5 bệnh có thể lây từ heo sang người

Heo có thể là vật chủ trung gian hoặc nguồn lây của nhiều bệnh như viêm não Nhật Bản, liên cầu khuẩn, sán dây, viêm gan E và nhiễm khuẩn Salmonella.

Chăn nuôi không bảo đảm an toàn sinh học có thể khiến heo nhiễm bệnh, trở thành vật chủ trung gian hoặc nguồn lây sang người. Ảnh: Vecteezy

BS Đoàn Thị Khánh Châm, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết con người có thể nhiễm bệnh từ heo qua chăn nuôi, giết mổ, chế biến không an toàn hoặc ăn thịt chưa nấu chín kỹ. Riêng viêm não Nhật Bản không lây trực tiếp từ heo sang người mà qua muỗi truyền virus.

Viêm não Nhật Bản

Heo là một trong những vật chủ chính mang virus viêm não Nhật Bản. Muỗi Culex hút máu heo nhiễm virus, sau đó truyền sang người qua vết đốt.

Sau khi vào cơ thể, virus thường ủ bệnh 5-14 ngày. Người mắc có thể sốt cao đột ngột, đau đầu, cứng gáy, mệt mỏi, buồn nôn; trẻ nhỏ thường quấy khóc, bỏ ăn. Bệnh có nguy cơ tử vong cao và có thể để lại di chứng thần kinh nặng như liệt, động kinh, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tâm thần.

Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện rải rác quanh năm, thường tăng từ tháng 4 đến tháng 10, cao điểm vào tháng 6-7 do điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển.

Để phòng bệnh, người dân cần giữ nhà cửa thoáng sạch, phát quang bụi rậm, xử lý ao tù nước đọng, đặt chuồng trại xa khu nhà ở nếu có điều kiện. Trẻ nên ngủ màn, mặc quần áo dài khi chơi ngoài trời và dùng kem chống muỗi phù hợp. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Việt Nam hiện có nhiều vaccine viêm não Nhật Bản, loại tiêm sớm nhất cho trẻ từ 9 tháng tuổi; lịch tiêm tùy từng loại.

Liên cầu khuẩn heo

Liên cầu khuẩn heo do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra. Vi khuẩn thường cư trú ở đường hô hấp trên, hệ tiêu hóa và sinh dục của heo.

Người có thể nhiễm bệnh khi giết mổ, chế biến thịt heo qua các vết trầy xước nhỏ trên da, hoặc ăn thịt heo nhiễm bệnh chưa nấu chín. Thời gian ủ bệnh ngắn, từ vài giờ đến 3 ngày.

Bệnh có thể gây nhiễm trùng toàn thân, thường gặp nhất là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Triệu chứng gồm sốt, đau đầu, nôn, rối loạn tri giác, cứng gáy, điếc tai, xuất huyết dưới da hoặc tiêu hóa. Trường hợp nặng có thể suy đa tạng, tử vong. Người sống sót vẫn có nguy cơ di chứng như điếc hoặc tổn thương thần kinh.

Vi khuẩn bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín kỹ. Người dân không nên giết mổ heo bệnh, không ăn tiết canh, thịt tái; cần đeo găng khi xử lý thịt sống và rửa tay sạch sau chế biến.

Sán dây

Sán dây lợn có thể lây sang người khi ăn thịt heo tái, nem chua sống, rau sống không rửa kỹ hoặc trong điều kiện chăn nuôi, giết mổ, vệ sinh kém.

Người nhiễm thường ít triệu chứng. Tuy nhiên, ấu trùng có thể di chuyển đến não, tim, mắt, gây biến chứng nguy hiểm như động kinh, liệt, hôn mê, rối loạn tim mạch, giảm thị lực hoặc mù lòa.

Cách phòng bệnh là ăn chín uống sôi, không ăn thịt tái, tiết canh, vệ sinh tay sạch, chọn thịt có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm an toàn trong chăn nuôi, giết mổ.

Viêm gan E

Người có thể mắc viêm gan E khi ăn thịt hoặc gan heo nhiễm virus chưa được nấu chín. Phần lớn trường hợp không có triệu chứng nặng và có thể tự khỏi sau 4-6 tuần.

Tuy nhiên, bệnh có thể nguy hiểm ở người suy giảm miễn dịch, người có bệnh gan và thai phụ, nhất là trong ba tháng giữa và cuối thai kỳ. Các nhóm này có nguy cơ suy gan, biến chứng nặng hoặc tử vong.

Để phòng bệnh, người dân cần ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường. Hiện viêm gan E chưa có vaccine được triển khai rộng rãi.

Thanh niên tiêm vaccine tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Hoàng Dương

Nhiễm khuẩn Salmonella

Heo có thể nhiễm vi khuẩn Salmonella khi ăn thức ăn hoặc uống nước ô nhiễm. Vi khuẩn sống trong đường ruột của heo và có thể dính vào thịt trong quá trình giết mổ.

Người có thể nhiễm Salmonella khi ăn thịt, nội tạng heo chưa nấu chín hoặc dùng thực phẩm bị lây nhiễm chéo từ dao, thớt, dụng cụ chế biến. Bệnh thường gây sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, đôi khi nôn trong vòng 6-72 giờ sau phơi nhiễm, thường là 12-36 giờ. Đa số hồi phục sau 2-7 ngày, nhưng bệnh có thể nặng hơn ở trẻ em và người cao tuổi.

Hiện bệnh chưa có vaccine phòng ngừa. Người chế biến thực phẩm cần giữ sạch tay và dụng cụ, tách riêng thực phẩm sống - chín, nấu chín kỹ, dùng nguồn nước và nguyên liệu an toàn, không chế biến thức ăn khi đang sốt, tiêu chảy hoặc nôn.

Gia Nhi