Vì sao hải sản đông lạnh có thể ngon hơn đồ tươi?

Trong một số trường hợp, hải sản cấp đông đúng kỹ thuật giữ được cấu trúc mọng nước và độ an toàn cao hơn đồ tươi sống bán ngoài chợ.

Nhiều người cho rằng hải sản tươi sống luôn có chất lượng tốt hơn sản phẩm đông lạnh. Tuy nhiên, đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class (TP HCM), phản đối điều này.

Dưới góc độ khoa học thực phẩm, khái niệm "tươi" mang tính tương đối. Miếng cá hồi làm sashimi được cấp đông ở âm 60 độ C ngay khi đánh bắt sẽ giữ được hàm lượng dinh dưỡng cao hơn con tôm hùm đang bơi trong bể kính nhà hàng nhưng đã nhịn đói nhiều ngày khiến cơ thịt tiêu biến dần.

Theo ông Thông, ngay khi hải sản chết, hiện tượng tự phân giải bắt đầu diễn ra. Các enzyme phá vỡ cấu trúc protein, làm mềm thịt và tạo ra mùi tanh. Hải sản bán ở chợ thường trải qua nhiều giờ đánh bắt và ướp đá sơ sài. Việc phơi ở nhiệt độ thường tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi và hình thành chất histamine (hợp chất gây sốc phản vệ, phản ứng viêm, dị ứng, dẫn truyền thần kinh và sự bài tiết dịch vị) làm suy giảm chất lượng, có nguy cơ ngộ độc.

Ảnh minh họa: Pexels

Công nghệ cấp đông quyết định chất lượng

Hải sản được cấp đông tại tàu bằng hầm lạnh siêu tốc, nhiệt độ âm 40 độ C sẽ chặn đứng hoạt động của enzyme và vi khuẩn. Khi rã đông, sản phẩm giữ được cấu trúc và hàm lượng dinh dưỡng.

Nhiều người e ngại đồ đông lạnh bị khô và chảy nước. Ông Thông cho biết nguyên nhân do kỹ thuật cấp đông. Cơ thể sinh vật biển chứa 70-80% là nước. Khi cấp đông chậm bằng tủ lạnh gia đình, phân tử nước liên kết thành tinh thể đá lớn, đâm thủng màng tế bào khiến nước cốt chảy ra ngoài (hiện tượng drip loss).

Trong công nghiệp, công nghệ cấp đông siêu tốc (IQF) hạ nhiệt độ tâm sản phẩm xuống dưới âm 18 độ C nhanh chóng. Tinh thể nước đóng băng với kích thước nhỏ, không phá vỡ màng tế bào nên nguyên liệu giữ được độ đàn hồi.

Riêng với món ăn sống như sashimi, sử dụng hải sản cấp đông là quy tắc bắt buộc. Trong môi trường tự nhiên, cá hồi hoang dã, cá ngừ hay mực thường chứa nhiều ký sinh trùng, tiêu biểu là giun Anisakis. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) quy định cá dùng để ăn sống phải được cấp đông ở âm 20 độ C trong ít nhất 7 ngày, hoặc âm 35 độ C trong 15 giờ để tiêu diệt ký sinh trùng.

Tiêu chí lựa chọn và rã đông

Đầu bếp gợi ý người tiêu dùng chọn đồ tươi sống khi mua trực tiếp tại vùng biển, hoặc khi chế biến các món hấp, luộc. Hải sản cấp đông phù hợp cho nhà hàng cần ổn định nguyên liệu, người mua hàng trái mùa. Nguyên liệu này phù hợp cho các món kho, rim, chiên, nướng đậm vị sốt vì sự khác biệt về kết cấu giữa tươi và đông lạnh gần như không thể nhận ra. Ngoài ra, hải sản cấp đông chuẩn quy trình giúp tránh rủi ro từ các chất bảo quản (như urê, hàn the) thường bị lạm dụng để giữ cá tươi lâu ở chợ.

Theo chuyên gia, hải sản cấp đông giảm chất lượng chủ yếu do rã đông sai cách. Việc ngâm trực tiếp vào nước nóng, để ở nhiệt độ phòng hoặc dùng lò vi sóng quá mức khiến thịt cá bị mất nước và sinh vi khuẩn.

Cách rã đông đúng là chuyển thực phẩm từ ngăn đá xuống ngăn mát tủ lạnh trước 12-24 tiếng. Nhiệt độ tăng từ từ giúp tinh thể đá tan chảy và tái hấp thụ vào thớ thịt, giữ nguyên liệu ở trạng thái mọng nước.

Bảo Nhiên