'Túp lều bác Tôm' - tình yêu của mẹ

Đọc ''Túp lều bác Tôm'', tôi thấu hiểu rằng làm mẹ là dám bước qua nỗi sợ của chính mình để giữ cho con một bầu trời bình yên.

* Bài cảm nhận cho chuyên mục "Cuốn sách tôi yêu"

Có những ký ức đã ngủ yên rất lâu, nhưng chỉ cần một cuốn sách chạm tới, hình ảnh cũ lại hiện về nguyên vẹn. Tác phẩm Túp lều bác Tôm của Harriet Beecher Stowe đưa tôi trở lại nước Mỹ thế kỷ 19, thời kỳ người da đen bị xem như món hàng hóa, thuộc sở hữu của những người chủ da trắng. Điều ở lại trong tôi suốt hành trình đọc không chỉ là những lát cắt lịch sử, mà là tình người, đặc biệt là tình mẫu tử. Đó là thứ ánh sáng le lói nhưng bền bỉ trong tận cùng khổ đau.

Nhân duyên với cuốn sách này khiến tôi nhớ lại một câu chuyện có thật, đã
in sâu trong ký ức tôi suốt nhiều năm. Ngày ấy, ngôi trường cấp hai tôi học chỉ có hai dãy nhà cấp bốn, sân chưa lát gạch, cỏ dại mọc xanh. Tôi là cô bé sao đỏ lớp 6, được phân công chấm điểm thi đua khối 8, 9. Vì còn đầu cấp, tôi nghiêm chỉnh bắt lỗi không thương lượng. Cuốn sổ sao đỏ chi chít những dòng phê bình.

Trong số những học sinh thường xuyên bị ghi tên, Trung là một trường hợp đặc biệt. Anh lớn tuổi hơn các bạn trong lớp, người nhỏ, tóc lúc nào cũng bù xù, đi học muộn, quàng khăn sai cách, không sơ vin, học lực trung bình vì mải nghịch. Ký ức về Trung dừng lại khi anh học hết lớp 9 và ra trường.

Cuộc sống cuốn tôi đi với những mối quan tâm mới, cho đến một buổi chiều tháng 5 khi tôi đang là sinh viên đại học năm ba. Hôm ấy, xóm làng xôn xao vì ba người phụ nữ lạ mặt tìm về nhà ông Tr. Họ kể rằng 25 năm trước đã rời quê đi làm theo lời giới thiệu của ông Tr, rồi bị đưa sang Trung Quốc, từ đó không thể trở về. Nay họ mới tìm được đường về làng cũ. Người dân nhớ lại chuyện biệt tích năm xưa. Câu chuyện lan nhanh khắp xóm. Rồi có người nhắc đến Trung. Mẹ anh đã trở về.

Một bà trong xóm gọi điện cho anh:

- Trung ơi, mày đang ở đâu?

- Cháu đang giao hàng, có chuyện gì thế bà?

- Về ngay đi! Mẹ mày về rồi!

Hơn 40 phút sau, anh xuất hiện trên chiếc xe máy chở đầy hàng điện lạnh. Đám đông tách ra cho anh bước vào. Anh nhìn lần lượt ba người phụ nữ rồi hỏi:

- Mẹ cháu là người nào?

Người ta chỉ:

- Người đứng giữa đó, áo nâu.

Trung bước tới, ôm chầm lấy người phụ nữ đen sạm vì nắng, nấc lên từng tiếng:

- Mẹ ơi... Mẹ ơi...

25 năm xa cách, từ khi anh mới hơn ba tuổi. Bao tủi thân, bao khát khao được gọi một tiếng ''mẹ'' dồn lại trong vòng tay ấy. Cả xóm lặng đi, sụt sùi. Phút đoàn tụ ấy tưởng sẽ mở ra một chương mới cho Trung với sự hiện diện của mẹ anh trong đời, nhưng chỉ một tuần sau, bà trở lại Trung Quốc bởi bên kia biên giới, bà đã có một gia đình với những đứa trẻ đang chờ. Trung quay về với cuộc sống thường ngày, nhưng trong anh đã có một niềm an ủi lớn: anh biết mẹ vẫn còn sống, vẫn hiện diện trên đời này.

Bìa sách ''Túp lều bác Tôm''. Ảnh: Nhà xuất bản Văn học

Khi đọc Túp lều bác Tôm, ký ức về buổi chiều hôm ấy bỗng sống dậy trong tôi. Trong khổ đau tận cùng của chế độ nô lệ, tác phẩm khắc họa tình mẫu tử thiêng liêng qua các nhân vật khác nhau. Đó là Ê-li-da liều mình bế con nhảy qua những tảng băng trôi giữa dòng sông lạnh buốt để chạy trốn kẻ buôn đã mua con trai cô. Hay trên chuyến tàu chở nô lệ xuống phương Nam, người mẹ trẻ mất con đau đớn đến mức gieo mình xuống dòng nước sâu. Ở chợ đấu giá nô lệ cũng vậy, đó là tiếng khóc xé lòng của người mẹ khi bà và con gái bị bán cho hai người
chủ khác nhau. Trong những hoàn cảnh tăm tối nhất ấy, tình mẹ càng trở nên rực sáng, mãnh liệt, bóp nghẹt trái tim những người biết yêu thương.

Ngày đối diện với cuộc hôn nhân không thể cứu vãn, tôi nói với chồng cũ: ''Anh hãy đi tìm hạnh phúc mà anh mong muốn. Chỉ mong anh hiểu, trên đời này không có gì thiêng liêng hơn tình mẫu tử. Đừng để các con lớn lên mà không cảm nhận được tình yêu của mẹ''. Sau đó, tôi mang theo hai đứa trẻ bước vào hành trình sống mới. Có lẽ vì đã đi qua giây phút ấy, tôi đồng cảm sâu sắc với Ê-li-da, với những người mẹ trong Túp lều bác Tôm. Tôi thấu hiểu sâu sắc
rằng làm mẹ là dám bước qua nỗi sợ của chính mình để giữ cho con một bầu trời bình yên.

Những nhân vật trong Túp lều bác Tôm đã sống và chết để bảo vệ con mình. Chính tôi cũng đang cố gắng mỗi ngày để các con lớn lên với tình yêu thương thật sự. Chúng ta có thể khác nhau về xuất thân, hoàn cảnh, thời đại. Nhưng điểm chung khi bước vào cuộc đời này, chúng ta đều được sinh ra từ lòng mẹ. Mong rằng giữa những lựa chọn bộn bề của cuộc sống hiện đại, mỗi người vẫn giữ được sợi dây yêu thương ấy. Mong cho những người phụ nữ đủ vững vàng và mạnh mẽ để bảo vệ tình yêu dành cho những đứa con của mình. Bởi chúng ta đều biết, mỗi một đứa trẻ đều khát khao tình mẹ, thứ tình cảm thiêng liêng không điều gì có thể thay thế.

Bùi Thị Nga