Tôi như đứa con thất bại dù bố mẹ đầu tư 450 triệu đồng học đại học

Ngày đỗ đại học, bố mẹ làm 10 mâm đãi họ hàng, tôi được xem là niềm hy vọng của cả gia đình, không ngờ bốn năm sau thất nghiệp.

Cách đây 5 năm, ngày nhận được giấy báo trúng tuyển đại học ngành Quản trị Kinh doanh của một trường đại học ở Hà Nội, tôi vẫn nhớ như in khuôn mặt rạng rỡ của bố mẹ. Nhà tôi ở quê, bố làm thợ xây, mẹ bán hàng ngoài chợ. Kinh tế không dư dả nhưng bố mẹ vẫn quyết định làm tới 10 mâm cỗ để mời họ hàng, hàng xóm đến chung vui, mừng tôi đỗ đạt. Với gia đình tôi khi ấy, đỗ đại học là một sự kiện lớn, là niềm tự hào sau nhiều năm chắt chiu nuôi con ăn học.

Suốt bốn năm đại học, ngoài học phí, tiền thuê trọ, sinh hoạt phí, sách vở và các khoản chi tiêu khác, bố mẹ đã đầu tư cho tôi khoảng 450 triệu đồng. Với nhiều gia đình ở thành phố, số tiền ấy có thể không quá lớn, nhưng với gia đình tôi ở quê, đó là cả một gia tài được tích góp qua nhiều năm lao động vất vả.

Tôi còn nhớ, ngày mình học cấp ba, tôi luôn được xem là niềm hy vọng của gia đình. Họ hàng thường lấy tôi làm ví dụ để động viên con cháu trong nhà cố gắng học hành. Ngày tôi đỗ đại học, nhiều người đến chúc mừng bố mẹ và nói rằng: "Sau này ông bà chỉ việc hưởng phúc". Khi đó, không chỉ bố mẹ mà chính tôi cũng tin như vậy.

Mỗi lần gửi tiền cho tôi, hai người luôn nói: "Con cứ tập trung học, đừng lo gì cả". Chính vì thế, tôi luôn nghĩ mình phải thành công để xứng đáng với những hy sinh ấy. Thế nhưng cuộc sống sau khi tốt nghiệp lại không diễn ra như những gì tôi từng hình dung. Sau hơn một năm cầm tấm bằng tốt nghiệp trên tay, tôi vẫn chưa tìm được công việc ổn định nào.

>> Tôi vẫn kiên định bám nghề sau khi thất nghiệp

Tôi đã gửi hàng trăm bộ hồ sơ vào các vị trí nhân viên kinh doanh, nhân viên hành chính, chăm sóc khách hàng, marketing... Có nơi yêu cầu kinh nghiệm dù tuyển người mới ra trường, có nơi mức lương chỉ 5-7 triệu đồng một tháng. Có nơi tuyển dụng nhưng số lượng ứng viên cạnh tranh quá đông.

Mỗi lần nghĩ đến số tiền mà gia đình đã đầu tư cho mình suốt bốn năm đại học, tôi lại thấy áp lực đè nặng hơn. Tôi biết bố mẹ chưa bao giờ tính toán chuyện lời lỗ với con cái, nhất là khi đầu tư vào học vấn. Nhưng bản thân tôi không thể không suy nghĩ. Nhiều đêm, tôi tự hỏi: Nếu ngày đó không học đại học, số tiền ấy được dùng để mua đất hoặc đầu tư làm ăn thì cuộc sống gia đình tôi có khá hơn không?

Một năm qua, tôi làm đủ thứ việc thời vụ để trang trải cuộc sống. Có thời gian tôi đi giao hàng, có lúc làm cộng tác viên bán hàng trực tuyến, có lúc phụ việc cho một cửa hàng kinh doanh. Những công việc đó giúp tôi có thu nhập tạm thời nhưng không mang lại cảm giác ổn định hay cho tôi cơ hội phát triển nghề nghiệp đúng với những gì đã học.

Mỗi lần có người hỏi: "Học đại học xong giờ làm gì?", tôi thường lúng túng không biết trả lời ra sao. Nói mình thất nghiệp thì ngại, còn kể những công việc tạm bợ đang làm thì tôi lại thấy chạnh lòng. Thế nên, từ ngày ra trường, tôi ít về quê hơn trước. Không phải vì không nhớ nhà, mà vì tôi sợ những câu hỏi của người quen: "Xin được việc chưa?", "lương tháng bao nhiêu?"...

Thực tế, nhiều gia đình, đặc biệt ở nông thôn, vẫn xem đại học là con đường gần như duy nhất để đổi đời. Không ít cha mẹ sẵn sàng vay mượn, bán tài sản hoặc chắt bóp nhiều năm để cho con ăn học. Đổi lại, họ kỳ vọng tấm bằng đại học sẽ mang đến một công việc ổn định và mức thu nhập khá. Nhưng thị trường lao động hiện nay đã khác rất nhiều.

Số lượng sinh viên tốt nghiệp ngày càng lớn trong khi nhu cầu tuyển dụng không tăng tương ứng. Nhiều doanh nghiệp đòi hỏi kinh nghiệm thực tế, kỹ năng mềm, ngoại ngữ hoặc khả năng thích ứng cao. Trong khi đó, không ít sinh viên bước ra khỏi giảng đường với kiến thức lý thuyết là chủ yếu và mất nhiều thời gian để tìm được vị trí phù hợp.

Có những người bạn học cùng tôi hiện làm trái ngành: bán bảo hiểm, làm môi giới bất động sản, kinh doanh online hoặc trở về quê làm việc cùng gia đình. Không phải ai cũng thất bại, nhưng rõ ràng con đường từ giảng đường đến một công việc tốt không còn dễ dàng như nhiều người từng nghĩ.

Tôi hiểu những năm tháng trên giảng đường giúp mình trưởng thành hơn, mở rộng hiểu biết và có thêm nhiều trải nghiệm quý giá. Nhưng tôi cũng nhận ra rằng tấm bằng đại học không còn là "tấm vé bảo đảm" cho tương lai. Tôi vẫn đang tiếp tục tìm việc, vẫn gửi hồ sơ mỗi ngày, vẫn hy vọng một cơ hội sẽ đến. Chỉ là giờ đây, tôi không còn nghĩ rằng tấm bằng đại học tự nó sẽ thay đổi cuộc đời.

Hoàng Hà