Việt Linh – Hải Anh hai thế hệ một tình yêu nghệ thuật sâu sắc

Bé Lan được chị Thanh Kim vẽ nên giấc mơ tuyệt đẹp về tình yêu sân khấu

Tối 14-6, Sân khấu Hoàng Thái Thanh kín chỗ, nhiều khán giả không có vé phải đành ra về chờ đến suất diễn tối 20-6.

Sự chăm chút từ tình yêu tuyệt đẹp

Vở "Hạ Màn" đã gây chú ý bởi nội dung mang tính đương đại và được kể bởi hành trình hình thành đặc biệt của câu chuyện. Đây là một dự án sân khấu được thực hiện bởi một ê-kíp trẻ phần lớn xuất thân từ điện ảnh, lần đầu tiên bước vào lĩnh vực sân khấu. Nhưng có thể thấy họ chăm chút từng câu thoại, lời ca, từng góc ánh sáng và trên hết là những lớp cắt ký ức được chuyển hóa rất nhanh, chặt chẽ.

Tác phẩm do đạo diễn người Pháp gốc Việt Hải Anh viết kịch bản và dàn dựng. Đồng hành cùng cô là đạo diễn Việt Linh – người sáng lập sân khấu Kịch Hồng Hạc – trong vai trò biên tập và cố vấn chuyên môn. Mẹ đã truyền cho con tình yêu điện ảnh, sân khấu, để Hải Anh bắt đầu dấn thân vào tình yêu tuyệt đẹp đó.

Nhìn từ bên ngoài, đây là câu chuyện của một vở diễn. Nhưng đi sâu vào bên trong, "Hạ Màn" là hành trình đi tìm ký ức, đi tìm cội nguồn văn hóa và đi tìm sợi dây kết nối giữa các thế hệ.

Một cảnh trong vở kịch "Hạ màn"

Một chuyến xuyên qua ký ức sân khấu

Nhân vật trung tâm của vở diễn là cô bé Lan. Trong ngày sinh nhật của mình, Lan không được đi xem phim như mong đợi mà phải theo mẹ đến một rạp hát cũ đang chờ bán đi.

Chính tại nơi tưởng chừng chỉ còn là phần ký ức ấy, một cánh cửa kỳ ảo đã mở ra. Lan gặp Thanh Kim – một "đào con" nổi tiếng của sân khấu cải lương năm xưa.

Cuộc gặp gỡ ấy đưa cô bé bước vào hành trình xuyên qua nhiều lát cắt của đời nghệ sĩ, từ ánh hào quang rực rỡ trên sân khấu đến những năm tháng tuổi già lặng lẽ, khi người nghệ sĩ chỉ còn một góc nhỏ để tiếp tục sống với nghề.

Qua câu chuyện của Thanh Kim, Lan dần khám phá lịch sử của một loại hình nghệ thuật mà còn học cách hiểu về đam mê, sự hy sinh và lòng thủy chung với nghề.

Thế hệ trẻ tiếp nối trên con đường nghệ thuật phải biết trân trọng giá trị nghệ thuật của thế hệ đi trước trao truyền, thông điệp đẹp của vở "Hạ màn"

Một đêm ở rạp hát đã thay đổi cuộc đời Lan

Cũng như nhiều người trẻ trong ê-kíp "Hạ Màn", tình yêu nghệ thuật dân tộc không đến từ những bài học giáo điều mà được nuôi dưỡng từ ký ức gia đình, từ những câu chuyện được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trong hành trình ấy, cải lương hiện diện như một mạch nguồn cảm xúc quan trọng. Trích đoạn cải lương "Chiếc bóng Nam Xương" của tác giả Nguyễn Thanh Phương được viết riêng cho vở diễn là minh chứng rõ nét.

Từ những ký ức tuổi thơ bên bà nội, bên mẹ và những cuốn băng video cải lương đã cũ, Nguyễn Thanh Phương tìm về câu chuyện của Vũ Nương trong chuyện về người con gái Nam Xương để viết tiếp một cuộc hội ngộ còn dang dở giữa mẹ và con.

Trong cách tiếp cận của tác giả trẻ, cải lương không phải một ký ức bảo tàng bất động. Đó là một nghệ thuật vẫn có khả năng đối thoại với hiện tại, tiếp tục kể những câu chuyện về thân phận con người, đặc biệt là những số phận nhỏ bé thường bị bỏ quên trong các đại tự sự lịch sử.

Các diễn viên trong vở "Hạ màn"

Hành trình của sự trao truyền

Nếu Nguyễn Thanh Phương mang đến ký ức cải lương thì đạo diễn Hải Anh lại mang vào "Hạ Màn" những trải nghiệm rất riêng của mình.

Mười năm trước, khi phụ giúp tại quầy vé sân khấu Hồng Hạc, cô từng nhìn thấy một bé gái bước vào nhà hát một mình để xem vở kịch đầu tiên trong đời.

Hình ảnh ấy ám ảnh cô suốt nhiều năm. Liệu một buổi tối ở nhà hát có đủ sức thay đổi cuộc đời một con người?

Liệu sân khấu có thể "chọn" ai đó như cách người Việt vẫn thường nói "nghề chọn người"? Những câu hỏi ấy trở thành một trong những hạt mầm đầu tiên của "Hạ Màn".

Sinh ra và lớn lên tại Pháp, Hải Anh được nuôi dưỡng giữa hai thế giới văn hóa: điện ảnh và truyền hình Pháp, cùng những cuốn băng cải lương mà bà nội thường mở vào cuối tuần.

Người bà ấy từng mang giấc mơ trở thành nghệ sĩ cải lương. Ngày bà qua đời cũng là ngày Hải Anh lần đầu tiên cảm nhận được sự hữu hạn của đời người và sức sống bền bỉ của ký ức.

Đạo diễn Việt Linh tâm sự với khán giả

Vì thế, việc thực hiện vở "Hạ Màn" cùng mẹ mình không đơn thuần là một dự án nghệ thuật. Đó còn là cuộc đối thoại giữa các thế hệ trong một gia đình nghệ thuật, là hành trình nhìn lại những giá trị văn hóa đã góp phần hình thành nên bản sắc của chính mình.

Đạo diễn Hải Anh (người cầm micro) tâm sự với khán giả

Điều khiến đạo diễn Việt Linh xúc động không nằm ở mức độ hoàn hảo của tác phẩm. Điều khiến bà cảm động là sự chân thành.

Một ê-kíp chưa từng làm sân khấu chuyên nghiệp vẫn sẵn sàng dành hàng tháng trời để nghiên cứu cải lương, tìm hiểu lịch sử sân khấu và xây dựng một tác phẩm bằng tất cả sự trân trọng đối với di sản văn hóa nước nhà.

Tình yêu văn hóa truyền thống không nhất thiết phải được thể hiện bằng những khuôn mẫu cũ. Người trẻ có thể tìm đến cải lương bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại.