Từ đống lá dừa mục, mọc lên thứ nấm đặc sản giá 1,5 triệu đồng/kg, thức xuyên đêm mới săn được

Mỗi mùa Tết Đoan Ngọ về, khi những cơn mưa đầu hạ tưới mát xứ dừa, người dân xã Xuân Đông, huyện Chợ Gạo, địa phận Tiền Giang trước đây, nay là xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp lại háo hức thắp đèn xuyên đêm săn tìm nấm mối – thức quà ngọt lành, thanh khiết của tự nhiên.

Kỳ công vòng tuần hoàn của đất và những chú mối cần mẫn

Một thanh niên đi săn nấm mối. Ảnh: X.Đ

Nấm mối mọc tự nhiên là món quà hoàn toàn thuần khiết mà thiên nhiên ban tặng, không ai có thể nhân tạo hay gieo trồng được. Thế nhưng, để có được những tai nấm mập mạp, ngọt giòn ấy lại là cả một câu chuyện tuần hoàn đầy thú vị mang đậm nét văn hóa của bà con xứ dừa Xuân Đông (Chợ Gạo, Tiền Giang cũ).

Theo anh Lê Tấn Thanh Bình, chủ nhà vườn xã Xuân Đông, người dân nơi đây bao đời nay gắn bó với cây dừa. Sau mỗi vụ thu hoạch, tàu lá dừa già rụng xuống được gom nhặt, chặt nhỏ rồi ủ cẩn thận thành phân hữu cơ bón ngược lại cho cây. Chính những đống lá mục này đã mở ra một thế giới kỳ diệu, trở thành nguồn thức ăn khoái khẩu cho những chú mối đất.

Hằng năm, mối cần mẫn hấp thụ lớp lá mục này, tạo tổ sâu dưới lòng đất mỡ màng và tiết ra một loại men đặc biệt. Lớp men ấy thấm đẫm vào đất, nằm im lìm nuôi dưỡng sinh khí, chờ đợi một tín hiệu thiêng liêng từ đất trời để bừng tỉnh.

Tuy nhiên, những năm gần đây, do ảnh hưởng của nắng hạn, xâm nhập mặn cùng sự xuất hiện của sâu đầu đen khiến người dân phải tăng cường phun thuốc bảo vệ thực vật, lượng nấm mối tự nhiên đã sụt giảm đáng kể (khoảng 50%).

Trước đây, mỗi ổ mối có thể nhổ được 5-7 kg, thì nay chỉ còn lại khoảng vài trăm gram đến hơn 1 kg. Việc xây dựng các cống ngăn mặn cũng làm thay đổi môi trường sinh thái khiến nấm mối ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ.

Vũ điệu xuyên đêm và vị ngọt thanh đặc trưng từ vùng đất phèn mặn

Cứ đến hẹn lại lên, khi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống rầm rập và đất trời chuyển mình vào tiết mùng 5 tháng 5 âm lịch trở đi, cũng là lúc nấm mối bắt đầu rộ nở. Khi màn đêm còn đặc quánh, bà con đã háo hức rủ nhau xách đèn đi "soi chạp" tìm nấm vào lúc 1-2 giờ sáng. Giữa nền rêu xanh mướt hay lớp lá dừa mục, từng búp ô nhỏ xinh xắn, mập mạp hiện ra, phần mũ nấm màu nâu xám đặc trưng còn ngậm sương đêm, mang theo hương vị nồng đượm của đất ẩm.

“Nấm mối thì miền Tây nhiều nơi có, nhưng nấm mối tại xã Xuân Đông lại mang một nét rất riêng nhờ thổ nhưỡng giao hòa giữa chút phèn, chút mặn của vùng châu thổ tạo nên độ pH rất cao. Khác với nấm mối miền Đông thường mọc cao, thon dài (có khi cả tấc) và vị nhạt hơn, nấm mối miền Tây dáng thấp, chỉ tầm 5cmn nhưng thân cây chắc nịch, mập mạp và mang vị ngọt thanh rất sâu, bùi bùi cùng độ giòn sần sật vượt trội”, anh Bình chia sẻ.

Sự khan hiếm và thơm ngon đặc trưng này khiến giá nấm mối đầu mùa bị đẩy lên rất cao, dao động từ 1,2 đến 1,5 triệu đồng/kg. Ảnh: X.Đ

Chính vì sự khan hiếm và thơm ngon đặc trưng này, giá nấm mối đầu mùa bị đẩy lên rất cao, dao động từ 1,2 đến 1,5 triệu đồng/kg cho nấm búp ngon, và khoảng 1,2 - 1,3 triệu đồng/kg cho nấm đã nở.

Dù có mức giá đắt đỏ cao hơn nấm miền Đông đến 50%, nấm mối miền Tây vẫn luôn được săn đón và cháy hàng vì cái chất ngọt lịm tự nhiên – thứ vị ngọt chắt chiu từ sâu trong lòng đất và sự cần lao của con người xứ sở.

Anh Trương Hồng Ân (Vĩnh Long), thương lái thu mua nấm mối đen cho biết, thời điểm này đã vào mùa nấm mối tự nhiên nhưng rất khan hiếm.

Hiện, giá nấm mối đen tự nhiên 1,2-1,5 triệu đồng/kg, nhưng khá ít hàng. “Đây là loại nấm mọc tự nhiên. Vì vậy, sản lượng ít hay nhiều không chủ động được”, anh Ân cho biết.

Đắt - Độc - Lạ Xem thêm