Việt Nam phải có các doanh nghiệp đầu chuỗi

Miền Nam có những cửa ngõ lớn ra thế giới

Phát biểu tại sự kiện, ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nêu một con số ở quy mô quốc gia rất đáng suy nghĩ. Năm 2025, cả nước khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án lớn với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỉ đồng. Trong đó vốn tư nhân khoảng 3,84 triệu tỉ đồng, chiếm 74,6%, cho thấy khu vực tư nhân ngày nay không chỉ là nguồn lực bổ sung, mà đã có khả năng tham gia ngày càng sâu vào các dự án quy mô lớn bằng vốn, công nghệ, quản trị và năng lực tổ chức.

Vì vậy, "hợp lực công - tư" cần đi xa hơn câu chuyện huy động vốn xã hội. Cần tạo cơ chế để nguồn lực công mở đường, nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư, vận hành và đổi mới. Hiệu quả cuối cùng được đo bằng năng suất của nền kinh tế và khả năng lớn lên của doanh nghiệp Việt Nam.

Đối với miền Nam, điều này càng có ý nghĩa. Đầu tháng 8.2026, khu vực Cái Mép - Thị Vải đạt khoảng 3,9 triệu TEU container và có 53 tuyến dịch vụ quốc tế kết nối trực tiếp với các thị trường lớn. Còn trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Tây Ninh đạt 20,8 tỉ USD.

Việt Nam phải có "doanh nghiệp đầu chuỗi" dẫn dắt các doanh nghiệp nhỏ và vừa

ẢNH: HỒNG VÂN

Một phía là hệ thống cảng nước sâu kết nối trực tiếp với thị trường quốc tế, một phía là cửa ngõ sang Campuchia và tiểu vùng Mekong, ở giữa là không gian công nghiệp, đô thị, tiêu dùng và dịch vụ quy mô lớn. Đây là điều kiện rất thuận lợi để miền Nam hình thành một hệ thống sản xuất - logistics - thị trường liên kết chặt chẽ hơn.

"Miền Nam có những cửa ngõ lớn ra thế giới, những trung tâm công nghiệp lớn, thị trường tiêu dùng lớn, những vùng nguyên liệu hàng đầu và một cộng đồng doanh nghiệp năng động. Giá trị lớn nhất trong giai đoạn tới nằm ở khả năng làm cho những nguồn lực đó không vận hành riêng lẻ. Quan trọng hơn, miền Nam không chỉ cần thêm những dự án lớn, tuyến đường lớn hay cảng biển lớn, mà cần thêm những doanh nghiệp đủ lớn, đủ mạnh và đủ năng lực cạnh tranh để đi cùng sự phát triển đó", ông Đặng Hồng Anh chia sẻ.

Ông Nguyễn Duy Khương, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.Đồng Nai đề xuất chuyển cách tiếp cận từ xúc tiến kết nối doanh nghiệp sang phát triển nhà cung ứng, với quy trình hỗ trợ đủ dài từ đánh giá năng lực, xác định khoảng cách so với tiêu chuẩn bên mua, cải tiến quy trình, hỗ trợ công nghệ và chứng nhận đến kết nối đơn hàng và theo dõi kết quả. Cùng với đó là yêu cầu đổi mới phương thức thẩm định tín dụng theo hướng coi trọng hơn dòng tiền, dữ liệu giao dịch, lịch sử thực thi hợp đồng và tính khả thi của dự án.

Đồng thời phát triển nhân lực theo liên kết Nhà nước - cơ sở đào tạo - doanh nghiệp và tổ chức mạng lưới logistics liên vùng theo các hành lang kinh tế. Kết quả cuối cùng phải đo được bằng số doanh nghiệp đạt chuẩn, số nhà cung ứng mới, số hợp đồng và giá trị đơn hàng thực tế.

Để doanh nghiệp lớn kéo doanh nghiệp nhỏ

Đồng tình với quan điểm trên, TS. Trần Du Lịch cho rằng, không chỉ cần nhiều doanh nghiệp mạnh, mà cần một hệ sinh thái doanh nghiệp mạnh và liên kết chặt chẽ. Đó mới là nền tảng để khu vực này tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và trở thành đầu tàu tăng trưởng của Việt Nam.

Một điều kiện đặc biệt quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị ở Đông Nam Bộ là hoàn thiện hệ thống logistics vùng. Hiện nay, chi phí logistics của doanh nghiệp còn cao, sự kết nối giữa cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt, kho bãi và các trung tâm phân phối chưa thật sự đồng bộ. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hạn chế khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Đông Nam bộ cần chuyển từ tư duy phát triển từng công trình riêng lẻ sang xây dựng một mạng lưới logistics tích hợp cấp vùng. Trong đó, Cái Mép – Thị Vải cần được phát triển thành cửa ngõ xuất nhập khẩu quốc tế; sân bay Long Thành trở thành đầu mối logistics hàng không; hệ thống đường vành đai, cao tốc, đường sắt kết nối các khu công nghiệp với cảng biển và sân bay; đồng thời phát triển các trung tâm logistics, kho ngoại quan, kho lạnh và trung tâm phân phối hiện đại.

Đặc biệt, cần đẩy mạnh logistics số, chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp sản xuất, vận tải, cảng biển, kho bãi và cơ quan quản lý. Khi hàng hóa có thể được theo dõi xuyên suốt từ nhà máy đến cảng và thị trường tiêu thụ, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng có điều kiện tham gia vào những chuỗi cung ứng lớn.

"Nói cách khác, muốn hình thành chuỗi giá trị thì phải có chuỗi logistics tương ứng. Nhà nước cần đầu tư và điều phối hạ tầng kết nối; khu vực tư nhân cần tham gia mạnh vào đầu tư kho vận, cảng cạn, trung tâm phân phối và công nghệ logistics. Đây sẽ là một trong những nền tảng quan trọng để giảm chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế tư nhân Đông Nam bộ", TS Trần Du Lịch cho hay.

Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam thu hút đông đảo doanh nghiệp tham gia

ẢNH: HỒNG VÂN

Để làm được điều đó, ông cho rằng cần ba nhóm giải pháp. Thứ nhất, xây dựng các nền tảng kết nối doanh nghiệp theo từng ngành và cụm ngành. Xây dựng các cụm liên kết doanh nghiệp và chuỗi giá trị. Không nên vận động doanh nghiệp "liên kết với nhau" một cách chung chung, mà phải tổ chức liên kết theo từng ngành, từng chuỗi sản phẩm.

Điểm quan trọng là phải có "doanh nghiệp đầu chuỗi" dẫn dắt các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhà nước có thể hỗ trợ thông qua chương trình kết nối cung - cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận chất lượng và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp công nghệ.

Thứ hai xây dựng "hạ tầng của chuỗi", đặc biệt là logistics. Đây là điều kiện vật chất để liên kết có thể vận hành. Không chỉ xây đường, cảng, sân bay, mà phải tổ chức một mạng lưới logistics thống nhất của toàn vùng: từ nhà máy đến trung tâm logistics đến cảng cạn, cảng biển Cái Mép - Thị Vải và ra thị trường quốc tế, đồng thời kết nối với sân bay Long Thành.

Cần phát triển các trung tâm logistics vùng, kho lạnh, kho ngoại quan, ICD, trung tâm phân phối, kết nối đường bộ với đường sắt, đường thủy và cảng biển. Đồng thời xây dựng nền tảng logistics số, cho phép doanh nghiệp theo dõi hàng hóa, đặt kho, vận tải và chia sẻ dữ liệu.

Thứ ba, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, xây dựng hạ tầng, dữ liệu và tiêu chuẩn chung. Đồng thời tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, tạo cơ chế "điều phối vùng" và một chương trình hỗ trợ liên kết. Đây là khâu quan trọng nhất.

"Muốn doanh nghiệp tư nhân lớn lên, không thể chỉ hỗ trợ từng doanh nghiệp, phải xây dựng hệ sinh thái để doanh nghiệp lớn kéo doanh nghiệp nhỏ, logistics kết nối các công đoạn và thể chế kết nối toàn vùng. Từ liên kết doanh nghiệp, phải tiến tới liên kết chuỗi giá trị; từ liên kết chuỗi giá trị, tiến tới hình thành một hệ sinh thái sản xuất có sức cạnh tranh quốc tế", TS Trần Du Lịnh hiến kế.