Tìm "cửa sáng" sau khi biết điểm thi lớp 10

Thay vì đợi "nước đến chân mới nhảy", ngay khi có điểm thi lớp 10, gia đình bà Tuyết Hồng (phường Sài Gòn, TP HCM) đã chủ động đưa con đi tham quan, tìm hiểu các chương trình học nghề trên địa bàn thành phố.

Chọn học nghề để an toàn

"Tôi không áp lực thi cử cho con, cũng không bắt ép con phải đậu nguyện vọng vào lớp 10 công lập. Tuy nhiên, khi mức điểm thi không còn an toàn, bậc làm cha mẹ phải giúp con có thêm nhiều hướng đi mới chứ không thể để việc học của con bị dang dở" - bà Hồng chia sẻ.

Tương tự, ông Minh Tuấn (xã Đông Thạnh) cho biết đã nộp hồ sơ xét tuyển hệ 9+ (hệ đào tạo dành cho học sinh tốt nghiệp THCS) cho con trai vào một trường cao đẳng gần nhà. Xuất thân trong gia đình có truyền thống làm nghề kỹ thuật và cơ khí, vì vậy con trai ông Tuấn cũng mong muốn rẽ hướng học nghề từ sớm.

Theo ông Tuấn, nếu trúng tuyển vào THPT công lập thì quá tốt, ngược lại nếu trượt hết 3 nguyện vọng cũng không sao. Điều quan trọng nhất là gia đình đồng hành và giúp con xác định được nghề nghiệp trong tương lai.

Trao đổi với phóng viên ngày 21-6, TS Hoàng Văn Viết, Trưởng Phòng Quản lý Đào tạo - Hợp tác Quốc tế, Trường CĐ Lý Tự Trọng TP HCM, cho biết năm nay nhà trường dành khoảng 2.000 chỉ tiêu cho hệ trung cấp 9+. Đến thời điểm hiện tại, trường đã nhận được hơn 200 hồ sơ.

"So với năm ngoái, lượng hồ sơ năm nay có vẻ "chậm nhịp". Tuy nhiên, ngay sau khi có điểm chuẩn vào THPT công lập, số lượng hồ sơ xét tuyển vào trường nghề sẽ tăng hơn. Đặc biệt, ở một số ngành "hot", chỉ tiêu sẽ hết sớm" - TS Viết cho biết.

Theo TS Viết, học sinh học trung cấp hoàn toàn có thể liên thông lên cao đẳng, đại học. Đây là hướng đi vừa tiết kiệm chi phí học tập, thời gian, vừa giúp học sinh có thể trau dồi kinh nghiệm, bước ra thị trường lao động sớm.

Cha mẹ nên chủ động tìm hiểu các hướng đi sau THCS để con em có lựa chọn phù hợp. Trong ảnh: Học sinh cùng phụ huynh trong kỳ thi lớp 10 tại TP HCM. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Học tập mô hình của Hàn Quốc

Trong chuyến công tác mới đây, TS Phan Thị Lê Thu, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Viễn Đông, đã có dịp khảo sát thực tế mô hình trung học nghề tại tỉnh Gyeongsangbuk-do, Hàn Quốc.

Theo TS Thu, học sinh sau khi tốt nghiệp THCS tại Hàn Quốc có thể lựa chọn học các trường trung học nghề với lộ trình kéo dài 3 năm. Trong thời gian đó, các em vừa học đầy đủ chương trình văn hóa THPT, vừa được đào tạo nghề theo chuyên ngành đã lựa chọn như: công nghệ thông tin, truyền thông số, thương mại quốc tế, điều dưỡng, cơ khí, điện tử, du lịch, tài chính, chăm sóc sắc đẹp, trí tuệ nhân tạo...

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy phân luồng không phải là "rẽ ngang" mà là "rẽ đúng hướng". Khi học sinh được tiếp cận nghề nghiệp sớm, các em có động lực học tập tốt hơn, giảm tình trạng học lệch, học đối phó và tăng khả năng có việc làm sau tốt nghiệp.

"Đây cũng là giải pháp hiệu quả để giải quyết bài toán thiếu hụt lao động kỹ thuật trình độ trung cấp, cao đẳng mà Việt Nam đang đối mặt hiện nay" - TS Thu khẳng định.

Theo TS Thu, mô hình trung học nghề của Hàn Quốc và mô hình 9+ mà Trường CĐ Viễn Đông có nhiều điểm tương đồng. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cấu trúc chương trình văn hóa, nghề và hệ thống văn bằng sau khi tốt nghiệp.

Tại Hàn Quốc, học sinh trung học nghề học đầy đủ chương trình THPT chính quy tích hợp trong suốt 3 năm học. Khi tốt nghiệp, học sinh đồng thời nhận bằng THPT và chứng chỉ nghề quốc gia.

Trong khi đó, tại Việt Nam hiện nay, theo quy định của chương trình 9+, phần lớn các trường nghề chỉ giảng dạy 4 môn văn hóa theo Thông tư 15/2022/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT quy định việc giảng dạy khối lượng kiến thức văn hóa THPT trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Học sinh sau khi tốt nghiệp được trường nghề cấp giấy chứng nhận hoàn thành khối lượng kiến thức văn hóa THPT, không phải bằng tốt nghiệp THPT.

"Để tạo thêm cơ hội cho người học, Trường CĐ Viễn Đông chủ động phối hợp với đơn vị giáo dục thường xuyên tổ chức dạy chương trình văn hóa 7 môn theo chương trình GDTX cấp THPT. Nhờ đó, học sinh vừa học nghề vừa hoàn thành chương trình văn hóa THPT và hoàn toàn có thể tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển vào đại học" - TS Thu nhấn mạnh.

Chủ động những hướng đi mới

Thay vì học xong THPT rồi mới đi du học, bà Võ Thanh Hường, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường CĐ Quốc tế TP HCM, cho biết nhiều học sinh đã chủ động xây dựng lộ trình du học sớm ngay sau khi tốt nghiệp THCS. Đây được xem là bước đi chiến lược giúp người học vừa tiết kiệm thời gian, vừa tối ưu hóa chi phí học tập.

Nổi bật nhất là học bổng INTENSE. Đây là học bổng miễn phí 100%, dành cho sinh viên học tập tại Trường CĐ Quốc tế TP HCM, có mong muốn liên thông lên ĐH quốc tế cho tất cả các ngành, đặc biệt có ngành công nghệ chất bán dẫn. Sinh viên sẽ học 2 năm tại CĐ Quốc tế TP HCM, đồng thời học tiếng Trung phồn thể để đạt chuẩn TOCFL A2 trước khi chuyển tiếp sang Đài Loan (Trung Quốc).

Đặc biệt, chính sách hỗ trợ của chương trình này vô cùng ưu đãi: sinh viên chỉ đóng 30% học phí khóa tiếng Trung tại trường CĐ, nếu đậu phỏng vấn sẽ được hoàn trả phí học đã đóng; học tại Đài Loan sinh viên được miễn phí 100% học phí, miễn phí 100% KTX và nhận khoản sinh hoạt phí hơn 22,5 triệu đồng/tháng.

Bà Hường cho biết không chỉ Đài Loan, các thị trường như Nhật Bản và Đức cũng đang thiếu nhân lực ngành điều dưỡng. Sinh viên nếu trang bị thêm tiếng Nhật hoặc tiếng Đức có thể dễ dàng tiếp cận cơ hội làm việc tại các quốc gia này với nhu cầu tuyển dụng cao.

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP HCM, thị trường lao động đang ghi nhận sự thiếu hụt nhân lực rõ rệt ở 4 nhóm ngành lớn. Trước hết là lĩnh vực công nghệ cao, điện tử - bán dẫn và chế tạo, do làn sóng các doanh nghiệp FDI ồ ạt mở nhà máy, nhu cầu tuyển dụng kỹ sư sản xuất, kỹ thuật viên CNC và nhân sự bảo trì máy đang tăng cao hơn bao giờ hết.

Bên cạnh đó, làn sóng dịch chuyển xanh cũng khiến ngành năng lượng tái tạo và xây dựng hạ tầng rơi vào tình trạng "khát" kỹ sư vận hành, thợ lắp đặt điện mặt trời và quản lý dự án.