2 hours ago
10
Lãi suất 3,5% và chiếc bẫy niềm tin
Từ ngày 21/8, Tòa án nhân dân TP. Đà Nẵng sẽ đưa vụ án lừa đảo với số tiền đặc biệt lớn xảy ra tại Công ty GFDI ra xét xử. 7.108 bị hại được triệu tập theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Vụ án hé lộ thủ đoạn lừa đảo hàng ngàn tỷ đồng vô cùng tinh vi. Đây cũng là phiên tòa có quy mô lớn chưa từng có tại Đà Nẵng.
Trong vụ án này, Nguyễn Quang Hoàng, Tổng giám đốc, Chủ tịch HĐTV Công ty GFDI và các đồng phạm bị truy tố về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", quy định tại điểm a khoản 4 điều 174 bộ luật Hình sự.
Điểm đáng chú ý của vụ án không chỉ nằm ở số tiền 2.400 tỷ đồng bị chiếm đoạt, mà còn ở cách dòng tiền được vận hành và chiếc bẫy lãi suất cao được các đối tượng giăng ra.
Vụ án xảy ra tại Công ty GFDI hé lộ thủ đoạn lừa đảo hàng ngàn tỷ đồng vô cùng tinh vi (Ảnh: CA)
Theo hồ sơ vụ án, Công ty GFDI huy động tiền thông qua các hợp đồng vay tài sản, cam kết trả gốc và lãi sau thời hạn thỏa thuận. Mức lãi dao động từ 1,5-3,5%/tháng tùy vào thời gian cho vay.
Riêng mức 3,5%/tháng tương đương 42%/năm nếu tính theo lãi suất đơn. Đây là mức sinh lời rất cao đối với khoản tiền được cam kết hoàn trả cả gốc lẫn lãi trong thời gian ngắn.
Trong quá trình huy động vốn, Công ty GFDI giới thiệu hoạt động trong nhiều lĩnh vực như vận hành tòa nhà cho thuê; kinh doanh thực phẩm và đồ uống; sản xuất hàng tiêu dùng - thương mại; tham gia các dự án công nghệ thông tin, nghệ thuật, giải trí...
Những thông tin này đã góp phần tạo dựng niềm tin rằng tiền của khách hàng được đưa vào các hoạt động kinh doanh thực tế và mức lãi cao có nguồn gốc từ lợi nhuận. Đây chính là mắt xích quan trọng của hệ thống huy động vốn của nhóm người này.
Theo cáo buộc, những thông tin về tình hình kinh doanh và khả năng tài chính mà Công ty GFDI đưa ra là không đúng thực tế. Kết quả điều tra được nêu trong hồ sơ cho thấy hoạt động kinh doanh của Công ty GFDI thua lỗ, không tạo ra nguồn tiền để đáp ứng các nghĩa vụ tài chính như đã cam kết.
Dùng tiền người sau trả cho người trước
Theo kết quả điều tra được công bố, từ khoảng tháng 11/2023, khi đã mất khả năng tài chính, tiền huy động từ khách hàng mới được Nguyễn Quang Hoàng, Tổng giám đốc, Chủ tịch HĐTV Công ty GFDI chỉ đạo sử dụng để duy trì hoạt động và thanh toán các khoản đến hạn cho những khách hàng trước.
Theo luật sư Trương Công Nguyễn Anh Phiệt - Đoàn Luật sư TP. Đà Nẵng, đây chính là cơ chế khiến dòng tiền bước vào một vòng quay nguy hiểm.
Tiền của khách hàng A đáng lẽ được sử dụng để tạo ra hoạt động kinh doanh và lợi nhuận. Nhưng khi hoạt động kinh doanh không tạo đủ tiền, nghĩa vụ trả A vẫn đến hạn phải thanh toán.
Khi khách hàng B đưa tiền vào, một phần tiền của B được sử dụng để thanh toán cho A. Sau đó, khách hàng C tiếp tục giao tiền. Một phần tiền của C lại được sử dụng để xử lý các khoản đến hạn khác. Như vậy, khoản nợ cũ được giải quyết, nhưng một khoản nợ mới lập tức xuất hiện.
Điều quan trọng là vòng quay này không tự tạo ra lợi nhuận, nó chỉ chuyển nghĩa vụ từ người này sang người khác và phụ thuộc vào khả năng huy động tiền mới để bù đắp
Nguyễn Quang Hoàng, Tổng giám đốc, Chủ tịch HĐTV Công ty GFDI thời điểm bị bắt giữ (Ảnh: CA)
Cũng theo luật sư Phiệt, lãi suất càng cao, áp lực trả càng lớn. Mỗi khoản tiền huy động hôm nay đều kéo theo một khoản phải trả lớn hơn trong tương lai.
Nếu doanh nghiệp huy động 100 đồng nhưng phải hoàn trả 130 đồng theo thời gian theo cam kết, phần chênh lệch phải được tạo ra từ lợi nhuận kinh doanh hoặc một nguồn tiền khác. Trong trường hợp không có lợi nhuận, doanh nghiệp phải tiếp tục tìm tiền mới khiến nghĩa vụ phải trả ngày càng phình to hơn.
Luật sư Phiệt cho rằng, trong thời gian đầu, việc khách hàng nhận được tiền gốc và lãi đúng hạn có thể đã củng cố được niềm tin. Nhưng việc trả được tiền không tự động chứng minh rằng khoản tiền đó đến từ lợi nhuận kinh doanh mà có.
Nếu tiền trả cho người trước đến từ tiền của người sau, việc thanh toán đúng hạn chỉ có thể giúp vòng quay kéo dài hơn, bởi nó tạo niềm tin để tiếp tục huy động nguồn tiền mới. Đến một lúc, khi dòng tiền mới chậm lại, vòng quay lập tức chịu sức ép từ các khoản gốc và lãi đến hạn, nhưng nguồn tiền mới không còn đủ để đáp ứng.
Khi niềm tin suy giảm, việc huy động vốn trở nên khó hơn, dòng tiền huy động mới giảm khiến khả năng thanh toán yếu đi. Vòng quay lúc này tự khuếch đại theo chiều ngược lại và Công ty GFDI đã rơi vào tình trạng này.
Đến đầu tháng 11/2024, GFDI mất khả năng chi trả cho hơn 7.000 khách hàng, với tổng dư nợ gốc hơn 2.400 tỷ đồng.
Con số này không chỉ phản ánh quy mô nghĩa vụ tài chính đã tích tụ, mà còn đặt ra câu hỏi cốt lõi của vụ án: trong số tiền GFDI đã huy động, bao nhiêu được đưa vào hoạt động kinh doanh thực tế, bao nhiêu tạo ra giá trị và dòng tiền, và phần còn lại đã được sử dụng như thế nào?
