thông hoặc trường THCS trên địa bàn tỉnh; mỗi phòng thi bảo đảm bố trí hai cán bộ coi thi ở hai trường phổ thông khác nhau. Theo quy định này, giám thị trong phòng thi hoàn toàn là người tại địa phương nhưng vẫn thiếu các cơ chế kiểm soát chéo hữu hiệu (như hoán đổi cán bộ chấm thi/ coi thi giữa các tỉnh hoặc tăng cường giám sát độc lập) tạo điều kiện cho sự móc nối, khép kín sai phạm ở cấp cơ sở. Một trong những chức năng cốt lõi của Bộ GD&ĐT trong kì thi tốt nghiệp THPT là công tác thanh tra, giám sát nhằm đảm bảo tính nghiêm minh trên toàn quốc. Thực tế Bộ GD&ĐT luôn cử các đoàn kiểm tra đến các điểm thi. Tuy nhiên, sai phạm quy mô lớn xảy ra tại một điểm thi như Trường THPT Chuyên Tuyên Quang nhưng lực lượng kiểm tra tại chỗ không phát hiện hoặc ngăn chặn kịp thời đã thể hiện sự bị động hoặc hình thức trong công tác giám sát thực địa. LỖ HỔNG GIÁM SÁT CHÉO Theo tìm hiểu của phóng viên báo Tiền Phong, tại Văn bản số 195 của UBND tỉnh Tuyên Quang về kế hoạch tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT năm Những sai phạm trong kì thi tốt nghiệp THPT vừa qua dù ở bất cứ khâu nào, không thể không có lỗ hổng từ quy trình. Trách nhiệm này thuộc về Bộ GD&ĐT khi xây dựng đã không lường hết được những kẽ hở có thể trục lợi. Đâu là trách nhiệm của Bộ Trong đó, nhiều cơ sở giáo dục quy mô nhỏ, nguồn lực phân tán, đầu mối quản lý hành chính chưa hợp lý, quỹ đất nhỏ, chưa tập trung, khó đáp ứng được yêu cầu phát triển thời kỳ mới. Việc sắp xếp tinh gọn các cơ sở giáo dục là một chiến lược tái tổ chức không gian giáo dục, tối ưu hóa nguồn nhân lực và cơ sở vật chất, quy hoạch lại trường lớp theo quy mô dân số và phân bố dân cư. Theo kế hoạch, TP Hải Phòng dự kiến sẽ sắp xếp giảm 544/1.324 trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở công lập (giảm 41,1%). Việc sắp xếp dựa theo nguyên tắc phải phù hợp chính quyền 2 cấp, quy hoạch, dân số; nâng chất lượng, hiệu quả đầu tư, quản trị; không sắp xếp chỉ để giảm đầu mối. Không sáp nhập mầm non - phổ thông, phổ thông - giáo dục thường xuyên, chuyên biệt - đại trà. Thành phố ưu tiên cơ sở cùng cấp, gần nhau và cùng địa bàn cấp xã. Bảo đảm quyền học tập, không tăng rào cản địa lý, chi phí. Mỗi xã tối thiểu 1 trường mầm non, 1 trường phổ thông, không để học sinh khó khăn không được đến trường. Bên cạnh đó, việc sắp xếp phải đảm bảo tinh gọn đầu mối, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất, nguồn lực. Đẩy mạnh chuyển đổi số, phân cấp gắn trách nhiệm giải trình. Thành phố cơ bản giữ nguyên phân hiệu, điểm trường, học sinh đang học ở đâu vẫn học ở đó. Xem xét khoảng cách, bán kính phục vụ, cơ sở vật chất và thuận lợi quản lý. Không sắp xếp trường dự kiến xây dựng trường trọng điểm chất lượng cao, trường đang xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa, trường liên cấp phải xem xét thận trọng, trừ các đặc khu. Kế hoạch đề ra mục tiêu, trường mới sau sáp nhập gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường có quy mô tiệm cận, đạt hoặc vượt. Cụ thể, trường mầm non khoảng 30 lớp, trường tiểu học khoảng 40 lớp, trường THCS khoảng 45 lớp, trường phổ thông 2 cấp khoảng 50 lớp. Việc sắp xếp phải hướng tới tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên; nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường và chất lượng giáo dục. Đối với 82 trường THPT công lập, không giảm đầu mối, tăng cường đầu tư, mở rộng quy mô, xây dựng bổ sung trường THPT công lập, từng bước giảm áp lực tuyển sinh lớp 10. KHÔNG LÀM XÁO TRỘN VIỆC HỌC Ông Nguyễn Minh Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng cho biết, việc sắp xếp cơ sở giáo dục dựa trên 3 yêu cầu cốt lõi. Đó là, giảm đầu mối quản lý nhưng không giảm điểm học thuận lợi. Sắp xếp tổ chức nhưng không làm xáo trộn việc học, tinh gọn bộ máy nhưng phải nâng cao chất lượng và trách nhiệm phục vụ. Không lấy số lượng trường giảm làm thước đo duy nhất, thước đo cuối cùng là quyền học tập của học sinh và chất lượng giáo dục, hiệu quả sử dụng nguồn lực. Mỗi địa phương là một đơn vị hành động, mỗi người đứng đầu là một đầu mối chịu trách nhiệm, mọi khó khăn phải có địa chỉ xử lý và thời hạn giải quyết. Ông Nguyễn Minh Hùng yêu cầu, UBND cấp xã xây dựng, ban hành đề án sắp xếp theo mẫu chung, tên trường mới ưu tiên theo hướng lấy tên trường chính. Ban hành quyết định đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và nhân sự hỗ trợ theo phân cấp, tiêu chuẩn, quy trình. Tổ chức hội nghị thông tin phương án đến cán bộ, giáo viên và tiếp tục rà soát, bố trí đội ngũ. Hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 20/8, bảo đảm hoạt động nhà trường ổn định, không ảnh hưởng khai giảng năm học 2026 - 2027. Sở GD&ĐT chủ trì, hướng dẫn các xã xây dựng lộ trình tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý. Triển khai phần mềm quản trị dùng chung, học bạ số, sổ điểm điện tử, hệ thống camera giám sát... NGUYỄN HOÀN Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026 (ảnh minh họa) ẢNH: VĂN MẠNH TP Hải Phòng vừa triển khai kế hoạch sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở. Hiện nay, sau hợp nhất, Hải Phòng có 1.324 trường khối mầm non, tiểu học, trung học cơ sở công lập. Từ vụ việc tại Tuyên Quang, trách nhiệm lớn nhất của Bộ GD&ĐT trong tương lai là phải nhanh chóng rà soát và tái cấu trúc quy trình tổ chức thi. Hải Phòng giảm 544 cơ sở giáo dục công lập GIAN LẬN THI CỬ TRONG KÌ THI TỐT NGHIỆP THPT: Việc sắp xếp cơ sở giáo dục tại Hải Phòng phải hoàn thành trước khai giảng năm học mới 2026 -2027

Made with FlippingBook

RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==