Trưng bày loạt bảo vật quốc gia của văn hóa Đông Sơn

Triển lãm Sắc màu văn hóa diễn ra ngày 25/4 đến 19/6 do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp Bảo tàng Kính Hoa thực hiện. Trong 130 cổ vật ở triển lãm, có bốn nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia đầu tháng 2 gồm áo giáp, muôi, chuông và chậu đồng.

Bộ áo giáp đồng (ảnh) thuộc nền văn hóa Đông Sơn, niên đại khoảng thế kỷ 1 trước Công nguyên - thế kỷ 1 sau Công nguyên. Bảo vật gồm hai mảnh phiến chắn vùng cổ, gáy, bốn mảnh phiến chắn vai, 10 mảnh phiến chắn che thân. Theo hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa, 16 hiện vật thống nhất về hình dáng, kích thước, hoa văn trang trí, vị trí lỗ buộc dây, cho thấy thuộc về cùng một bộ giáp phục.

Trên bề mặt các phiến giáp có hoa văn trung tâm là mặt người (có thể là thần hộ mệnh) và hình cóc, được thể hiện bằng kỹ thuật đúc chìm nổi hài hòa. Cóc là biểu tượng gắn liền tín ngưỡng cầu mưa, sinh sôi, mặt người gợi hình ảnh vị thần bảo hộ hoặc thủ lĩnh. Sự kết hợp này giúp bộ giáp đồng không chỉ là vũ khí phòng thân mà còn mang ý nghĩa biểu tượng quyền lực chính trị - tôn giáo.

Chiếc muôi khác dài 31,5 cm, đường kính miệng 7,4 cm, cả bầu múc và cán đều có hoa văn. Gần cuối cán gắn tượng người ngồi co chân, hai cánh tay đặt trên đầu gối, lòng bàn tay ngửa.

Hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa nhận định bảo vật phản ánh rõ nét trình độ đúc đồng bằng phương pháp sáp chảy của cư dân Đông Sơn. Không chỉ có giá trị về mặt kỹ nghệ, nghệ thuật, những chiếc muôi đồng Đông Sơn là nguồn tư liệu để nghiên cứu về đời sống vật chất, tinh thần của người Việt cổ.

Chuông đồng cao 27,9 cm, dày 0,3 cm, hình nửa bầu dục, đầu chuông vuốt nhọn tạo thành hai chiếc sừng bẻ ra hai phía, ở dưới trổ thủng hai ô hình thang làm quai. Phần thân có bốn hình hươu đứng trên bốn ô chữ nhật, một mặt màu xám đen, mặt còn lại xanh rỉ đồng. Trong lòng hiện vật còn có một chuông khác đồng dạng, dính liền vào nhau.

Theo Cục Di sản Văn hóa, đây là những hiện vật thể hiện đỉnh cao của kỹ thuật đúc đồng và nghệ thuật trang trí của văn hóa Đông Sơn, đồng thời thể hiện bức tranh âm nhạc và nghi lễ của người Việt cổ. Những hoa văn hình hươu, thú đuôi dài, bông lúa, răng cưa, tia mặt trời phản ánh thế giới quan và đời sống tín ngưỡng của cư dân Đông Sơn.

Chậu trống đồng cao 20 cm, đường kính miệng 41 cm, đường kính đáy 28,5 cm, niên đại thế kỷ 1 trước Công nguyên - thế kỷ 1 sau Công nguyên.

Hiện vật có miệng loe rộng, thân thuôn dần xuống đáy, trong lòng không trang trí. Phía ngoài, ở chính giữa đáy chậu là hình mặt trời hay ngôi sao tám cánh, xen giữa các cánh là hoa văn lông công cách điệu. Thân chậu gồm một băng hoa văn chủ đạo, chia thành bốn ô hình chữ nhật nằm ngang, hai ô có hình người dắt bò đứng trên thuyền, hai ô chỉ có hình một con bò đứng độc lập.

Bảo vật kết hợp giữa trống đồng - loại nhạc khí tiêu biểu với chậu đồng - đồ đựng sinh hoạt của cư dân Đông Sơn. Hoa văn trang trí trên hiện vật góp phần cung cấp cái nhìn sinh động về đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Việt cổ.

Không gian trưng bày được sắp xếp theo ba khu vực: văn minh Đông Sơn, văn minh Đại Việt, văn minh Chăm Pa. Tại sự kiện, người xem được tìm về quá khứ với nhiều hiện vật từ thời Lý, Lê sơ, Lê Trung Hưng.

Bảo tàng Kính Hoa hiện ở Hà Nội, được cấp phép hoạt động hồi tháng 11/2024, nhà sưu tập Nguyễn Văn Kính làm giám đốc. Đơn vị có nhiệm vụ nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, trưng bày, giáo dục, giới thiệu các tài liệu, hiện vật, hình ảnh liên quan văn hóa Đông Sơn và của dân tộc nói chung.