World Cup 2026 đậm chất AI thế nào

AI dự kiến lần đầu được ứng dụng sâu tại World Cup 2026, sử dụng mô hình dữ liệu thời gian thực và mô phỏng trận đấu 3D trực tiếp.

Đồng tổ chức bởi Canada, Mexico và Mỹ tại 16 thành phố, Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 2026 có thể thức mở rộng với 48 đội và 104 trận đấu. Trận khai mạc diễn ra ngày 11/6. World Cup 2026 cũng lần đầu đưa AI sâu vào giải đấu. Mỗi đội sẽ được trang bị mô hình trí tuệ nhân tạo riêng, cho phép các nhà phân tích so sánh lối chơi thông qua video và mô phỏng 3D. Huấn luyện viên có thể đánh giá những thay đổi chiến thuật đưa ra đạt hiệu quả thế nào trước đối thủ tiếp theo, trong khi cầu thủ sẽ nhận dữ liệu phân tích trận đấu được cá nhân hóa cho từng người.

Được gọi là Football AI Pro, hay FIFA AI Pro, chương trình do Lenovo phát triển có thể phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu của FIFA và xử lý hơn 2.000 chỉ số liên quan đến bóng đá, gồm pressing, di chuyển, chiến thuật và chuyển đổi trạng thái. Nền tảng cung cấp thông tin chi tiết dưới dạng giải thích bằng văn bản, biểu đồ hoặc video ngắn.

Minh họa công nghệ và AI dự kiến áp dụng trong FIFA World Cup 2026. Ảnh: Hypernova Labs

Thực tế, từ năm 2018 trở về trước, FIFA không cung cấp dữ liệu, công cụ phân tích dùng chung. Có nghĩa, những liên đoàn có tiềm lực tài chính sẽ có ưu thế hơn nhờ đầu tư tự triển khai hệ thống riêng. Sau thời gian này, một số công nghệ được áp dụng đại trà, nổi tiếng nhất có công nghệ video hỗ trợ trọng tài (VAR), công nghệ xác định bàn thắng (goal-line) hay hệ thống theo dõi quỹ đạo bóng.

"Trước đây những đội giàu có thường có lợi thế công nghệ. Nhưng đến năm 2026, AI đang 'dân chủ hóa' dữ liệu và mang lại cơ hội như nhau", Bank of America Global Research bình luận trên website đầu tháng này.

Theo website FIFA, đầu tiên, các cầu thủ tham dự World Cup 2026 được hệ thống kỹ thuật số quét trong khoảng một giây để tạo phiên bản 3D chính xác của cơ thể, gọi là "digital avatar". Thông tin được kỳ vọng giúp đội ngũ trọng tài đưa ra quyết định việt vị chính xác và dễ giải thích hơn trong tình huống gây tranh cãi, cũng như giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn quyết định của trọng tài VAR.

Các giải pháp hiện tại cũng được nâng cấp. Trong đó, công nghệ hỗ trợ trọng tài như VAR, SAO (bắt việt vị bán tự động) không còn dựa vào mô hình điện toán đám mây truyền thống, thay vào đó thông qua điện toán biên (Edge Computing), cho phép dữ liệu từ hàng trăm đến hàng nghìn camera, cảm biến tại các sân vận động được thu thập và xử lý, phân tích tại chỗ trên thiết bị ở sân thay vì gửi về trung tâm dữ liệu, qua đó giảm độ trễ của việc AI đưa ra kết quả, tăng tốc quá trình hỗ trợ trọng tài cũng như tăng tính ổn định, giảm rủi ro hệ thống. Trong các tình huống VAR, không chỉ phát lại video đơn thuần cho trọng tài, AI sẽ can thiệp để xác định lỗi có thể gây ra quyết định gây tranh cãi như việt vị, bóng chạm tay... bằng cách phân tích vị trí cầu thủ và chuyển động bóng theo thời gian thực.

Với yêu cầu xử lý dữ liệu tại chỗ, hạ tầng máy chủ và điện toán biên sẽ phức tạp hơn so với hệ thống thông thường trước đây. Một trong những công nghệ hưởng lợi lớn nhất về khả năng, tốc độ xử lý là Hawk-Eye (mắt diều hâu) - công nghệ thị giác máy tính sử dụng nhiều camera tốc độ cao để theo dõi quỹ đạo chuyển động của bóng, cung cấp thông tin chính xác cho trọng tài và người xem. Hệ thống hoạt động bằng cách ghép chéo hình ảnh từ các góc máy quay khác nhau để tạo ra hình ảnh 3D và phân tích đường đi của bóng.

16 sân vận động diễn ra loạt trận đấu cũng có phiên bản kỹ thuật số riêng, tức bản sao ảo trực tiếp của địa điểm đó. Nhà điều hành sử dụng chúng phục vụ việc theo dõi sự di chuyển của đám đông để kiểm soát rủi ro an ninh cũng như tối ưu vận hành. Hệ thống đồng bộ dữ liệu cầu thủ từ các thiết bị đeo trên người họ trong thời gian thực nhằm phát hiện các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra khi thi đấu.

Với khán giả, AI được ứng dụng ở World Cup 2026 giúp cung cấp dữ liệu thời gian thực. Khán giả có mặt tại sân vận động có thể xem thông tin nâng cao về diễn biến trên sân, từng cầu thủ cũng như xem lại các pha bóng từ nhiều góc quay khác nhau. Dữ liệu sẽ được cá nhân hóa như chỉ theo dõi góc quay trên cao hoặc phân tích riêng về những cầu thủ yêu thích.

Hãng sản xuất thiết bị lưu trữ SanDisk ước tính World Cup 2026 sẽ tạo ra hơn 90 petabyte dữ liệu, gấp 45 lần lượng dữ liệu được tạo ra trong World Cup 2022 tại Qatar. Nếu tính cả bài đăng mạng xã hội, ảnh tự chụp, tương tác trên thiết bị di động và hoạt động kỹ thuật số khác, tổng lượng dữ liệu có thể đạt mức "chưa từng có".

Trong khi đó, ngân hàng BofA dự đoán khối lượng dữ liệu đạt kỷ lục hai exabyte, tương đương 45.000 năm xem video 4K. "Đây là giải bóng đá đầu tiên chứng kiến dữ liệu là sản phẩm chính", nhóm nghiên cứu của BofA nói với SCMP. "Chúng tôi đang chứng kiến khả năng mô phỏng thời gian thực quy mô lớn, nơi thế giới vật lý được phản ánh bằng dữ liệu với tốc độ vài petabyte mỗi tuần".

Bên cạnh công nghệ cho cầu thủ cũng như sân vận động, World Cup 2026 dự kiến có mặt của đội quân xe tự lái ấn tượng nhất từ trước đến nay. Bảy công ty về xe tự lái sẽ vận hành tại 10 thành phố đăng cai, giúp khán giả có thể sử dụng loại hình di chuyển này thay cho taxi thông thường. Waymo dự kiến hiện diện lớn nhất, với các chuyến đi được lên kế hoạch tại 7 thành phố đăng cai và thử nghiệm tại ba thành phố khác ở Mỹ.

Robot hình người và robot bốn chân cũng có mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Hyundai sẽ dùng robot Atlas và Spot của Boston Dynamics cho các hỗ trợ hoạt động sân vận động, hậu cần và tương tác với người hâm mộ. Mexico có kế hoạch triển khai chó robot cho an ninh sân vận động và nhiệm vụ ứng phó khẩn cấp.

Việc áp dụng AI tại World Cup diễn ra trong bối cảnh giới phân tích dự đoán xu hướng AI trong thể thao sẽ tăng tốc. Đầu năm nay, đội bóng chày chuyên nghiệp Oakland Ballers trở thành đội thể thao đầu tiên sử dụng AI quản lý trận đấu, gồm cả việc thiết lập đội hình và thay người trong trận. Câu lạc bộ HamKam FC của Na Uy cũng thử nghiệm tương tự.

"Mục tiêu ứng dụng không phải thay thế tiếng reo hò của đám đông hay bản năng của một huấn luyện viên giỏi. Thay vào đó, công nghệ này giúp mọi người tập trung hơn vào những gì tốt nhất: truyền cảm hứng, dẫn dắt và kết nối", công ty kiểm toán và tư vấn PwC viết trong báo cáo hồi tháng 1. "AI không những không phá hủy sự kỳ diệu của thể thao, thậm chí giúp tăng cường điều đó".

Bảo Lâm tổng hợp