Từng mất tiền tỷ vì thất bại, một người Bình Định (tỉnh Gia Lai mới) nay thu nửa tỷ/năm nhờ loài cá đẻ dưới biển sâu

Gần 30 năm gắn bó với loài cá chình có tập tính sinh sản đặc biệt, ông Võ Tuấn Tú (tỉnh Gia Lai mới) đã biến những thất bại bạc tỷ thành kinh nghiệm quý để xây dựng mô hình nuôi cá chình khép kín giữa đầm Trà Ổ, xã Phù Mỹ Bắc, Gia Lai (huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định cũ) mang về lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Ông nông dân ở tỉnh Bình Định cũ, nay là tỉnh Gia Lai gắn đời mình với loài cá "ngược dòng"

Giữa cù lao Châu Trúc (đầm Trà Ổ, xã Phù Mỹ Bắc, Gia Lai), trang trại nuôi cá chình của ông Võ Tuấn Tú (63 tuổi) nổi bật giữa vùng đầm nước rộng lớn. Ít ai ngờ rằng phía sau mô hình mang lại doanh thu nhiều tỉ đồng mỗi năm là hành trình gần ba thập niên kiên trì theo đuổi một loài thủy sản vốn được xem là khó nuôi bậc nhất.

30 năm lăn lộn với loài cá có tập tính đặc biệt sinh sản ngoài biển rồi ngược vào sông, đầm để sống, ông Võ Tuấn Tú đã gây dựng mô hình nuôi cá chình khép kín, thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Cá chình là loài thủy sản có tập tính sinh sản đặc biệt. Cá mẹ đẻ trứng ngoài biển sâu, cá con sau khi nở sẽ theo dòng hải lưu trôi dạt vào cửa sông, vùng nước lợ và nước ngọt để sinh trưởng, trước khi quay trở lại biển sinh sản. Chính đặc tính độc đáo ấy đã thôi thúc ông Tú tìm hiểu và gắn bó với loài cá này.

Năm 1997, ông cùng cộng sự tham gia dự án nghiên cứu nguồn lợi thủy sản tại đầm Trà Ổ. Thời điểm đó, cá chình từng là loài đặc trưng của vùng đầm nhưng số lượng ngày càng suy giảm do môi trường thay đổi và tình trạng khai thác quá mức.

Cá chình là loài thủy sản da trơn, có tập tính sinh sản đặc biệt.

Khi dự án kết thúc vào năm 2000, thay vì trở về, ông quyết định ở lại cù lao để bắt đầu hành trình chinh phục loài cá nhiều giá trị kinh tế nhưng cũng đầy thách thức.

"Để có được thành công hôm nay, tôi đã nhiều lần thất bại. Có năm thiệt hại đến tiền tỉ vì dịch bệnh, hạn hán hoặc mưa lũ", ông Tú nhớ lại.

Nhiều lần trắng tay vẫn không bỏ cuộc

Những năm đầu, ông thu gom cá giống tự nhiên về nuôi thử nghiệm. Tuy nhiên, việc thiếu kinh nghiệm khiến đàn cá liên tục gặp rủi ro. Không ít lần công sức và vốn liếng tích góp bị cuốn trôi chỉ sau một mùa vụ.

Không chấp nhận bỏ cuộc, ông tìm đến các chuyên gia thủy sản, tham gia các lớp tập huấn và dành nhiều thời gian nghiên cứu đặc tính sinh học của cá chình.

Từ những bài học thực tế, ông từng bước hoàn thiện quy trình nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên của đầm Trà Ổ. Bước ngoặt đến vào năm 2010 khi ông thuần dưỡng thành công cá chình trong ao nuôi, mở ra hướng phát triển ổn định cho mô hình.

Hiện nay, trang trại của ông có diện tích hơn 10.000m² với 4 ao đất, duy trì khoảng 10.000 con cá chình bông. Loài cá này cần từ 2-3 năm để đạt trọng lượng từ 1,5-3kg mỗi con.

Mỗi năm, ông xuất bán từ 4-5 tấn cá chình thương phẩm với giá dao động 500.000-600.000 đồng/kg.

Người đàn ông ở tỉnh Gia Lai có 30 năm đếm thất bại chờ thành công với loài cá sinh ở biển, lớn trong đầm.

Không dừng lại ở việc nuôi cá thương phẩm, ông Tú còn đầu tư hệ thống bể tuần hoàn để ươm và cung cấp cá giống ra thị trường.

Mỗi năm, trang trại xuất khoảng 3-4 tấn cá chình giống cho các hộ nuôi trong và ngoài tỉnh. Nhờ chủ động được nguồn giống và quy trình sản xuất khép kín, mô hình mang lại doanh thu nhiều tỷ đồng, lợi nhuận đạt khoảng 400-500 triệu đồng mỗi năm.

Điểm đặc biệt của trang trại là việc ứng dụng công nghệ vi sinh trong xử lý môi trường nước và phòng bệnh cho cá. Các chế phẩm sinh học được tạo từ những nguyên liệu tự nhiên như mật mía, chuối chín và sữa chua lên men giúp ổn định hệ sinh thái ao nuôi, hạn chế dịch bệnh và giảm chi phí sản xuất.

Ngoài cá chình bông, ông còn nuôi thêm cá chình mun nhằm đa dạng hóa sản phẩm và tăng hiệu quả kinh tế.

Lan tỏa nghề nuôi cá chình

Không chỉ làm giàu cho gia đình, nhiều năm qua ông Tú còn hỗ trợ con giống, chia sẻ kinh nghiệm và chuyển giao kỹ thuật cho các hộ dân quanh đầm Trà Ổ.

Nhờ đó, nghề nuôi cá chình từng bước được mở rộng, tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Năm 2018, ông Võ Tuấn Tú được vinh danh là Nông dân Việt Nam xuất sắc và nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ nhờ những đóng góp trong lao động sản xuất.

Sản phẩm cá chình của trang trại hiện đạt chứng nhận VietGAP và OCOP 3 sao, khẳng định chất lượng cũng như giá trị của mô hình nuôi thủy sản theo hướng bền vững.

Không chỉ làm giàu cho gia đình, nhiều năm qua ông Tú còn hỗ trợ con giống, chia sẻ kinh nghiệm và chuyển giao kỹ thuật cho các hộ dân quanh đầm Trà Ổ.

Theo tiến sĩ Trần Văn Vinh - Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, việc thuần dưỡng và nuôi thành công cá chình bông tại đầm Trà Ổ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần bảo tồn và khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản địa phương.

"Đây là loài thủy sản có giá trị cao nhưng đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt về môi trường nước, thức ăn và dịch bệnh. Thành công của ông Tú là mô hình đáng để nhân rộng", ông Vinh nhận định.