Hành trình sáng lập và điều hành Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử của ông Lê Xuân Niêm - một cựu chiến binh trong hơn ba thập kỷ qua, là một bản hùng ca giữa đời thường, được viết nên bởi máu, nước mắt và một trái tim rực lửa yêu nước.
Từ chiến tranh đến trăn trở giữa thời bình
Sinh năm 1949, năm 1965, khi mới bước sang tuổi 16, chàng thiếu niên Lê Xuân Niêm đã giấu gia đình để tòng quân.
Tuổi thanh xuân của ông gắn liền với vùng đất Quảng Trị anh hùng, cùng Trung đoàn 812 đơn vị ông, qua từng trận đánh ở Cồn Tiên, Dốc Miếu, Thành cổ Quảng Trị…

Ông Lê Xuân Niêm (người ngồi xe) cùng các cựu chiến binh trong một lần về nguồn
ẢNH: NVCC
Bản thân ông cũng là thương binh hạng 4/4. Trở về từ chiến trường, ông công tác tại Quân khu Thủ đô, làm giáo viên, trợ lý quân lực, trợ lý chính sách trong nhịp sống thời bình.
Thế nhưng, những ám ảnh ngoài mặt trận về sự hy sinh của bao đồng đội vẫn khiến ông day dứt khôn nguôi. Năm 1992, ông xin nghỉ hưu sớm và thành lập Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử.

Ông Lê Xuân Niêm giới thiệu những bức ảnh quý được trưng bày tại trung tâm do ông sáng lập
ẢNH: CTV
Chia sẻ về cơ duyên thành lập trung tâm, ông cho biết, vào tháng 5 năm 1992, ông đã tổ chức một cuộc gặp mặt quy mô lớn dành cho 1.400 cựu chiến sĩ Điện Biên Phủ tại Hội trường Ba Đình, và vinh dự mời được Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Định đến dự. Sự kiện thành công đã gây xúc động mạnh mẽ trong những người tham dự.
Tuy nhiên, ông Niêm nhận thấy, muốn tạo ra phong trào sâu rộng và lâu dài cho xã hội, cần phải có bộ máy và tính chuyên nghiệp. Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử sau đó đã ra đời, nhờ sự giúp đỡ của giáo sư - viện sĩ Phạm Minh Hạc, Phó trưởng ban thường trực - Ban Khoa giáo T.Ư Đảng lúc bấy giờ, ông Niêm chia sẻ.
Mô hình độc đáo với triết lý "3 khơi, 1 phát"
Ngay từ ngày đầu thành lập, ông Niêm đã xác định trung tâm hoạt động với một tôn chỉ "6 tự": tự nguyện, tự lo, tự làm, tự trang trải, tự nuôi nhau và tự chịu trách nhiệm. Vậy là ông cùng những đồng đội già tìm cách xã hội hóa phong trào.

Một hoạt động tri ân của Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử
ẢNH: NVCC
Hơn 30 năm qua, dưới sự chèo lái của ông Lê Xuân Niêm, trung tâm đã làm được những điều mà không phải tổ chức nào cũng làm được. Ông và các cộng sự đã huy động được hàng trăm tỉ đồng để hỗ trợ các đối tượng chính sách và vùng căn cứ kháng chiến. Trung tâm đã xây dựng hàng loạt ngôi nhà tình nghĩa, hỗ trợ nhiều gia đình chính sách và người có công có hoàn cảnh khó khăn.
Ông đã tổ chức cho hàng triệu lượt người đi thực tế, tham quan các di tích văn hóa lịch sử, thăm chiến trường xưa, đặc biệt là những chuyến đi "Về nguồn với Bác Hồ" để bồi đắp lòng yêu nước và cách mạng.

Những chuyến đi trải nghiệm được trung tâm tổ chức để bồi đắp tình yêu đất nước
ẢNH: NVCC
Những chuyến xe của trung tâm lăn bánh khắp mọi miền Tổ quốc, từ ngã ba Đồng Lộc, Thành cổ Quảng Trị, đến Côn Đảo, Phú Quốc, đất mũi Cà Mau và vùng cao Tây Bắc, Việt Bắc...
Ông còn đưa hàng trăm đoàn cựu chiến binh và gia đình chính sách đến Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, để kết nối tinh thần quốc tế, quảng bá lịch sử kiên cường của dân tộc Việt Nam.
Đặc biệt, trăn trở trước một bộ phận thế hệ trẻ chưa quan tâm đến lịch sử, coi đây là môn học phụ, khô khan, nhàm chán, ông đã đúc kết toàn bộ lịch sử thời đại Hồ Chí Minh với "6 kỳ tích cách mạng" rất ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ để truyền đạt cho giới trẻ.

Ông Lê Xuân Niêm giáo dục lịch sử tại trường học cho học sinh
ẢNH: NVCC
6 kỳ tích đó là: Cách mạng tháng Tám; kháng chiến chống Pháp; kháng chiến chống Mỹ (thống nhất non sông); các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả; đổi mới, xây dựng, hội nhập phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc thành công; nâng tầm vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thông qua cách hệ thống hóa này, lịch sử không còn là những con số, ngày tháng khô khan, mà biến thành niềm tự hào của người trẻ. Chính ông và đồng đội đã tạo ra một "trường học lịch sử không vách ngăn" trong cộng đồng.

Năm 2025 trung tâm đã tổ chức sự kiện ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn TNCS HCM để lan tỏa tình yêu đất nước cho thế hệ trẻ
ẢNH: NVCC
"Nếu không đánh đổi bằng máu xương và nước mắt, làm sao có được yên vui!"
Những cống hiến không mệt mỏi của cựu chiến binh Giám đốc Lê Xuân Niêm và tập thể Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng tấm Huân chương Lao động hạng nhì và hạng ba, cùng nhiều bằng khen của các bộ, ngành T.Ư.
Nhưng với ông, phần thưởng cao quý nhất là sự tin yêu của nhân dân, sự trân trọng của đồng đội và sự chuyển biến trong nhận thức của các thế hệ trẻ.

Ông Lê Xuân Niêm và trung tâm do ông sáng lập đã được Đảng, Nhà nước, các cơ quan ban ngành tặng nhiều huân chương và bằng khen, giấy khen
ẢNH: NVCC
Ở độ tuổi 77, khi những vết thương cũ vẫn còn đau nhức, nhưng ông Niêm vẫn đang trực tiếp quản lý trung tâm cùng các văn phòng đại diện, 4 câu lạc bộ Người Anh hùng và nhân chứng kể chuyện lịch sử cho tuổi trẻ nhà trường.
Thông điệp lớn nhất mà người lính già muốn gửi gắm đến thế hệ thanh niên ngày nay rằng: "Nếu thế hệ trẻ không biết được lịch sử, không hiểu được 6 kỳ tích vĩ đại của dân tộc mà cha ông đã đánh đổi bằng cả máu xương và nước mắt, thì làm sao có được hòa bình".

8 hours ago
2





