Viện kiểm sát khởi kiện dân sự: Thu hồi hàng ngàn mét vuông đất công bị lấn chiếm

Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).

Ông Trần Minh Ngọc - Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 - phát biểu tại hội nghị

ẢNH: NGỌC LÊ

Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)...

Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.

Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Cụ 101 tuổi được cấp căn cước

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc - Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 - nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần "thượng tôn pháp luật" gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị "gạt sang lề" vì không có khả năng tự bảo vệ mình.

"Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một 'màng lọc' công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị 'xẻ thịt' trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.

Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.

Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận. 

Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị "lãng quên" về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.

Phanh phui sữa giả, đòi lại đất công

Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.

Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.

Toàn cảnh hội nghị chiều 16.4

ẢNH: NGỌC LÊ

Đặc biệt, "tầm ngắm" của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m² đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay. 

Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất "ma" lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.

Các đại biểu tham dự hội nghị

ẢNH: NGỌC LÊ

Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là "cánh tay nối dài" của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.

"Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công", Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.