TP.HCM tính chuyện giữ 'mỏ tiền tỉ USD' hàng hải ở lại Việt Nam

Mỗi năm, hệ thống cảng biển phía Nam xử lý lượng hàng hóa và dịch vụ logistics trị giá hơn 1.000 tỉ USD. Tuy nhiên phần lớn "miếng bánh" tài chính đi kèm như bảo hiểm hàng hải, tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế hay tài trợ đội tàu vẫn chủ yếu chảy về các trung tâm tài chính như Singapore, Hong Kong hay London.

Trong bối cảnh đó, sáng 21-5, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) phối hợp cùng Tập đoàn Gemadept và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM tổ chức diễn đàn "Phát triển hệ sinh thái tài chính hàng hải trong Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM".

Tại sự kiện, các đơn vị cũng chính thức ra mắt sáng kiến Hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế (IMFE) - một trong bốn trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC.

Hơn 1.000 tỉ USD đi qua cảng biển phía Nam mỗi năm

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Công Vinh - Phó chủ tịch UBND TP.HCM - cho biết khu vực phía Nam, đặc biệt là TP.HCM và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, đang nổi lên như một trung tâm logistics và cảng biển quan trọng của Đông Nam Á.

Theo ông Vinh, nhiều dự án hạ tầng chiến lược đang giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên Việt Nam hiện chủ yếu mới tham gia ở phần dòng chảy hàng hóa, trong khi các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao liên quan đến hàng hải vẫn được xử lý ở nước ngoài.

"Để phát triển kinh tế biển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Việt Nam cần từng bước xây dựng một hệ sinh thái tài chính hàng hải hoàn chỉnh, nơi dòng vốn, dịch vụ tài chính và hoạt động logistics được kết nối chặt chẽ với nhau", ông Vinh nói.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM - cho hay mỗi năm có hơn 1.000 tỉ USD giá trị giao dịch hàng hóa, logistics và nhu cầu tài chính liên quan đi qua hệ sinh thái cảng biển phía Nam.

Tuy nhiên Việt Nam hiện chỉ giữ lại khoảng 4-5% giá trị các giao dịch tài chính hàng hải trong nước. Phần lớn các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao như tài trợ thương mại, tài trợ đội tàu, bảo hiểm hàng hải, tái bảo hiểm hay thanh toán quốc tế hiện vẫn được thực hiện thông qua Singapore, Hong Kong và London.

Ví dụ, một lô hàng xuất khẩu đi châu Âu qua cảng Cái Mép - Thị Vải dù được bốc xếp tại Việt Nam nhưng nhiều dịch vụ tài chính đi kèm như bảo hiểm hàng hóa, thanh toán quốc tế hay thuê tàu vẫn được thực hiện qua các định chế tài chính nước ngoài. Điều này khiến phần lớn giá trị gia tăng từ chuỗi logistics quốc tế chưa ở lại Việt Nam.

Theo ông Huân, TP.HCM kỳ vọng hệ sinh thái tài chính hàng hải mới sẽ giúp đảo chiều xu hướng này, từng bước kéo dòng tiền và các dịch vụ tài chính hàng hải về Việt Nam.

Muốn biến TP.HCM thành nơi dòng vốn hàng hải đi qua

Theo đại diện VIFC-HCMC, mục tiêu dài hạn của IMFE là xây dựng mô hình "port-to-finance" (từ cảng biển đến tài chính), kết nối trực tiếp hoạt động vận tải biển, logistics và thương mại quốc tế với hệ thống tài chính trong nước.

"Nếu các cảng như Cần Giờ hay Cái Mép - Thị Vải là nơi trung chuyển hàng hóa, thì VIFC-HCMC phải trở thành trung tâm trung chuyển dòng vốn phục vụ kinh tế hàng hải của Việt Nam", ông Huân nói.

Theo đó, không chỉ hàng hóa mà cả dòng tiền, bảo hiểm, tín dụng và các dịch vụ tài chính đi kèm xuất nhập khẩu cũng được kỳ vọng sẽ xử lý tại Việt Nam thay vì qua nước ngoài.

Ông Huân cho biết hệ sinh thái mới sẽ tập trung vào ba nền tảng gồm hạ tầng tài chính hàng hải, sandbox tài chính và các dịch vụ hỗ trợ quốc tế như trọng tài hàng hải, ESG và tài chính xanh. Trong đó, sandbox cho phép thử nghiệm các mô hình tài chính mới như số hóa vận đơn hay ứng dụng blockchain trong thanh toán và bảo hiểm hàng hải trước khi triển khai rộng rãi.

Lộ trình phát triển IMFE sẽ bắt đầu bằng xây dựng nền tảng dữ liệu và cơ chế thử nghiệm tài chính, sau đó mở rộng sang các dịch vụ tài chính hàng hải và hướng tới phát triển thị trường phái sinh, quỹ đầu tư chuyên biệt cho kinh tế biển.

Cũng tại diễn đàn, ông Phạm Quốc Long - Phó tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept - cho rằng Việt Nam và TP.HCM đang có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm hàng hải - tài chính mới của khu vực. 

Tuy nhiên để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, cần xử lý hàng loạt điểm nghẽn về hạ tầng kết nối, dịch vụ tài chính chuyên ngành, nguồn nhân lực và sự liên kết trong hệ sinh thái.