Vai trò của các đô thị hiện đại trong định hình không gian phát triển mới tại Đồng Nai

Để hiện thực hóa tầm nhìn về một đô thị văn minh và hiện đại, địa phương đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển, trong đó các khu đô thị quy mô lớn đóng vai trò ngày càng rõ nét.

Bước chuyển mình trở thành "thành phố công nghiệp – đô thị – dịch vụ hiện đại"

Từ một trong những trung tâm công nghiệp trọng điểm của cả nước, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, phát triển cân bằng giữa kinh tế và chất lượng sống. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ mang ý nghĩa hành chính mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về quy hoạch, hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.

Theo các chuyên gia, khi một địa phương "lên hạng", áp lực về dân số, giao thông và dịch vụ công sẽ gia tăng nhanh chóng. Một đô thị trực thuộc Trung ương không thể vận hành hiệu quả nếu chỉ dựa vào một vài trung tâm cũ được mở rộng. Thay vào đó, cần hình thành các cực đô thị được quy hoạch đồng bộ, có khả năng tự vận hành và liên kết chặt chẽ theo mô hình đa trung tâm.

Trong định hướng phát triển dài hạn, sông Đồng Nai được xác định là "xương sống" về cảnh quan và không gian phát triển. Dọc theo hành lang này, nhiều khu đô thị quy mô lớn đang hình thành, được quy hoạch theo hướng tích hợp đa chức năng, kết hợp giữa nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng.

Không chỉ dừng ở trục ven sông, Đồng Nai còn mở rộng không gian đô thị về phía khu vực sân bay Long Thành và các hành lang giao thông chiến lược theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Đây là những khu vực có tiềm năng trở thành cực tăng trưởng mới nhờ lợi thế kết nối và logistics.

Mô hình này sẽ giúp phân tán áp lực hạ tầng khỏi khu vực lõi, giảm nguy cơ quá tải về giao thông và dịch vụ công cộng, đồng thời tạo ra các khu vực có môi trường sống đồng bộ ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, các đại đô thị quy hoạch bài bản còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư vào địa phương. Khi một khu vực có hạ tầng hoàn chỉnh, pháp lý minh bạch và cộng đồng dân cư ổn định, dòng vốn từ các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ sẽ tự nhiên theo sau. Đây là vòng tuần hoàn kinh tế mà nhiều đô thị phát triển ở khu vực Đông Nam Á đã kiểm chứng trong hai thập niên gần đây.

Theo kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, việc phát triển đô thị xung quanh sân bay là xu hướng phổ biến trên thế giới, khi các sân bay quốc tế không chỉ là cửa ngõ giao thông mà còn là hạt nhân hình thành các đô thị tích hợp. Khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, nhu cầu về nhà ở, dịch vụ và hạ tầng sẽ gia tăng mạnh, tạo động lực cho sự phát triển của các khu đô thị trong khu vực.

Khi các khu đô thị trở thành "hạt nhân" phát triển

Theo Sở Xây dựng, tính đến quý I-2026, Đồng Nai có hơn 440 dự án nhà ở đang triển khai, trong đó phần lớn là các khu đô thị quy mô lớn. Con số này cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ nét từ phát triển dàn trải sang mô hình đại đô thị tích hợp. Đây được xem là một trong những chiến lược quan trọng để tái cấu trúc không gian phát triển.

Thực tế cho thấy, các đại đô thị được quy hoạch bài bản theo mô hình đa chức năng, trong đó nhà ở gắn liền với hệ sinh thái dịch vụ như: thương mại, giáo dục, y tế, giải trí,... có thể góp phần nâng cao chất lượng sống, phân bổ lại dân cư, giảm áp lực cho khu vực trung tâm, đồng thời, thu hút lực lượng lao động chất lượng cao.

Câu chuyện đại đô thị Aqua City là một ví dụ rõ ràng trong việc viết lại diện mạo đô thị Đồng Nai. Trong số các dự án dọc hành lang sông Đồng Nai, Aqua City được xem là một trong những đại đô thị trọng điểm, giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển chuỗi đô thị ven sông của địa phương.

Dự án tọa lạc bên dòng sông Đồng Nai, ngay trục Hương lộ 2 – tuyến kết nối chiến lược giữa TP.HCM, Đồng Nai và sân bay Long Thành. Với vị trí này, Aqua City được đánh giá là một trong những đô thị hưởng lợi trực tiếp nhất từ làn sóng đầu tư hạ tầng.

Với quy mô hơn 1.000 ha và 32 km đường sông tự nhiên bao quanh, dự án dành 70% diện tích cho mảng xanh, hạ tầng và hệ tiện ích đẳng cấp, mang đến không gian sống trong lành, khác biệt hiếm có. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút cộng đồng cư dân chất lượng cao và chuyên gia quốc tế lựa chọn an cư lâu dài.

Đến nay, gần 1.200 căn nhà phố và biệt thự đã được bàn giao, hàng trăm gia đình đã chuyển về sinh sống, từng bước hình thành cộng đồng cư dân văn minh và thịnh vượng bên sông. Theo lộ trình, Aqua City sẽ bàn giao sổ hồng cho cư dân từ tháng 6 năm 2026.

Giai đoạn 2025–2028, Aqua City dự kiến đóng góp khoảng 23.000 tỷ đồng vào ngân sách, đồng thời tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và an sinh xã hội của địa phương.

Đồng Nai hiện đang ở thời điểm hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi như chính sách và cơ chế đặc thù tạo ra kỳ vọng phát triển mới, hạ tầng giao thông liên vùng được đầu tư mạnh, và dòng vốn tiếp tục tìm đến các địa phương giàu tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, yếu tố then chốt vẫn là chất lượng quy hoạch và năng lực thực thi.

Nếu được phát triển đúng định hướng, các đại đô thị sẽ không chỉ mở rộng không gian sống mà còn đóng vai trò "hạt nhân", góp phần định hình diện mạo đô thị và nâng tầm vị thế của thành phố Đồng Nai trong giai đoạn phát triển mới.