Từ cuộc chia ly đột ngột đến 7 cuộc đời được sống

Hà NộiNgười đàn ông 49 tuổi ra đi sau tai nạn giao thông, gia đình quyết định hiến tạng để sự sống của anh tiếp tục được nối dài trong 7 người nhận ghép.

"Anh trai tôi đã ra đi nhưng tình yêu thương của anh vẫn ở lại, trong sự sống của 7 người chúng tôi chưa từng gặp", chị Ngô Thị Thơm nghẹn ngào kể về anh trai, tại chương trình Ngày Hiến tạng thế giới tổ chức ở Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, chiều 13/8.

Người hiến tạng là con trưởng trong gia đình, bố mẹ đã già. Vợ anh mất cách đây 8 năm, để lại một con trai hiện là sinh viên năm thứ hai Đại học Bách khoa Hà Nội. Giữa tháng 7, anh gặp tai nạn giao thông, chấn thương sọ não nặng. Sau hai lần phẫu thuật lấy máu tụ và dẫn lưu não thất, các bác sĩ xác định anh chết não. Gia đình ban đầu không thể chấp nhận sự thật người thân đã ra đi, sau đó họ quyết định hiến tạng anh.

"Lúc đó gia đình tôi đang rất bàng hoàng và đau đớn, nhưng rồi chúng tôi ngồi lại với nhau và nghĩ rằng anh tôi đã không thể sống lại, nếu sự ra đi của anh có thể giúp người khác được sống thì có lẽ đó là một cách để anh tiếp tục sống", chị Thơm nhớ lại.

Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn tiến hành lấy đa tạng từ người hiến chết não. Trái tim của anh được chuyển vào Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghép cho bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối. Gan được chia thành hai phần, chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Nhi Trung ương ghép cho một người lớn và một em bé . Hai quả thận ghép cho hai bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn. Hai giác mạc chuyển tới Bệnh viện Đông Đô.

Gia đình không biết những người nhận tạng là ai. Nhưng qua truyền thông và một bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, họ biết trái tim của người thân mình được ghép cho một cậu bé 15 tuổi. Sau gần một tháng điều trị, cậu bé xuất viện ngày 11/8.

"Chúng tôi chỉ mong các anh chị em hãy sống thật tốt, sống thay cả phần đời mà anh tôi chưa kịp sống hết", chị Thơm nói.

Lãnh đạo ngành y tế tặng hoa tri ân gia đình người hiến tạng. Ảnh: Anh Hiếu

Tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng phía sau mỗi ca ghép tạng thành công không chỉ là kỹ thuật phẫu thuật, hồi sức, miễn dịch hay điều phối. Trước hết, phải có quyết định hiến tặng của một con người và sự đồng thuận của gia đình trong thời khắc đau đớn nhất.

"Ghép tạng trước hết là thành tựu của y học, nhưng sâu xa hơn, đó là nơi khoa học gặp lòng nhân ái để tạo nên sự sống", Thứ trưởng Thuấn nói.

Đến hết năm 2025, Việt Nam đã thực hiện gần 11.000 ca ghép tạng, riêng năm 2025 đạt 1.368 ca, cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, nguồn tạng từ người chết não vẫn rất hạn chế. Thứ trưởng Thuấn cho rằng một hệ thống hiến, ghép tạng trưởng thành không chỉ được đánh giá bằng số ca ghép mà còn ở khả năng phát hiện nguồn hiến, tư vấn đúng lúc, điều phối kịp thời, phân bổ công bằng và sử dụng hiệu quả từng mô, tạng được trao tặng.

Chính sách về hiến, lấy và ghép mô, tạng đang tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người hiến và gia đình, đồng thời hoàn thiện cơ chế tài chính, điều phối và phân bổ tạng. Dù cơ chế có thay đổi thế nào, những nguyên tắc cốt lõi phải luôn được giữ vững, tự nguyện, nhân đạo, công bằng, minh bạch và tuyệt đối không thương mại hóa mô, tạng, theo Thứ trưởng Thuấn.

PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, cho biết từ đầu năm 2026 đến nay cả nước có 48 người chết não hiến mô, tạng. Tỷ lệ tạng hiến từ người chết não tăng từ dưới 5% lên 24,5%. "Đây là một bước tiến rất lớn, không phải là thành công riêng ngành ghép tạng mà của cả một hệ thống", ông Hệ nói.

Theo ông, người dân cần tin tưởng mô, tạng hiến được điều phối minh bạch, công bằng và đến đúng người cần nhất theo quy định pháp luật. Mục tiêu không chỉ ghép được nhiều hơn mà phải xây dựng hệ thống hiến - ghép tạng chuyên nghiệp, công bằng và bền vững.

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, trong đó đề xuất mở rộng nguồn tạng. Một nội dung đáng chú ý là cho phép người dưới 18 tuổi chết não hiến mô, tạng nếu trước khi qua đời đã bày tỏ nguyện vọng và được gia đình đồng thuận. Quy định này nhằm mở thêm nguồn tạng cho trẻ em.

TS Nguyễn Đức Long, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, cho hay nơi này là một trong những cơ sở đi đầu về vận động và tiếp nhận hiến tạng. Đến nay, cơ sở đã tiếp nhận 5 ca hiến tạng từ người chết não, phối hợp điều phối hàng chục mô, tạng, góp phần cứu sống 31 bệnh nhân. Tại chương trình, bệnh viện phát động đăng ký hiến tạng và trao thẻ đăng ký cho các y, bác sĩ, nhân viên y tế.

Đằng sau những con số về ghép tạng là những cuộc chia ly không ai mong muốn và những quyết định được đưa ra trong thời khắc đau đớn nhất. Với gia đình chị Thơm, quyết định hiến tạng không làm vơi đi mất mát, nhưng giúp sự ra đi của anh mang một ý nghĩa khác. Từ một cuộc chia ly đột ngột, 7 cuộc đời được sống.

"Anh tôi đã ra đi, nhưng sự sống vẫn tiếp tục nối dài", chị Thơm nói.

Lê Nga