Triệu chứng viêm mũi họng khác não mô cầu thế nào

Viêm mũi họng và não mô cầu đều có các triệu chứng như sốt, đau họng, ho, dễ gây nhầm lẫn.

Bệnh do não mô cầu gồm hai thể chính là viêm màng não do não mô cầu và nhiễm trùng huyết do não mô cầu, đều do vi khuẩn Neisseria meningitidis (N. meningitidis) gây ra.

Vi khuẩn N. meningitidis cư trú ở lớp niêm mạc vùng mũi họng, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng gây bệnh do não mô cầu. Trong một số ít trường hợp, vi khuẩn xâm nhập vào máu và hệ thần kinh trung ương.

Viêm mũi họng chủ yếu do virus gây ra, thường gặp là Rhinovirus. Một số trường hợp có thể do vi khuẩn và vi nấm, nguy cơ biến chứng viêm xoang, viêm tai giữa, viêm thanh quản...

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết những triệu chứng khởi phát ban đầu của viêm não mô cầu và viêm mũi họng khá giống nhau như sốt, đau họng, mệt mỏi, ho... Tuy nhiên, khác biệt quan trọng ở tốc độ khởi phát và mức độ diễn tiến.

Bác sĩ Hằng tư vấn cho một phụ huynh đưa con đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Nhiễm não mô cầu thường khởi phát đột ngột, diễn tiến nhanh, người bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ đến 1-2 ngày. Trong khi đó, viêm mũi họng tiến triển chậm hơn, triệu chứng tăng dần và thường khu trú quanh vùng mũi họng. Bệnh chủ yếu do nhiễm virus nên người bệnh có thể bình phục sau 5-7 ngày khi nghỉ ngơi, chăm sóc phù hợp.

Đối với triệu chứng toàn thân, viêm não mô cầu thường gây sốt cao đột ngột (39-41 độ C), rét run, mệt lả nhanh, trong khi viêm mũi họng khiến người bệnh sốt nhẹ hơn, có khi không sốt. Đau đầu dữ dội là dấu hiệu thường gặp trong não mô cầu, nhưng viêm mũi họng thông thường ít khi gây ra tình trạng này.

Dấu hiệu đặc trưng của não mô cầu là xuất hiện ban xuất huyết hoặc ban tím trên da, thời gian xuất hiện sớm, có thể ngay trong 24 giờ và lan nhanh, không mất khi ấn. Đây là biểu hiện của tình trạng nhiễm khuẩn huyết và rối loạn đông máu, không gặp trong viêm mũi họng thông thường, theo bác sĩ Hằng.

Viêm màng não mô cầu gây ra các triệu chứng thần kinh như cứng gáy, sợ ánh sáng, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức - những biểu hiện không có trong các bệnh lý hô hấp thông thường. Viêm não mô cầu dễ bị nhầm lẫn và diễn tiến nhanh gây tổn thương não vĩnh viễn, mất thính lực, suy thận, mất tay hoặc chân, vấn đề mạn tính về hệ thần kinh.

Bác sĩ Hằng đang nội soi họng cho một người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Đường lây của viêm mũi họng và viêm não mô cầu đều qua đường hô hấp, chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần hoặc qua tiếp xúc với dịch tiết mũi họng. Điểm khác biệt ở mức độ lây lan và điều kiện tiếp xúc.

Viêm mũi họng thông thường (đặc biệt do virus) lây lan nhanh khi tiếp xúc gần hoặc gián tiếp qua tay, bề mặt nhiễm virus. Trong khi đó, vi khuẩn não mô cầu thường do tiếp xúc gần và kéo dài với người mang mầm bệnh (như sống chung, ngủ chung, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết).

Bác sĩ Hằng khuyên khi thấy trẻ ho, sổ mũi, đau họng, sốt nhẹ đến vừa, phụ huynh nên theo dõi diễn tiến. Trường hợp triệu chứng không cải thiện sau hai ngày, trẻ sốt cao đột ngột, mệt lả nhanh, quấy khóc, cần đưa con đi khám để xác định nguyên nhân, điều trị đúng bệnh.

Phòng ngừa bệnh bằng cách đeo khẩu trang khi có triệu chứng ở đường hô hấp khi đến nơi đông người, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, rửa tay thường xuyên. Tránh tiếp xúc gần, không dùng chung vật dụng cá nhân và giữ không gian sống, làm việc thông thoáng, vệ sinh sạch sẽ, tiêm vaccine theo khuyến cáo để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Uyên Trinh

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tai mũi họng tại đây để bác sĩ giải đáp