Về làm việc nghĩa nơi nguồn cội

Hành trình tìm lại căn tính đã giúp anh thay đổi, từ người đứng giữa hai thế giới muốn là Mỹ nhưng chưa đủ… Mỹ, muốn là Việt mà cũng chẳng phải Việt…; giờ là người kể chuyện Việt Nam đầy sâu sắc và hơn thế, góp phần kết nối những tấm lòng hướng về quê hương. Câu chuyện của Chris Trần là ví dụ điển hình cách một người trẻ đi qua những băn khoăn về bản sắc để tìm thấy nơi mình thuộc về và chọn ở lại, không phải để hoài niệm, mà để hành động.

Những hỗ trợ thiết thực cho bà con nghèo được ghi ơn, với Thái Minh đó là niềm hạnh phúc

ẢNH: LAM PHONG

Về Việt Nam hiểu lại căn tính mình

Sinh ra tại Mỹ, Chris Trần, Christopher Hargraves Tran, tên Việt là Trần Thái Minh, lớn lên trong môi trường Mỹ, nhưng cảm giác "thuộc về" lại chưa bao giờ thật sự trọn vẹn. "Ở Mỹ, người ta gọi tôi là Chris. Tên Minh chỉ có gia đình gọi. Khi về Việt Nam, mọi người gọi tôi là Minh, tự nhiên thấy gần gũi, như được trở về nhà", anh nói, giọng chậm lại như đưa người nghe chạm đến vùng thăm thẳm của ký ức sống nơi đất Mỹ năm nào.

Tuổi thơ của Minh không hoàn toàn là bức tranh màu hồng vẽ ký ức đẹp. Anh từng cảm giác xấu hổ khi mẹ nói tiếng Việt trước cổng trường, từng muốn trốn đi khi nghe những giai điệu cải lương vang lên từ chiếc xe của mẹ. Ở trường tiểu học, giữa môi trường đa sắc tộc nhưng ít người châu Á, Minh lại bị trêu chọc. Ở nhà, anh phải nói tiếng Việt để giữ gốc gác. Ngoài xã hội, anh lại cố gắng trở thành một người Mỹ. Giữa mênh mang ấy, Minh từng không biết mình thực sự thuộc về đâu.

Thái Minh trong lễ khánh thành cầu Hai Lương cho bà con ở Sơn Hòa, P.An Hội, Vĩnh Long

ẢNH: LAM PHONG

Cảm giác lửng lơ đó theo anh suốt những năm tháng học trò. Thời trung học, Thái Minh nhận ra: Việt Nam gần như vắng bóng trong các bài giảng, ngoài câu chuyện chiến tranh. Sự thiếu vắng ấy đã khơi dậy hành trình tìm hiểu sâu hơn. Sau đó khi bước vào đại học, Minh chọn học Lịch sử châu Á như cách đi tìm câu trả lời cho chính mình. Năm cuối đại học, Minh quyết định sang Việt Nam du học, và lựa chọn ấy đã "Thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi, lần đầu tiên tôi cảm thấy mình được thuộc về nơi tìm thấy kết nối thật sự".

Tốt nghiệp năm 2008, Minh trở lại Mỹ, làm công việc giảng dạy ổn định. Nhưng nỗi nhớ Việt Nam lớn dần. "Tôi nhớ Việt Nam mỗi ngày", Minh nói đầy chân thành. Đến năm 2011, Minh quyết định quay lại Việt Nam, không phải đi ngắn, mà là để an cư. Anh chọn TP.HCM, nơi có bạn bè, có cơ hội dạy học và quan trọng hơn, là nơi anh cảm thấy mình được là chính mình.

Tiếp đó, những chuyến xuyên Việt bắt đầu. Không chỉ là du lịch, đó là hành trình khám phá văn hóa, con người, lịch sử - những điều anh từng không được biết đến khi còn ở Mỹ. Mỗi vùng đất, mỗi giọng nói, mỗi món ăn đều mở ra một lớp nghĩa mới về đất nước này. "Việt Nam đa dạng đến mức hiểu bao nhiêu cũng không đủ", anh nói, như một lời thú nhận giản dị mà đầy xúc động.

Người kể chuyện Việt Nam

"Nhiều người Việt ở nước ngoài bây giờ chỉ biết đến Việt Nam qua phở, bánh mì. Nhưng Việt Nam còn nhiều thứ khác", Thái Minh tâm sự câu chuyện anh khởi đầu với kênh quảng bá văn hóa và hình ảnh Việt Nam đến bạn bè đồng trang lứa và những người gốc Việt được sinh ra lớn lên ở môi trường ngoài Việt Nam.

Thái Minh làm nội dung trên mạng xã hội một cách tự nhiên, từ chính niềm yêu thích ngôn ngữ. Là một giáo viên, anh nhìn tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà là chìa khóa mở ra văn hóa. "Mỗi video ngắn là cách tôi chia sẻ trải nghiệm học tiếng Việt. Tôi thường khuyên mọi người khi mới bắt đầu, không cần nói hoàn hảo, chỉ cần yêu tiếng Việt là đã đủ để kết nối với gia đình, với cội nguồn", Minh nói.

Thái Minh làm cầu nối đưa các bạn nước ngoài đến giúp học trò nghèo ở Vĩnh Long (Bến Tre cũ)

ẢNH: LAM PHONG

Trên kênh nội dung của Thái Minh, thấy rõ mạch thể hiện không chạy theo những thứ phổ biến. Minh chọn về những vùng đất ít người biết, kể những câu chuyện ít người để ý. Từ khám phá chi tiết giản đơn trong tranh Đông Hồ ở Bắc Ninh, đi gặp gỡ các nghệ sĩ cải lương miền Tây, làm phim ngắn giới thiệu phương ngữ đặc trưng của Nghệ An, Quảng Nam…; giải thích ý nghĩa, nói như Minh là: "Nhiều người gốc Việt chưa từng được nghe, chưa từng tiếp cận những thông tin thú vị ấy, nên mình muốn giới thiệu cái thú vị ấy cho mọi người hiểu Việt Nam hơn".

Với lợi thế là nhà ngôn ngữ học, cùng nền tảng giáo dục gia đình và tình mẫu tử thời thơ ấu, những bài học về làm người, về gốc gác dân tộc, Thái Minh thừa hưởng nhiều từ mẹ. Hỏi điều gì khiến Minh ấn tượng khi về sống ở Việt Nam, anh bảo ngay: "Tình đoàn kết, cái đó mạnh lắm. Nhất là khi có bão lũ, thiên tai, con người gặp cảnh khốn khó, mọi người đoàn kết lại hỗ trợ lẫn nhau rất mạnh".

Cũng từ tự hào về đức tính ấy của người Việt, khi các vùng miền chịu đựng thiên tai, Thái Minh lại chung tay cùng người dân Việt tham gia cứu trợ nạn nhân bão lũ, nạn nhân chất độc da cam, quyên tiền làm cầu đường, gắn đèn năng lượng mặt trời cho các tuyến đường ban đêm dễ xảy ra tai nạn ở vùng nông thôn thuộc xã Tân Hào, Vĩnh Long.

Điều thú vị hơn nữa là trong các chuyến đưa bạn bè, người quen ở nước ngoài về Việt Nam, ý tưởng ban đầu của họ về chỉ để đi ăn, đi chơi và trải nghiệm, nhưng sau chuyến đi họ đều thay đổi suy nghĩ về Việt Nam. Họ tự thấy mình có trách nhiệm và mong gắn bó hơn với Việt Nam, giúp người, giúp đời, chứ không chỉ đơn thuần là suy nghĩ về hưởng thụ như trước.

Ở một nơi từng xa lạ, giờ đây đã trở thành nhà. Và trong hành trình ấy, Chris Trần, hay Trần Thái Minh, không chỉ tìm lại được căn tính của mình, mà còn chọn cách sống để giữ gìn và lan tỏa nó.