TP.HCM sụt lún không đều, có nơi 5 cm/năm: Khu vực nào 'đang chìm' nhanh nhất?

Khu vực nào ở TP.HCM sụt lún nặng nhất?

Ngày 20.4, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM phối hợp Nhóm nghiên cứu quốc tế về sông Mekong (IMRWG) tổ chức Gặp gỡ IMRWG 2026. Các chuyên gia nhận định Nam bộ (đặc biệt TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long) đang gặp nhiều thách thức như: biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, áp lực đô thị hóa và TP.HCM sụt lún.

Trong báo cáo "Sụt lún đất ở TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long" của Phó giáo sư - tiến sĩ (PGS-TS) Lê Trung Chơn (Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển bền vững, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM), cho biết nghiên cứu sử dụng công nghệ InSAR từ vệ tinh Sentinel-1 cho thấy mức độ sụt lún ở TP.HCM diễn ra không đồng đều, với nhiều "điểm đỏ" ghi nhận tốc độ lún lên đến 5 cm/năm.

Bản đồ sụt lún đất tại TP.HCM theo công nghệ PS/DS InSAR (2015 - 2025)

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Qua công nghệ InSAR kết hợp PS/DS (giai đoạn 2015-2025) cho thấy, khu vực TP.HCM sụt lún nặng gồm: huyện Nhà Bè, huyện Bình Chánh, quận 7, quận Bình Tân, quận 8 (cũ)...

Trong khi đó, các khu vực phía bắc TP.HCM như Củ Chi có mức độ ổn định hơn.

Điểm đáng chú ý của nghiên cứu là việc kết hợp dữ liệu phản xạ mạnh (PS) và phản xạ yếu (DS), giúp tạo mật độ dữ liệu cực lớn, theo dõi sụt lún chi tiết đến từng khu phố, thậm chí từng pixel trên bản đồ số.

PGS-TS Lê Trung Chơn trình bày nghiên cứu về sụt lún đất ở TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long tại hội nghị IMRWG 2026

ẢNH: UYỂN NHI

Nguyên nhân sụt lún ở TP.HCM không chỉ từ tự nhiên

Theo các chuyên gia, TP.HCM sụt lún không chỉ do yếu tố tự nhiên hay khai thác nước ngầm mà còn chịu tác động từ "tải trọng động" của hạ tầng đô thị.

Các công trình lớn như metro, đường cao tốc có thể làm gia tăng áp lực lên nền đất yếu, đẩy nhanh quá trình lún.

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, tiến sĩ Nghiêm Văn Sơn (nhà khoa học cao cấp thuộc NASA Jet Propulsion Laboratory) cho biết sụt lún là hiện tượng phổ biến tại các vùng châu thổ, đặc biệt ở những đô thị phát triển trên nền đất yếu (đất ngập nước được cải tạo hoặc đất được lấn ra từ biển). Điều này sẽ gây ra các vấn đề đối với cơ sở hạ tầng.

Tường nứt bằng gang tay ở phường An Lạc - phường sụt lún nhanh nhất TP.HCM, ảnh chụp tháng 9.2025

ẢNH: THANH MAI

Việc khai thác nước ngầm sâu tạo ra các khoảng trống dưới lòng đất, khiến nền đất bị sụt lún và có thể mang tính vĩnh viễn.

Ông Sơn cũng nhấn mạnh nguy cơ lớn đến từ hiện tượng lún không đồng đều, khi một khu vực lún nhanh hơn khu vực khác có thể gây hư hại hệ thống hạ tầng ngầm như đường ống.

Theo tiến sĩ Sơn, thực tế tình trạng này không chỉ diễn ra tại TP.HCM mà còn xuất hiện ở nhiều đô thị lớn trên thế giới như Los Angeles (Mỹ) hay Bangkok (Thái Lan), nơi có điều kiện địa chất và quá trình đô thị hóa tương tự.

Giải pháp ứng phó sụt lún tại TP.HCM

Từ thực trạng trên, PGS-TS Lê Trung Chơn đề xuất giải pháp thích ứng cho phát triển bền vững TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long, cụ thể:

• Tích hợp dữ liệu sụt lún đất vào quá trình quy hoạch, thiết kế, triển khai và quản lý phát triển đô thị, phát triển nông thôn và các dự án nông nghiệp bền vững.
• Ứng dụng trí tuệ không gian địa lý (geospatial intelligence) trong quản lý và vận hành đô thị thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển hài hòa với tự nhiên.
• Thí điểm mô hình đô thị "bọt biển" (sponge city) phù hợp với các đô thị sông nước ở Đồng bằng sông Cửu Long.
• Cập nhật thường xuyên dữ liệu không gian địa lý và ứng dụng trí tuệ không gian để dự báo rủi ro thiên nhiên, nhằm đưa ra các giải pháp thích ứng kịp thời và bền vững.
• Triển khai nông nghiệp thông minh dựa trên trí tuệ không gian địa lý cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Đồng bằng sông Cửu Long.