Vì sao học sinh xuất sắc cần một lộ trình khác ngay từ THPT?

Học sinh trong chương trình AGS Talent tại Nam Úc Scotch AGS trong một buổi tìm hiểu về kỹ năng quản lý thời gian

Khi ngày càng nhiều học sinh Việt Nam hướng tới các đại học quốc tế, nhu cầu về một lộ trình học tập riêng cho học sinh xuất sắc ngay từ bậc THPT đang trở thành một vấn đề nghiêm túc, thay vì chỉ là lựa chọn mang tính cá nhân.

Để học sinh phát triển đúng tiềm năng

Từ góc nhìn nghiên cứu giáo dục quốc tế, nhiều chuyên gia cho rằng học sinh xuất sắc không đơn thuần cần "học nhiều hơn", mà cần mức độ thách thức phù hợp với năng lực để duy trì động lực và phát triển bền vững.

Giáo sư Frank C. Worrell, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực giáo dục học sinh năng khiếu tại Đại học California, Berkeley, từng nhấn mạnh rằng năng lực vượt trội chỉ có thể được phát triển lâu dài khi học sinh được đặt trong môi trường học tập đủ độ khó, khuyến khích tư duy độc lập, khả năng tự học và ý thức mục tiêu rõ ràng.

Theo ông, nếu chương trình học không đủ chiều sâu, học sinh xuất sắc rất dễ rơi vào trạng thái học để hoàn thành yêu cầu, không thực sự phát triển năng lực học thuật.

Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cũng cho kết quả tương tự. Báo cáo "Một quốc gia bị đánh lừa" (A Nation Deceived) và nghiên cứu tiếp nối "Trao quyền cho một quốc gia" (A Nation Empowered), do Trung tâm nghiên cứu Belin-Blank Center (Đại học Iowa, Mỹ) thực hiện, chỉ ra rằng việc tăng tốc hoặc mở rộng lộ trình học tập cho học sinh năng khiếu là một trong những can thiệp giáo dục hiệu quả nhất.

Các nghiên cứu này cho thấy nếu được học sâu hơn và sớm hơn so với mặt bằng chung, mỗi học sinh sẽ đạt lợi ích rõ rệt về học thuật, đồng thời phát triển tốt hơn về tư duy, khả năng thích nghi và động lực học tập trong dài hạn. Quan trọng hơn, các tác giả nhấn mạnh tăng tốc học tập không phải là "đi tắt", mà là đi đúng nhịp với năng lực của người học.

Từ lý thuyết đến thực tiễn. Tại nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển cho thấy nhu cầu phân hóa lộ trình cho học sinh xuất sắc đã được thừa nhận từ sớm.

Tại Úc, Mỹ hay Anh, học sinh có năng lực vượt trội thường được tiếp cận các chương trình học chuyên sâu, các môn học mở rộng, thậm chí trải nghiệm sớm cách học ở bậc đại học ngay từ bậc THPT. Những mô hình này không nhằm rút ngắn lộ trình một cách cơ học, thay vào đó hướng tới việc chuẩn bị năng lực học tập thực chất, giúp học sinh tránh "sốc học thuật" khi bước vào môi trường đại học với yêu cầu cao về tư duy và tính tự chủ.

Học sinh trong chương trình AGS Talent tại Nam Úc Scotch AGS thường xuyên được gặp gỡ đại diện các đại học hàng đầu thế giới

AGS Talent - Lộ trình cho những học sinh xuất sắc

Trong bối cảnh đó, chương trình AGS Talent của Trường Nam Úc Scotch AGS được giới thiệu như một lộ trình học tập được thiết kế riêng cho học sinh xuất sắc ngay từ bậc THPT. Chương trình vận hành trong khuôn khổ Tú tài Úc SACE nhưng có sự phân hóa rõ rệt so với lộ trình đại trà.

Trọng tâm đầu tiên của AGS Talent là tối ưu thứ hạng ATAR, được xem là thước đo then chốt trong xét tuyển đại học Úc. Khi được học trong môi trường có chuẩn đầu ra cao, phương pháp học tập học thuật và nhịp độ phù hợp với năng lực, học sinh có điều kiện phát huy tối đa khả năng của mình, từ đó mở rộng cơ hội tiếp cận các đại học hàng đầu.

Ngay từ lớp 10, học sinh AGS Talent được làm quen với các môn nền tảng, nghiên cứu liên ngành và các dự án ứng dụng như kinh doanh, khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Sang lớp 11, các em sẽ tập trung các môn then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến ATAR. Ở lớp 12, học sinh hoàn tất chương trình Tú tài Úc SACE đồng thời tiếp cận các môn nâng cao tương đương bậc đại học.

Một trong những thách thức lớn nhất của sinh viên quốc tế trong năm nhất đại học là sự bỡ ngỡ với phương pháp học tập dù các em học tập rất tốt ở THPT. AGS Talent tiếp cận vấn đề này bằng cách mở ra trải nghiệm sớm một số học phần mang tính đại học ngay trong thời gian học phổ thông. 

Học sinh chương trình AGS Talent tại Nam Úc Scotch AGS giành giải ba chung cuộc tại Vietnam Case Competition 2025 do Đại học Melbourne (Úc) tổ chức

Thông qua các học phần này, học sinh có thể tiếp cận kiến thức ở mức cao hơn, làm quen với phương pháp học tập đại học như kỹ năng tự học, tư duy phản biện, cách làm bài và cách đánh giá kết quả học tập. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng, giúp học sinh hình dung rõ hơn về môi trường đại học quốc tế và điều chỉnh kỳ vọng của bản thân ngay từ sớm.

Trên nền tảng đó, học sinh AGS Talent có cơ hội được nhóm các trường đại học tại Úc và Canada đang kết nối trong khuôn khổ xem xét việc miễn giảm một số học phần năm nhất hoặc cân nhắc lộ trình vào thẳng năm 2 đại học Úc, tùy theo chính sách của từng trường tiếp nhận.