Tôi như đứa thất bại vì bạn bè 25 tuổi mua nhà, mở công ty startup

Đi đâu tôi cũng nhận được những câu hỏi: 'Bao giờ ra trường, lương tháng bao nhiêu, bao giờ mua nhà?'. Không ai hỏi tôi: 'Dạo này có vui không?'.

Tôi 22 tuổi. Cứ nghĩ đây phải là quãng thời gian thanh xuân rực rỡ nhất: nhiều cơ hội, nhiều mối quan hệ, nhiều thành tựu... nhưng càng lớn, tôi càng nhận ra tuổi 22 của mình không như tưởng tượng. Nó nhiều áp lực hơn là hào nhoáng, nhiều hoang mang hơn là tự tin, và nhiều đêm trằn trọc hơn là những buổi tiệc vui.

Những người trẻ như tôi sinh ra trong thời đại Internet, lớn lên cùng những lời nhắc nhở rằng: phải giỏi, phải nổi bật, phải thành công sớm. Mỗi lần mở mạng xã hội là một lần tôi nhìn thấy ai đó khởi nghiệp thành công, giành học bổng toàn phần, hay thậm chí mua nhà ở tuổi 25. Thành tựu của người khác, dù không liên quan gì đến mình, vẫn vô tình trở thành một thước đo khiến tôi phải tự soi chiếu và cảm thấy mình đang chậm lại. Trong một xã hội luôn chạy vội vã, suy nghĩ đó dần trở thành nỗi sợ.

Tôi từng trải qua cảm giác sợ bị bỏ lại phía sau. Sợ rằng nếu mình nghỉ ngơi một chút, người khác sẽ vượt lên. Sợ rằng nếu mình không đăng ký thêm một khóa học, không nhận thêm một công việc, không xây dựng thêm một mối quan hệ có ích thì mình sẽ thua cuộc.

Thế hệ chúng tôi được dạy rằng nỗ lực là điều kiện cần để thành công. Điều đó đúng. Nhưng chúng tôi cũng lớn lên trong một môi trường mà nỗ lực đôi khi không còn là đủ. Nó phải đi kèm với tốc độ. Có những người 23 tuổi đã là Leader (trưởng nhóm), 25 tuổi đã có công ty startup riêng. Những câu chuyện ấy truyền cảm hứng, nhưng đồng thời cũng tạo ra một chuẩn mực ngầm: thành công sớm mới là đáng giá.

Tôi từng đặt cho mình những mốc thời gian rất cụ thể: 23 tuổi phải có công việc ổn định, 25 tuổi phải có khoản tiết kiệm lớn, 30 tuổi phải có nhà riêng. Nhưng cuộc sống không vận hành theo kế hoạch Excel. Có những năm tôi chỉ đủ sức để tồn tại, chứ chưa nói đến việc bứt phá.

>> Áp lực thành công như 'con nhà người ta'

Ở Việt Nam, "sống chậm" đôi khi bị hiểu nhầm là thiếu chí tiến thủ. Nếu bạn không tăng ca, không chạy thêm việc, không cố gắng kiếm thật nhiều tiền, bạn dễ bị gán cho nhãn "an phận". Nhưng sống chậm, với tôi, không phải là từ bỏ tham vọng. Đó là lựa chọn không để tham vọng nuốt chửng mình.

Tôi biết những người trẻ làm việc 10–12 tiếng mỗi ngày, cuối tuần vẫn nhận thêm dự án. Họ mệt mỏi nhưng không dám dừng vì sợ mất cơ hội. Có người 26 tuổi đã phải tìm đến tư vấn tâm lý vì kiệt sức. Có người luôn cười ngoài mặt nhưng đêm về lại thấy trống rỗng.

Một trong những áp lực lớn nhất của người trẻ là định nghĩa thành công quá hẹp. Thành công thường được gắn với tiền bạc, chức danh, nhà cửa. Nhưng có những dạng thành công thầm lặng hơn. Với tôi, thành công là khi đủ can đảm rời bỏ một công việc độc hại; biết nói "không" mà không thấy tội lỗi; hay đơn giản là giữ được sự tử tế trong một môi trường cạnh tranh.

Tôi từng nghĩ mình phải đạt được điều gì đó thật lớn lao mới có thể tự hào. Nhưng sau nhiều lần vấp ngã, tôi nhận ra điều đáng tự hào nhất là mình vẫn đang cố gắng, dù không ai vỗ tay. Không phải ai cũng sinh ra để đứng trên sân khấu. Có người chỉ muốn một công việc đủ sống, một gia đình bình yên, vài người bạn thân. Điều đó không hề nhỏ bé.

Có lần tôi ngồi một mình ở quán cà phê, không mở laptop, không lướt điện thoại. Ban đầu rất khó chịu, như thể tôi đang "lãng phí thời gian". Nhưng sau một lúc, tôi nhận ra đầu óc mình nhẹ hơn. Những suy nghĩ mà trước đó bị che lấp bởi deadline và thông báo bắt đầu hiện ra rõ ràng. Tôi tự hỏi: "Nếu không có áp lực từ người khác, mình thật sự muốn gì?". Câu hỏi đó không có câu trả lời ngay lập tức. Nhưng ít nhất, nó giúp tôi nhận ra mình đã sống quá lâu theo kỳ vọng bên ngoài.

Không chỉ mạng xã hội, gia đình cũng vô tình tạo áp lực. Những câu hỏi quen thuộc trong các bữa họp mặt thường là: "Bao giờ ra trường?", "lương tháng bao nhiêu?", "có người yêu chưa?", "bao giờ mua nhà?". Không ai hỏi tôi: "Dạo này con có vui không?".

Cha mẹ thế hệ trước từng trải qua thiếu thốn, nên họ xem ổn định tài chính là ưu tiên hàng đầu. Điều đó dễ hiểu. Nhưng với người trẻ hôm nay, chúng tôi không chỉ tìm kiếm sự ổn định. Chúng tôi còn tìm kiếm ý nghĩa. Tôi không trách những câu hỏi ấy. Tôi chỉ mong có thêm những cuộc trò chuyện về cảm xúc, về ước mơ, về những nỗi sợ. Bởi đôi khi, điều tôi cần không phải là lời khuyên, mà là sự lắng nghe.

Tôi tin rằng nhiều người trẻ Việt Nam đang dần thay đổi cách nhìn về thành công. Họ vẫn nỗ lực, nhưng không còn mù quáng. Họ vẫn có tham vọng, nhưng biết đặt ranh giới. Có người chọn làm freelancer để có thời gian cho gia đình. Có người chọn ở lại quê hương thay vì lên thành phố lớn. Có người tạm hoãn ước mơ lớn để chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Tôi không cổ vũ cho sự trì trệ. Tôi cũng không phủ nhận giá trị của nỗ lực. Nhưng tôi tin rằng giữa một xã hội luôn vội, người trẻ có quyền chọn sống chậm hơn một chút. Có thể tôi sẽ không thành công sớm như người khác, sẽ mất nhiều thời gian hơn để tìm ra con đường phù hợp. Nhưng nếu hành trình đó giúp tôi không đánh mất chính mình, thì sự chậm ấy hoàn toàn xứng đáng.

Nguyễn Thị Hà Linh