Trữ đông phôi trước điều trị ung thư chờ ngày làm mẹ

Hà NộiTrước khi điều trị ung thư vú, chị Hằng, 29 tuổi, thụ tinh ống nghiệm và trữ đông phôi để bảo tồn cơ hội có con.

Hai tháng sau ngày cưới, chị Hằng phát hiện ung thư giai đoạn 3. Hóa xạ trị và một số phương pháp điều trị ung thư có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng, làm suy giảm chất lượng noãn hoặc gây suy buồng trứng sớm. Vợ chồng quyết định thụ tinh ống nghiệm (IVF) để tạo phôi và trữ đông phôi trước khi vào mũi hóa chất đầu tiên chỉ 2 tuần.

Bác sĩ Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh), hội chẩn cùng bác sĩ chuyên khoa Ung bướu, xây dựng phác đồ kích thích buồng trứng cá thể hóa nhằm tối ưu lượng noãn thu được trong thời gian ngắn, đồng thời kiểm soát chặt nồng độ estrogen để không làm ảnh hưởng đến diễn tiến của khối u.

Sau một chu kỳ kích thích buồng trứng cho chị Hằng, bác sĩ chọc hút được nhiều noãn trưởng thành, tạo 5 phôi ngày 5 và 4 phôi ngày 6 chất lượng tốt để trữ đông. Sau đó, chị Hằng được phẫu thuật cắt bỏ khối u, hóa trị, xạ trị và điều trị nội tiết theo phác đồ của bác sĩ ung bướu.

Phôi được làm lạnh với tốc độ cực nhanh bằng kỹ thuật thủy tinh hóa trên hệ thống Cryotop nhằm ngăn nước trong tế bào kết tinh thành các tinh thể đá. Sau đó, phôi được bảo quản trong nitơ lỏng ở nhiệt độ âm 196 độ C. Các hoạt động sinh học và chuyển hóa của tế bào bên trong phôi ngừng lại, chất lượng phôi được bảo toàn, tỷ lệ phân chia và hình thành phôi nang được đảm bảo như trước khi trữ đông.

Phôi thai được trữ đông trong môi trường nitơ lỏng ở nhiệt độ âm 196 độ C. Ảnh: IVF Tâm Anh

Theo PGS.TS.BS Lê Hoàng, Giám đốc IVF Tâm Anh, xu hướng bảo tồn khả năng sinh sản ngày càng gia tăng, hiện hơn 10.000 trường hợp đang trữ đông phôi tại trung tâm. Phần lớn là bệnh nhân ung thư, lupus ban đỏ hệ thống hoặc mắc các bệnh lý phải điều trị có nguy cơ ảnh hưởng chức năng sinh sản. Ngoài ra, các cặp vợ chồng muốn trì hoãn sinh con vì công việc hoặc điều kiện kinh tế, phụ nữ có dự trữ buồng trứng giảm cần gom phôi nhiều chu kỳ, các gia đình muốn lưu phôi để sinh thêm con trong tương lai.

PGS Lê Hoàng cho biết phôi là kết quả của quá trình thụ tinh giữa noãn và tinh trùng, đã trải qua các lần phân chia tế bào nên thường có khả năng chịu đựng quá trình đông lạnh và rã đông tốt, tỷ lệ sống sau rã đông rất cao nhờ kỹ thuật thủy tinh hóa. Tại IVF Tâm Anh, tỷ lệ phôi sống sau rã đông đạt trên 95% ở nhiều nhóm phôi, tương đương các trung tâm hỗ trợ sinh sản hàng đầu trên thế giới.

Ngoài bảo tồn khả năng sinh sản, trữ đông phôi còn tạo điều kiện để người phụ nữ hồi phục sau chọc hút noãn, điều trị các bệnh lý kèm theo và chuẩn bị nội mạc tử cung ở trạng thái tối ưu trước khi mang thai. Một số trường hợp như nguy cơ quá kích buồng trứng hoặc nội mạc tử cung chưa thuận lợi, chuyển phôi trữ đông có thể mang lại kết quả điều trị tốt hơn. Trữ đông phôi còn giúp người bệnh có thể chuyển phôi ở các chu kỳ khác nhau mà không cần kích thích buồng trứng và chọc hút noãn lặp lại. Trong trường hợp có chỉ định, phôi được nuôi đến giai đoạn phôi nang và thực hiện xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) nhằm lựa chọn phôi khỏe mạnh chuyển vào tử cung.

Sau 3 năm điều trị ung thư ổn định và được bác sĩ ung bướu xác nhận đủ điều kiện mang thai, chị Hằng quay lại IVF Tâm Anh để chuyển phôi. Chuyên viên phôi học rã đông phôi trong hệ thống môi trường chuyên biệt ở nhiệt độ 37 độ C nhằm loại bỏ dần chất bảo vệ lạnh, khôi phục hoạt động của tế bào. Phôi tiếp tục được nuôi cấy trong tủ cấy hiện đại với điều kiện nhiệt độ, độ ẩm, độ pH, nồng độ không khí, ánh sáng,... được kiểm soát chặt chẽ, mô phỏng môi trường tự nhiên của cơ thể người mẹ.

Một phôi được bác sĩ chuyển vào buồng tử cung thành công, giúp chị Hằng mang thai. Tháng 6 vừa qua, chị sinh bé gái khỏe mạnh nặng 3 kg.

Hệ thống nuôi cấy phôi trang bị camera quan sát liên tục tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp chuyên viên phôi học phát hiện những bất thường trong quá trình phân chia. Ảnh: IVF Tâm Anh

Theo PGS Hoàng, hiện chưa xác định được giới hạn tối đa về mặt sinh học đối với thời gian trữ đông phôi. Trên thế giới ghi nhận nhiều trường hợp trẻ sinh khỏe mạnh từ các phôi được trữ đông trên 20-30 năm. Tại IVF Tâm Anh, một phụ nữ 46 tuổi từng sinh con thành công từ phôi trữ đông 10 năm.

Dù chất lượng của phôi có thể được bảo tồn trong quá trình lưu trữ nhưng tuổi tác và sức khỏe của người phụ nữ tiếp tục thay đổi theo thời gian. Vì vậy, sau khi hoàn tất điều trị bệnh hoặc khi đã sẵn sàng về sức khỏe và cuộc sống, người bệnh nên chuyển phôi, tránh trì hoãn quá lâu. Mang thai khi sức khỏe tổng thể và chức năng sinh sản thuận lợi giảm nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ, sinh non và nhiều biến chứng sản khoa khác.

Trịnh Mai