Ung thư vú khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm cơ gây hoại tử

TP HCMBà Lan, 77 tuổi, đau mỏi chân sau đó yếu liệt, bác sĩ chẩn đoán cơ hoại tử do hệ miễn dịch tấn công nhầm cơ thay vì u ung thư ở ngực.

BS.CKI Cao Hoàng Trọng, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận các vùng cơ gốc chi như vai, đùi yếu rõ rệt khiến bà khó đứng lên, đi lại và nâng tay chân. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy men cơ CK (một loại enzyme tồn tại trong mô cơ) tăng gần 4.500 U/L, cao gấp nhiều lần bình thường - dấu hiệu tế bào cơ đang bị tổn thương và phá hủy.

Chỉ số men tim của bệnh nhân tăng khoảng 1.500 U/L, có thể tổn thương cơ lan rộng. Xét nghiệm ghi nhận kháng thể anti-SRP dương tính, tức hệ miễn dịch đang tạo ra chất tấn công nhầm vào cơ. Bà Lan được chẩn đoán mắc bệnh cơ hoại tử do trung gian miễn dịch (IMNM).

IMNM là thể nặng trong nhóm bệnh cơ viêm tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch vốn có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể lại nhận nhầm sợi cơ là tác nhân lạ và tấn công. Quá trình này làm màng tế bào cơ bị phá vỡ, sợi cơ hoại tử hàng loạt rồi rò rỉ các chất trong cơ ra máu, khiến men cơ CK tăng cao. Khi các nhóm cơ lớn vùng vai, hông, đùi bị tổn thương, người bệnh khó đứng lên, leo cầu thang, đi lại hoặc nâng tay qua đầu.

Bác sĩ Trọng đang khám cho bà Lan. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Tiếp tục tìm nguyên nhân, bác sĩ phát hiện ngực phải của bà Lan có khối chắc kích thước khoảng 3x4 cm, bờ gồ ghề, sinh thiết xác định là ung thư biểu mô tuyến vú xâm nhập độ hai.

"Khối u vú đã kích hoạt hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô cơ của bà Lan, gây hoại tử và yếu liệt nhanh", bác sĩ Trọng cho biết, thêm rằng cơ thể tạo phản ứng miễn dịch để chống lại tế bào ác tính, nhưng một phần kháng thể hoặc tế bào miễn dịch có thể nhận diện chéo, tấn công nhầm mô cơ có cấu trúc tương tự. Phản ứng miễn dịch kéo dài gây viêm và hoại tử cơ nhanh.

Sau hội chẩn, bà Lan được điều trị corticoid liều cao nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch, giảm hoại tử cơ. Đồng thời, bác sĩ chuyên khoa ung bướu lên kế hoạch điều trị ung thư vú theo giai đoạn bệnh.

Sau thời gian điều trị, sức cơ của bà Lan cải thiện dần, có thể đứng, đi với sự hỗ trợ, các chỉ số men cơ giảm so với thời điểm nhập viện. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và điều trị song song bệnh cơ tự miễn và ung thư vú.

Bệnh cơ hoại tử do trung gian miễn dịch thường gặp ở người trung niên và lớn tuổi, đặc biệt người mới xuất hiện yếu cơ tiến triển nhanh, men cơ tăng cao hoặc kèm sụt cân không rõ nguyên nhân. Một số trường hợp liên quan bệnh tự miễn khác, dùng thuốc hạ mỡ máu nhóm statin hoặc ung thư tiềm ẩn.

Bác sĩ Trọng cho biết thêm bệnh cơ hoại tử do trung gian miễn dịch hiện có thuốc điều trị nhưng cần can thiệp sớm và theo dõi lâu dài. Ngoài corticoid giai đoạn đầu, người bệnh có thể cần thêm thuốc ức chế miễn dịch hoặc các liệu pháp sinh học tùy mức độ đáp ứng. Thời gian điều trị kéo dài nhiều tháng đến vài năm. Với trường hợp liên quan ung thư, kiểm soát tốt khối u là yếu tố quan trọng giúp bệnh cơ ổn định hơn.

Bác sĩ khuyên người lớn tuổi có biểu hiện yếu cơ tiến triển nhanh, sụt cân không rõ nguyên nhân cần đi khám sớm tại bệnh viện có chuyên khoa thần kinh. Xét nghiệm men cơ và tầm soát ung thư trong những trường hợp nghi ngờ giúp phát hiện sớm bệnh lý nguy hiểm, tránh bỏ sót các hội chứng cận ung thư có thể đe dọa tính mạng.

Trọng Nghĩa

*Tên người bệnh đã được thay đổi

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp