Ưu tiên nguồn lực cho công nghệ chiến lược

Sáng 18-5, tại Hà Nội, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã dự lễ chào mừng Ngày Khoa học - Công nghệ (KH-CN) và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.

Cần cơ chế đặc thù

Tại sự kiện, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch ThaiBinh Seed, kiến nghị nhà nước cần có cơ chế đặt hàng công nghệ chiến lược đối với doanh nghiệp (DN) KH-CN. Đồng thời, hình thành các quỹ đầu tư dài hạn hoặc có chính sách hỗ trợ lãi suất cho công nghệ chiến lược trong nông nghiệp, bởi nghiên cứu giống cây trồng có đặc thù kéo dài nhiều năm.

Để sản phẩm công nghệ chiến lược được ứng dụng, thương mại hóa thành công, PGS-TS Bùi Thế Duy, Giám đốc ĐHQG Hà Nội, cho rằng cần sớm tháo gỡ một số điểm nghẽn trong tổ chức và đầu tư KH-CN. Trong đó, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là cơ chế tài chính và phương thức giao nhiệm vụ. Các nhiệm vụ công nghệ chiến lược thường có chu kỳ nghiên cứu - thử nghiệm - hoàn thiện - chuyển giao kéo dài hơn một năm ngân sách, đòi hỏi nguồn lực đủ lớn, ổn định và cơ chế quản trị linh hoạt. Song song đó, nhà nước cần có chính sách đột phá về phát triển nguồn nhân lực công nghệ chiến lược.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ chốt, “chìa khóa vàng”, yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước. Ảnh: BÁO ĐIỆN TỬ CHÍNH PHỦ

Theo Bộ trưởng Bộ KH-CN Vũ Hải Quân, khơi thông nguồn lực cho KH-CN và đổi mới sáng tạo phải trở thành ưu tiên chiến lược trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Bộ KH-CN đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát; thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức KH-CN; đổi mới cơ chế tài chính; phát triển thị trường KH-CN; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; thu hút nhân tài...

"Nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ DN phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn... Đây không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế mà còn là vấn đề năng lực cạnh tranh và an ninh phát triển quốc gia trong dài hạn" - Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Tháo gỡ ngay các điểm nghẽn

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá lĩnh vực KH-CN, đổi mới sáng tạo thời gian qua đã đạt được một số thành tựu, song còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển kinh tế - xã hội. Việc huy động nguồn lực cho KH-CN chưa được chú trọng đúng mức; công tác đào tạo, trọng dụng cán bộ KH-CN tuy đã có nhiều đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn không ít bất cập; cơ chế phát triển hoạt động KH-CN chậm được hoàn thiện...

Thủ tướng yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra được sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược phải có giá trị gia tăng, có tính áp dụng thực tiễn, có khả năng thương mại hóa và tỉ lệ nội địa hóa cao; đóng góp thực sự hiệu quả vào mục tiêu tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Người đứng đầu Chính phủ giao các bộ, ngành nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng DN, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm phục vụ công tác điều hành, quản lý và hoạt động sản xuất - kinh doanh. "Quyết tâm trong năm nay phải cụ thể hóa một số sản phẩm để phục vụ một số lĩnh vực trọng tâm" - Thủ tướng yêu cầu.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan cơ chế tài chính cho KH-CN và đổi mới sáng tạo. Ưu tiên bảo đảm nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và DN công nghệ. Thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và DN khởi nghiệp sáng tạo. Về các nội dung này, Thủ tướng cho biết Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ KH-CN và các trưởng ngành khác có liên quan.

Nhấn mạnh cơ chế phải đột phá, Thủ tướng phân tích: Nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường thì sẽ không thực hiện được các hoạt động đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Do đó, cần cơ chế đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước.

Thủ tướng cũng chỉ đạo phải coi trọng việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

"Với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia, khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số và phải quyết tâm cao nhất làm bằng được" - Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.