1 hour ago
1
Chị Phạm Thị Hiền, nghệ nhân may thêu thủ công - Ảnh do nhân vật cung cấp
Có những bậc thềm không cao, nhưng đủ để một người phải dừng lại. Đôi khi, bậc thềm ấy không chỉ nằm trước một cánh cửa - mà nằm ngay trên con đường dẫn đến sự hòa nhập.
Tôi từng đứng trước nhiều "bậc thềm" như thế - không chỉ ngoài phố, mà trong cả hành trình học tập, làm việc và sống giữa cộng đồng. Là một người khuyết tật vận động, tôi hiểu cảm giác khi con đường phía trước không hẳn là không có, nhưng lại chưa thực sự dành cho mình.
Muốn kể với mọi người 1 kỷ niệm gần đây khiến tôi nhớ mãi.
Tòa nhà không thang máy và vô số bậc thềm
Tháng 1-2026, tôi được mời tham dự một hội thảo về thúc đẩy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật. Đó là một cơ hội tôi rất trân trọng.
Nhưng hội trường lại ở tầng 5 - và không có thang máy.
Tôi đã lưỡng lự. Có một khoảnh khắc, tôi nghĩ mình nên dừng lại. Nhưng rồi, tôi vẫn quyết định đi tiếp - nhờ sự hỗ trợ của mọi người.
Hôm đó, tôi phải nhờ hai người đỡ hai bên mới có thể lên được. Khi bước vào hội trường, tôi đã thực sự mệt.
Tôi ngồi đó, lắng nghe những chia sẻ rất tâm huyết về "xóa bỏ rào cản", nhưng không khỏi chạnh lòng.
Bởi ngay cả trong những không gian nói về hòa nhập, thì còn đó những "bậc thềm" cần được nhìn lại.
Và tôi nghĩ đến những người sử dụng xe lăn.
Nếu là họ, có lẽ họ đã phải dừng lại từ rất sớm - ngay từ cơ hội được tham gia.
Thiếu sự toàn vẹn nhưng chúng tôi khát khao hòa nhập biết bao
Tôi là một nghệ nhân may thêu thủ công. Công việc của tôi bắt đầu từ những mảnh vải nhỏ, những đường kim tỉ mỉ - và trở thành cách tôi kể câu chuyện của mình.
Song song đó, tôi tham gia công tác xã hội trong lĩnh vực người khuyết tật, gặp gỡ nhiều người với những hoàn cảnh và dạng tật khác nhau.
Tôi nhận ra một điều rất rõ: Người khuyết tật không thiếu ý chí, không thiếu khả năng. Chúng tôi thường thiếu một môi trường phù hợp để phát huy.
Một bậc thềm, một cầu thang, một ánh nhìn ái ngại… Những điều tưởng như rất nhỏ, lại có thể giữ một người đứng lại rất lâu, thậm chí là dừng bước, dừng mong muốn, khát vọng.
Hãy tin và mong giúp đỡ thực lòng
Anh Lê Phước Tiến, Phó trưởng Công an phường Phú Nhuận, hỗ trợ cử tri khuyết tật Lý Tấn khi đến bỏ phiếu tại khu vực bỏ phiếu số 6, phường Phú Nhuận, TP.HCM ngày 15-3 - Ảnh: HỮU HẠNH
Trong công việc của mình, tôi đã gặp nhiều người khuyết tật rất giỏi. Nhưng có người chưa từng đi xin việc, vì sợ bị từ chối. Có người đã thử, nhưng dừng lại sau vài lần không được nhìn nhận đúng.
Đôi khi, điều chúng tôi cần tưởng như vô cùng cơ bản nhưng lại hóa xa vời như một cơ hội được thử, một người nào đó tin rằng chúng tôi có thể làm được; một môi trường không khiến mình cảm thấy mình là gánh nặng.
Những điều đó giống như cách cộng đồng sẽ cùng giúp sức bỏ đi một "bậc thềm vô hình" trong cách nhìn nhận về chúng tôi
Và chúng tôi - cũng đang từng bước đi lên. Tôi hiểu cảm giác tự ti. Tôi cũng từng nghi ngại chính mình. Nhưng tôi chọn bước tiếp - từng chút một. Không phải vì con đường đã bằng phẳng, mà vì tôi tin rằng mỗi bước đi của mình cũng là một cách làm cho những "bậc thềm" phía trước thấp xuống.
Những chính sách hỗ trợ người khuyết tật ở Việt Nam đã và đang được cải thiện. Nhưng điều cần thiết hơn là sự thay đổi trong cách thực hiện, để từ "làm cho có" sang "làm để dùng được"; từ "hỗ trợ" sang "trao quyền".
Một hội trường có thang máy. Một con đường có thể đi qua. Một lớp học có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu. Một phương tiện giao thông công cộng tiếp cận. Một cơ hội việc làm công bằng.
Những điều đó không lớn - nhưng đủ để một người không phải dừng lại.
Tôi vẫn đang mỗi ngày ghép những mảnh vải nhỏ thành một bức tranh.
Và tôi nghĩ việc xóa bỏ rào cản cũng như vậy.
Bắt đầu từ việc bỏ đi một bậc thềm.
Rồi thêm một bậc thềm nữa.
Để một ngày nào đó, "hòa nhập" sẽ không còn bắt đầu bằng việc phải bước qua một trở ngại, mà là một con đường mở sẵn - cho tất cả mọi người.
PHẠM THỊ HIỀN
Nguyện vọng của 1 người khuyết tật ở miền núi
Tôi tên là Lò Văn May, sinh năm 1991, dân tộc Khơ Mú, hiện sống tại xã Bắc Lý, huyện Kỳ Sơn (cũ), tỉnh Nghệ An - một địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.
Sau một biến cố về sức khỏe, tôi bị chấn thương cột sống và liệt hoàn toàn hai chân. Từ một người có thể lao động, tự lo cuộc sống, tôi trở thành người phụ thuộc, việc đi lại và sinh hoạt hằng ngày gặp rất nhiều trở ngại. Gia đình tôi vốn đã khó khăn, nay càng thêm gánh nặng.
Ở vùng miền núi như nơi tôi sinh sống, người khuyết tật không chỉ đối mặt với khó khăn về sức khỏe, mà còn chịu nhiều rào cản lớn hơn so với vùng thuận lợi: đường sá đi lại khó khăn, dịch vụ y tế hạn chế, ít cơ hội tiếp cận thông tin, việc làm và các chương trình hỗ trợ. Nhiều khi, chúng tôi muốn cố gắng vươn lên nhưng lại thiếu điều kiện để bắt đầu.
Tuy nhiên điều tôi luôn tin tưởng là: dù đôi chân không còn khả năng vận động, nhưng đôi tay và trí óc của tôi vẫn hoàn toàn bình thường. Tôi vẫn có thể học hỏi, làm việc, đóng góp nếu có cơ hội phù hợp. Tôi không muốn trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội, mà mong được sống bằng chính khả năng của mình.
Từ thực tế của bản thân và những người khuyết tật tại địa phương, tôi xin mạnh dạn đề xuất một số giải pháp mang tính thiết thực, phù hợp với điều kiện miền núi:
Thứ nhất, phát triển đào tạo nghề từ xa phù hợp với người khuyết tật. Cần tổ chức các lớp học online hoặc kết hợp trực tiếp - trực tuyến về các kỹ năng như: sử dụng máy tính, viết bài, bán hàng online, quản lý trang mạng xã hội, chỉnh sửa video… Đây là những nghề không đòi hỏi di chuyển nhiều, phù hợp với người liệt hai chân như tôi.
Thứ hai, hỗ trợ thiết bị và hạ tầng công nghệ. Đối với người khuyết tật ở vùng sâu, một chiếc điện thoại thông minh hoặc máy tính có kết nối Internet là "cánh cửa" để tiếp cận tri thức và việc làm. Vì vậy cần có chính sách hỗ trợ thiết bị, hoặc các chương trình tặng - cho - mượn thiết bị để người khuyết tật có điều kiện làm việc tại nhà.
Thứ ba, tạo việc làm từ xa gắn với doanh nghiệp. Các cơ quan, tổ chức cần kết nối với doanh nghiệp để tạo ra các công việc online như nhập liệu, chăm sóc khách hàng, bán hàng trực tuyến… giúp người khuyết tật có thu nhập ổn định mà không phải di chuyển xa.
Thứ tư, hỗ trợ vay vốn nhỏ để phát triển kinh tế tại gia đình. Với một số vốn nhỏ, người khuyết tật có thể bán hàng tạp hóa, kinh doanh online hoặc làm các dịch vụ phù hợp tại nhà. Đây là hướng đi rất thực tế ở miền núi.
Thứ năm, tăng cường mạng lưới hỗ trợ tại cộng đồng. Cần thành lập hoặc duy trì các nhóm người khuyết tật tại xã, bản để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, đồng thời giúp chính quyền nắm bắt kịp thời nhu cầu thực tế.
Thứ sáu, cải thiện hạ tầng tiếp cận cho người khuyết tật. Các công trình công cộng như trụ sở, nhà văn hóa, trạm y tế… cần có lối đi phù hợp cho xe lăn, giúp người khuyết tật có thể tham gia các hoạt động xã hội.
Chúng tôi không cần sự thương hại, mà cần cơ hội công bằng để được làm việc và sống có ích. Khi có điều kiện phù hợp, người khuyết tật hoàn toàn có thể tự nuôi sống bản thân, giảm gánh nặng cho gia đình và đóng góp cho xã hội.
LÒ VĂN MAY
Hướng đến Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18-4, báo Tuổi Trẻ mời bạn đọc tham gia diễn đàn Xóa bỏ rào cản cho người khuyết tật
Diễn đàn mong muốn lắng nghe những câu chuyện thực tế từ người trong cuộc, bạn đọc và chuyên gia trong và ngoài nước gợi ý giải pháp về không gian công cộng, chính sách giáo dục đào tạo, cơ hội việc làm và cách sẻ chia, để người khuyết tật được yêu thương, tự tin và sống trọn vẹn.
Theo bạn, người khuyết tật cần gì để thực thi quyền sống, hòa nhập và phát triển? Những chính sách, quy định nào cần hoàn thiện để thúc đẩy người khuyết tật tiếp cận những tiện ích và cơ hội làm việc, cống hiến?
Cộng đồng cần làm gì để thể hiện sự tôn trọng, chứ không biến thành thương hại? Người khuyết tật cần làm gì để vượt qua tự ti, tuyệt vọng?
Kinh nghiệm nào của quốc tế chúng ta nên vận dụng?...
Bài viết gửi về email giaoduc@tuoitre.com.vn và tto@tuoitre.com.vn. Vui lòng để lại thông tin liên hệ để ban tổ chức tiện liên lạc. Báo Tuổi Trẻ trân trọng cảm ơn.
